Als god bestaat, staat hij zeker aan onze kant.
Jan 29th, 2008 by Erik
“Atheists have always argued that this world is all we have, and that our duty is to one another to make the most and very best of it.”
Bovenstaand citaat is afkomstig uit het nieuwe boekje van Christopher Hitchens, getiteld ‘The Portable Atheist‘. Voor atheïsten is deze uitspraak natuurlijk een open deur, maar gezien de gemiddelde tegenwerpingen van gelovigen moet de volle betekenis bij velen van hen nog bezinken.
Het leven vindt nu plaats en dit is de enige kans die we hebben om er iets aangenaams van te maken. Dat is reden genoeg om jezelf op een morele wijze te gedragen. Het adagium ‘wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet’, is de gelovige vast bekend. Niet omdat het bijbels is, want het bestond al veel langer in de vorm van ‘de gulden regel’. Het belangrijkste is echter om te beseffen hoezeer het naleven van deze regel uit verschillende motivaties plaatsvindt als wij de atheïst en de gelovige vergelijken.
Voor de gelovige geldt; op aarde kan men zich bewijzen opdat men er na de dood de vruchten van kan plukken. Men dient te geloven in god en zijn regels zonder morren uit te voeren. God is de wetgever en met de wetgever gaat men niet in discussie. De reden dat een gelovige derhalve de regel uit zou voeren is geenszins moreel te noemen. Het laat zich beter karakteriseren als eigenbelang en onderdanigheid. Eigenbelang omdat het naleven van gods regels een voorwaarde is om na de dood het paradijs te mogen betreden en onderdanigheid omdat men niet in staat geacht wordt in discussie te kunnen gaan over de geboden van god. Er is dus geen optie te beslissen of je het met god eens bent of niet, tenzij je het eeuwige leven wilt mislopen: Religie maakt de fout onderdanigheid te verwarren met vroomheid en meent dat het gebrek aan onderdanigheid arrogantie is.
Voor de atheïst geldt een volstrekt ander motief, dat aanzienlijk vromer geacht mag worden. Atheïsten volgen hun moralen namelijk niet omdat er consequenties zijn als ze die niet volgen. Ze volgen ze omdat ze menen dat ze universeel goed geacht mogen worden. Natuurlijk is er eigenbelang. En zonder nu een uitstap te maken naar onze biologische ontstaansgeschiedenis, kan ik u mededelen dat het niet meer dan logisch is dat een goede daad altijd twee kanten op dient te werken. Maar wel in het hier en nu. Het positieve resultaat voor een derde partij is geen ‘nuttige bijkomstigheid’ zoals dat bij gelovigen wel het geval is. Het is de kern van het atheïstisch handelen: Wie goed doet, die goed ontmoet.
Ik ben atheïst. Ik ben het altijd geweest en ik zal nooit tot welk geloof dan ook komen. Natuurlijk; ik kan niet bewijzen dat er absoluut geen god bestaat, hoe je god ook wilt definiëren. Ik erken dat er een entiteit kan bestaan waar ik de essentie niet van had kunnen bevroeden. De realiteit leert ons echter dat er geen enkel bewijs is voor de aanwezigheid van een dergelijke entiteit en daarom is het onzinnig er rekening mee te houden. Geloven dat iets bestaat zonder bewijs is altijd onzinnig. Geloven werkt namelijk alle kanten op en de kans is groter dat je het verkeerde gelooft dan het goede.
Als we daar aan toevoegen dat we mogen aannemen dat een god ons geschapen zou hebben mét dit mysterieuze vermogen tot denken en redeneren, dan mogen we tegelijkertijd concluderen dat hij/zij/het zou willen dat we er gebruik van zouden maken. Welnu, dat doe ik. Ik volg geen regels uit oude boekjes waarvan men aanneemt dat die van een bepaalde god zijn zonder dat daar bewijs voor is. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld zou willen worden en ik pas mijn moraal aan op het moment dat ik meen dat ik anderen schade toebreng.
Een werkelijk alwetende, almachtige en liefhebbende goddelijke entiteit zal niet kiezen voor de gelovige die meent zich aan de letter van een oud boek te moeten houden, maar voor iemand die begaan is met het leven van anderen omdat dat zijn leven bepaalt. Hij zal eerder begaan zijn met iemand die goed doet omdat hij echt meent dat het het juiste is, dan met iemand die goed doet om na zijn dood in de hemel te komen. En hij zal zeker eerder begaan zijn met een mens die ten volle gebruik heeft gemaakt van alles dat die god hem geschonken heeft en dus niet zomaar gelooft in het eerste het beste boekje dat claimt goddelijke waarheid te bezitten.
Als god bestaat, staat hij zeker aan de kant van de atheïsten.
Ik denk dat iedereen op zijn eigen individuele manier atheïst kan zijn. Zoals ik de religies met een korreltje zout neem, doe ik dat ook met ideologiën… Politiek bedrijven vanuit boekjes waarin de ‘absolute’ waarheid staat en geschreven staat wat men moet denken en geloven; of wie men moet haten of mag liefhebben (en op welk wijze, wanneer, hoe vaak en met welk geslacht)… Kortom in deze wereld is er genoeg om flink tegen aan te schoppen.
Voorbeelden hiervan zijn: Bijbel, Koran maar ook het rode boekje van Mao of wat te denken van sommige socialistische geschriften. De grote overeenkomst is dat elke religie of ideologie het beste met de mensheid voor heeft, en tot groot lijden heeft gebracht (en nog steeds brengt).
Samengevat: ik vind niets het beste, niemand is perfect en ik doe niemand kwaad.
Daarnaast wil toevoegen dat iemand die Christelijk, Mohammedaans of communist is niet per sé om die reden slecht is. Elke religie of ideologie beoordeel ik als een soort filosofische gedachte; hoe men tegen de werkelijkheid aankijkt, hoe te handelen in bepaalde situaties. Wat ik doe is de gedachte te begrijpen; het waarom (tenslotte ben ik net als gelovige of ideologen ook een mens, en begrijp ik dat mensen religie of ideologie geschapen hebben).
Op een andere manier naar iets kijken kan verrassende inzichten opleveren.
Ik heb gelovigen niet nodig om atheïst te zijn.
Absoluut mee eens. Maar als we discussiëren over wat de verstandigste en best beargumenteerde houding is -in afwezigheid óf aanwezigheid van god- dan kunnen we concluderen dat het atheïsme verstandiger is.
Absoluut! Waar ik mij het meeste aan stoor zijn die mensen die weigeren zelfstandig na te denken. Het idee dat sommige (en dat zijn er best veel, vrees ik), een moreel handvest nodig hebben om hen in het dagelijks leven te begeleiden. Richard Dawkins heeft het zo mooi gezegd, en het precies wat ik bedoel.
‘Ik heb geen rotsvast geloof dat elke schok kan opvangen. In tegendeel, ik laat me graag schokken in mijn huidige opvattingen omdat ik opensta voor elke verandering in mijn opvatting’,
Niemand zou zich moeten leiden door authoriteit, onderdrukking, traditie of domheid.