.god.voor.dommen

Iedere christen weet het. De bergrede van Jezus is het toppunt van de christelijke vergevingsgezindheid en barmhartigheid. Vaak wordt er gewezen naar dit onderonsje van Jezus en zijn volgelingen, maar zelden om een andere reden dan om aan te tonen dat die Jezus gewoon een uitermate toffe gozer was met goede ideeën of dat moraal des bijbels is. En dat Jezus écht de zoon van god was natuurlijk. Want om in die tijd zó onbaatzuchtig te zijn, moet je wel van goddelijke huize komen…. Nou ja, of een goede Samaritaan. Dat kan ook. Want je hoeft natuurlijk helemaal niet in Jezus’ god te geloven om een goed mens te zijn die de hemel waardig is. Sterker nog, naar mate we verder vorderen in de bergrede zal blijken dat het zelfs behulpzamer is.

33 Een Samaritaan echter, die op reis was, kreeg medelijden toen hij hem zag liggen. 34 Hij ging naar de gewonde man toe, goot olie en wijn over zijn wonden en verbond ze. Hij zette hem op zijn eigen rijdier en bracht hem naar een logement, waar hij voor hem zorgde. 35 De volgende morgen gaf hij twee denarie aan de eigenaar en zei: “Zorg voor hem, en als u meer kosten moet maken, zal ik u die op mijn terugreis vergoeden.” 36 Wie van deze drie is volgens u de naaste geworden van het slachtoffer van de rovers?’ 37 De wetgeleerde zei: ‘De man die medelijden met hem heeft getoond.’ Toen zei Jezus tegen hem: ‘Doet u dan voortaan net zo.’ – Lucas 10:30

Het voorbeeld van de Samaritaan geeft ons echter naar christelijk zeggen maar een klein kijkje op wat Jezus ogenschijnlijk bedoelde, toen hij sprak: ‘Doet u dan voortaan net zo’. Terug naar de bergrede dus, want als ik de gemiddelde christen mag geloven, zal ik stijl achteroverslaan van de nieuwe inzichten die Jezus ons middels zijn goddelijkheid doet inzien. Wij openen ons boek den bijbel in Mattheüs 5 -u mag ook Lucas 6 openslaan, maar dan herkent u mijn citaten niet daar ik Mattheüs zal citeren- en we vernemen dat Jezus een lekker plekje heeft uitgezocht op een berg, gelukkig ver van enige vijgenboom. Voor de vijgenboom dan. Afin, zoals gewoonlijk kon onze moraalridder het weer niet laten zijn gevolg belerend toe te spreken en het valt u op dat hij vast begint zich te verontschuldigen voor de ellende die de meeste mensen moeten ervaren tijdens hun leven, door toedoen van zijn vader. En nu niet nee schudden, want niet ingrijpen terwijl je almachtig bent, is gelijk toestaan!

3 ‘Gelukkig wie nederig van hart zijn, want voor hen is het koninkrijk van de hemel. 4 Gelukkig de treurenden, want zij zullen getroost worden. 5 Gelukkig de zachtmoedigen, want zij zullen het land bezitten. 6 Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden. 7 Gelukkig de barmhartigen, want zij zullen barmhartigheid ondervinden. 8 Gelukkig wie zuiver van hart zijn, want zij zullen God zien. 9 Gelukkig de vredestichters, want zij zullen kinderen van God genoemd worden. 10 Gelukkig wie vanwege de gerechtigheid vervolgd worden, want voor hen is het koninkrijk van de hemel.

Jezus, ondanks dat hij de zoon van god schijnt te zijn, blinkt niet bepaald uit in het beknopt weergeven van zijn mening -het zal vast een familietrekje zijn, vraag maar aan Mozes of aan een zeker farao- want hier staat eigenlijk niets meer dan “Always look on the bright side of life” en “U zult beloond worden, maar wel pas als u dood bent”. En dat wij hier gelijk in hebben bevestigt Jezus inderdaad in het volgende vers.

11 Gelukkig zijn jullie wanneer ze je omwille van mij uitschelden, vervolgen en van allerlei kwaad betichten. 12 Verheug je en juich, want je zult rijkelijk worden beloond in de hemel; zo immers vervolgden ze vóór jullie de profeten.

“Much ado about nothing”, zou een veel beter schrijver dan Mattheüs gezegd hebben. Maar alsof deze ogenschijnlijke conclusie niet voldoende is, gaat Jezus onverstoorbaar verder.

13 Jullie zijn het zout van de aarde. Maar als het zout zijn smaak verliest, hoe kan het dan weer zout gemaakt worden? Het dient nergens meer voor, het wordt weggegooid en vertrapt. 14 Jullie zijn het licht in de wereld. Een stad die boven op een berg ligt, kan niet verborgen blijven. 15 Men steekt ook geen lamp aan om hem vervolgens onder een korenmaat weg te zetten, nee, men zet hem op een standaard, zodat hij licht geeft voor ieder die in huis is. 16 Zo moet jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel.

“Jezus Christus! We snappen het nu wel,” zou ik gezegd hebben indien ik daar naast hem had gezeten. En daarom heeft god mij vast niet toen geboren laten worden, want van de bergrede zou weinig meer terecht gekomen zijn vanwege mijn steniging wegens blasfemie. Je moet god nooit onderschatten, want enig vooruitziende blik is hem namelijk niet vreemd. Hij heeft het uitgevonden. Maar dit terzijde. We zullen moeten afzien, het gaat pittig worden, maar -oh verassing- we zullen beloond worden in de hemel. En na zestien verzen zegt Jezus eindelijk iets nieuws. Iets opmerkelijks, mogen we wel zeggen:

17 Denk niet dat ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen. Ik ben niet gekomen om ze af te schaffen, maar om ze tot vervulling te brengen. 18 Ik verzeker jullie: zolang de hemel en de aarde bestaan, blijft elke jota, elke tittel in de wet van kracht, totdat alles gebeurd zal zijn. 19 Wie dus ook maar een van de kleinste van deze geboden afschaft en aan anderen leert datzelfde te doen, zal als de kleinste worden beschouwd in het koninkrijk van de hemel. Maar wie ze onderhoudt en dat aan anderen leert, zal in het koninkrijk van de hemel in hoog aanzien staan. 20 Want ik zeg jullie: als jullie gerechtigheid niet groter is dan die van de schriftgeleerden en de farizeeën, zullen jullie zeker het koninkrijk van de hemel niet binnengaan.

“Denk niet dat ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen.” Dat zijn nogal boude beweringen. Beweringen die toch haaks staan op het zogenaamde ‘Nieuwe Verbond‘ waar de lievige christenen van tegenwoordig zo graag op pochen. Mocht er nog enige twijfel zijn inzake het vervangen van het ‘Oude Verbond’ voor het ‘Nieuwe’, dan slaat Jezus die hoop eigenhandig het hoofd in door te vermelden dat “elke jota, elke tittel in de wet van kracht blijft, tot alles gebeurd zal zijn”. Dat klinkt toch aanzienlijk minder verheven dan het toffe beeld van Jezus waar menigeen probeert mee weg te komen. Het stenigen van kindertjes die ongehoorzaam zijn(Deut. 21:18), het stenigen van mensen die op de sabbat werken (Num. 32), het stenigen van mensen die in afgoden geloven(Deut. 13:7), etc, etc, ís de wet. Sterker nog: “wie ook maar een van de kleinste van deze geboden afschaft (…) zal als de kleinste worden beschouwd in het koningkrijk van de hemel”. Kijk, vergis u niet, ik ben blij te lezen dat al die niet-stenigende christenen ook zullen branden in de hel, maar het is toch opvallend dat ze het tegendeel blijven beweren, niet? Het lijkt wel geloof.

21 Jullie hebben gehoord dat destijds tegen het volk is gezegd: “Pleeg geen moord. Wie moordt, zal zich moeten verantwoorden voor het gerecht.” 22 En ik zeg zelfs: ieder die in woede tegen zijn broeder of zuster tekeergaat, zal zich moeten verantwoorden voor het gerecht. Wie tegen hen “Nietsnut!” zegt, zal zich moeten verantwoorden voor het Sanhedrin. Wie “Dwaas!” zegt, zal voor het vuur van de Gehenna komen te staan. 23 Wanneer je dus je offergave naar het altaar brengt en je je daar herinnert dat je broeder of zuster je iets verwijt, 24 laat je gave dan bij het altaar achter; ga je eerst met die ander verzoenen en kom daarna je offer brengen. 25 Leg een geschil snel bij, terwijl je nog met je tegenstander onderweg bent, anders levert hij je uit aan de rechter, draagt de rechter je over aan de gerechtsdienaar en word je gevangengezet. 26 Ik verzeker je: dan kom je niet vrij voor je ook de laatste cent betaald hebt.

En .pot.vol.blommen het is nog straffer! Niet alleen kun je je ticket naar het paradijs op marktplaats zetten als je niet de wet gehoorzaamd. Je kunt ook je vakantieplannen vergeten als je in woede tegen je broeder of zuster tekeergaat. Een uiting als “nietsnut” of zelfs “dwaas” is voldoende om er de komende eeuwigheid lekker warm bij te zitten. En terwijl ik nu reeds minder en minder gecharmeerd beging te raken van deze Jezus, probeer ik dit vers niet te vergeten voor de volgende discussie met een gemiddelde creationist. Ik weet niet, maar het heeft iets vreemds om mensen te straffen voor de eigenschappen die nota bene zijn vader ze gegeven heeft. Wij kunnen er toch niets aan doen dat onze adrenaline-klieren te groot zijn in vergelijking met onze prefrontale cortex? Het is onze natuur, Jezus nog aan toe.

27 Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Pleeg geen overspel.” 28 En ik zeg zelfs: iedereen die naar een vrouw kijkt en haar begeert, heeft in zijn hart al overspel met haar gepleegd. 29 Als je rechteroog je op de verkeerde weg brengt, ruk het dan uit en werp het weg. Je kunt immers beter een van je lichaamsdelen verliezen dan dat heel je lichaam in de Gehenna geworpen wordt.

Hoe is het mogelijk dat mensen dit figuur aanhalen als groot voorbeeld voor normbesef? Hij introduceert hier eigenhandig de gedachten-misdaad. Een staaltje totalitarisme waar zelfs de veronderstelde leden van de Hofstadgroep niet van beschuldigd zijn en waar Stalin trots op geweest zo zijn. Bovendien, iemand straffen omdat hij een gedachte heeft is, gezien de manier waarop onze hersenen functioneren, gelijk de kat op het spek binden. Ik weet niet hoezeer Jezus zich verdiept heeft in onze biologie, maar wij kunnen het simpelweg niet helpen dat er willekeurige gedachten door ons hoofd schieten. Waarom denkt Jezus dat boeddhisten decennia lang bezig zijn zichzelf te trainen in de opperste concentratie: Het totaal denken aan helemaal niets? Of was Jezus simpelweg niet zo goed op de hoogte van dit soort feitjes? Heeft hij misschien een zonnesteek opgelopen van dat bergzitten? Het moet haast wel.

30 En als je rechterhand je op de verkeerde weg brengt, hak hem dan af en werp hem weg. Je kunt immers beter een van je lichaamsdelen verliezen dan dat heel je lichaam naar de Gehenna gaat. 31 Er werd gezegd: “Wie zijn vrouw verstoot, moet haar een scheidingsbrief meegeven.” 32 En ik zeg jullie: ieder die zijn vrouw verstoot, drijft haar tot overspel – tenzij er sprake was van een ongeoorloofde verbintenis; en ook wie trouwt met een verstoten vrouw, pleegt overspel.

Want als je als Jezus serieus wilt gaan betogen dat alle lichaamsdelen die je tijdens het leven verliest, je ook zult moeten missen in het hiernamaals, dan moet er toch iets stevig mis zijn met gods ontwerp van dit universum, de mens en de hemel. Wat moet er met al die mensen gebeuren die blind geboren zijn, of zonder benen? Of een ongeluk hebben gehad? Wat moeten we daarvan denken? Of geldt het alleen voor ledematen die je zelf afhakt teneinde te boeten voor één of andere zonde die je ermee begaan hebt? Jezus is aan het raaskallen geslagen én hij heeft daarnaast een bijzonder lage dunk van vrouwen. Ik vind het niet fijn om erover te beginnen, maar het moet gezegd én hij begon. Het is toch van de zotte om te stellen dat een verstoten vrouw tot overspel gedreven wordt? Wat zegt dit in godsnaam over het normbesef en de intelligentie van de vrouw? En hoezo mag iemand de verstoten vrouw niet alsnog gelukkig maken door haar de liefde te verklaren en haar te huwen? Waar heeft deze man het in godsnaam over?

33 Jullie hebben ook gehoord dat destijds tegen het volk werd gezegd: “Leg geen valse eed af, voor de Heer gedane geloften moeten worden ingelost.” 34 En ik zeg jullie dat je helemaal niet moet zweren, noch bij de hemel, want dat is de troon van God, 35 noch bij de aarde, want dat is zijn voetenbank, noch bij Jeruzalem, want dat is de stad van de grote koning; 36 zweer evenmin bij je eigen hoofd, want je kunt nog niet één van je haren wit of zwart maken. 37 Laat jullie ja ja zijn, en jullie nee nee; wat je daaraan toevoegt komt voort uit het kwaad.

En dat hij aan het raaskallen is lijkt Jezus zelf ook te beseffen op enig moment, want plotsklaps is het weer de moraalridder zoals we hem kennen uit de verhalen van zijn volgelingen. “Niet liegen”, zegt ie, alleen dit keer volgt er geen hel en verdoemenis. Opvallend. Je mag niet aan naar een vrouw kijken en haar begeren, want dan bega je de gedachten-misdaad die strafbaar is met eeuwige martelingen, maar liegen “moet je gewoon laten, foei”. Weinig consistent, alhoewel ik zeer veel voel voor het verbod op zweren. Niet zo achterlijk doen, met je “ik zzweer ‘t op me moeder, weetje”, want daar heeft de heere ook een hekel aan. En terecht. Dat gezweer is verdulleme nergens voor nodig! Gewoon niet doen. Niet liegen is zo moeilijk niet, je moet gewoon de waarheid vertellen. Goed punt van Jezus.

38 Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Een oog voor een oog en een tand voor een tand.” 39 En ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren. 40 Als iemand een proces tegen je wil voeren en je onderkleed van je wil afnemen, sta hem dan ook je bovenkleed af. 41 En als iemand je dwingt één mijl met hem mee te gaan, loop er dan twee met hem op.

Maar hier hebben we Jezus toch bij de spreekwoordelijke ballen: Een tegenspraak, dunkt mij. Eerst was het nog van “elke jota, elke tittel zal van kracht blijven,” en nu opeens is het afgelopen met die menselijke vergeldingsdrang. Bijzonder vreemd, en niet in de laatste plaats omdat het hier ook een biologisch probleempje betreft. Hoe dan ook: Niet elke jota blijft dus van kracht. Ze blijven van kracht tenzij Jezus zegt dat het niet zo is, zo schijnt het. Maar waarom eigenlijk, als ik zo vrij mag zijn u dit te vragen, uwe excellentie? Heeft god een foutje gemaakt in Exodus 21:24 of heeft hij op enig moment de almacht gevonden om zijn toekomstige mening te veranderen? Ik stuit, en u ziet het gebeuren, op een logische inconsistentie waar ik mijzelf geen raad mee weet. Als god alwetend is, waarom verandert hij bij monde van Jezus dan de wet? Of is Jezus hier aan het rebelleren tegen zijn vader? Een soort van goddelijke puberteit? Ik moet hier even over nadenken, terwijl Jezus vrolijk verder gaat.

42 Geef aan wie iets van je vraagt, en keer je niet af van wie geld van je wil lenen. 43 Jullie hebben gehoord dat gezegd werd: “Je moet je naaste liefhebben en je vijand haten.” 44 En ik zeg jullie: heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen, 45 alleen dan zijn jullie werkelijk kinderen van je Vader in de hemel. Hij laat zijn zon immers opgaan over goede en slechte mensen en laat het regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen. 46 Is het een verdienste als je liefhebt wie jou liefheeft? Doen de tollenaars niet net zo? 47 En als jullie alleen je broeders en zusters vriendelijk bejegenen, wat voor uitzonderlijks doe je dan? Doen de heidenen niet net zo? 48 Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.

Kijk eens aan zeg. Dit mag toch de christentest bij uitstek genoemd worden. “Geef aan wie iets van je vraagt, en keer je niet af van wie geld van je wil lenen”. Met andere woorden; geeft wat u gevraagd wordt.

In die hoedanigheid zou ik alle christenen die tot het einde van dit artikeltje gekomen zijn willen vragen mij, in afwachting van het oplossen van het eerder geconstateerde logische probleem, €1000 te willen overmaken op mijn bankrekening. U kunt mij bereiken door een email te sturen naar erik@godvoordommen.nl, waarop ik u zal voorzien van de benodigde gegevens de transactie te kunnen voltooien. En denkt u nu niet “ik doe gewoon net alsof ik het niet gelezen heb,” want Jezus was toch bijzonder duidelijk:

1. Een gedachten-misdaad is ook een misdaad, en
2. leg geen valse eed af.

Ik kan niet wachten tot mijn inbox over zal stromen met verzoeken tot het verkrijgen van mijn bankrekeningnummer, want ik weet dat jullie meelezen! Je moet maar zo denken: “Liever duizend euro lichter in de hemel, dan duizend euro rijker in de hel.” Of, zoals Jezus het zei: “Je kunt immers beter een van je lichaamsdelen verliezen dan dat heel je lichaam naar de Gehenna gaat.”

Rest mij tot slot nog een titel te verzinnen voor dit eerste deel over de bergrede, maar zoals u al gezien hebt bij het starten van dit stuk, kan ik er niet meer van maken dan “Jezus is een mafketel en de bergrede zuigt reet”. Eventuele suggesties kunt u ook mailen naar eerder genoemd e-mailadres. Gaarne wel met “Bergrede: Titelsuggestie” in het onderwerp, want anders verheug ik mij om niets.

Volgende week Deel II, oftewel Matteüs 6.

Tags: bijbel, christenen, Column