Keeping up with the Joneses
Jan 31st, 2008 by Erik
Ik ben op basis van logica en feiten die ieder kan raadplegen -en die ik op aanvraag graag uiteenzet- overtuigd van het niet-bestaan van een persoonlijke god. Voor het deïstische standpunt zou mijns inziens nog iets te zeggen zijn mits men een definitie van god kan overleggen die enigszins acceptabel is, maar de theïstische stellingname is duidelijk absurd, onwaar en onhoudbaar.
Toch zijn er mensen die over hun persoonlijke god spreken alsof ze iedere dag met hem aan tafel zitten om het avondmaal te nuttigen (met spekjes of wat dan ook). Alsof het een persoon is als u en ik. Daarnaast presenteren deze gelovigen hun relatie met hun persoonlijke god als een situatie die door iedereen te realiseren is, mits men gelooft, terwijl dit aantoonbaar niet juist is. Eén van deze mensen is Bianca, die op haar weblog ‘How God can change your life forgood’ overdenkingen plaatst over deze veronderstelde persoonlijke relatie. Ik citeer uit een artikel van haar hand van vandaag.
Het is nog erg donker buiten, maar vanochtend om half zes werd ik liefdevol door de Heer gewekt en ben naar de woonkamer gelopen. Ik heb heerlijk bij Hem gezeten, Hem aanbeden en gezongen, bijbel gelezen en teksten uitgewerkt. Het was een gezegende en vredevolle tijd. En dan merk je toch echt het verschil van de ochtend. Dan wat er ook gebeurd je blijft in de vrede en wat je ook doen moet, Hij baant dan de weg voor je.
“Er moet toch een motivering ten grondslag liggen aan de aanname dat god haar gewekt heeft,” is het eerste dat er door mijn hoofd schiet. Of is dit een typische beeldspraak van een gelovige, die meent dat alles gebeurt op aanstichten van een persoonlijk god? Is het wellicht niet god die haar gewekt heeft, maar simpelweg de wekker, het fluiten der vogeltjes, óf haar biologische klok? Dit lijken onzinnige vragen. Maar dat zijn ze niet voor mensen die hun best doen om, zoals ze geleerd is, een persoonlijke relatie op te bouwen met god maar helemaal niets van zijn aanwezigheid merken. Hetzelfde geldt voor de ‘vredevolle’ en ‘gezegende’ tijd die Bianca meent ervaren te hebben tijdens het bijbellezen en zingen. Wat is er mis met je, je gedrag of je geloof als je zo je best doet maar deze ervaringen niet kan delen? Wat zijn de criteria voor god om sommige mensen dit wel te laten ervaren, maar de meesten van ons niet?
Is het niet veel eenvoudiger te stellen dat deze persoonlijke relatie geveinsd is en opgemaakt wordt uit de aanname dat god overal verantwoordelijk voor is, dan dat er een god bestaat die om onduidelijke redenen meent met sommige mensen wel een persoonlijke relatie aan te moeten gaan, maar met de meesten van ons niet? Bianca kan immers geen enkel aantoonbare interactie met haar god aantonen, ondanks dat zij meent deze wel te hebben. En niet louter als het gaat om haarzelf. Ook andere mensen worden beïnvloed door haar god, in het bestaan van welke ze haar volledige vertrouwen heeft gelegd.
Gisteravond deed zich ook een voorval voor en ik kon kiezen: mijn man een keuze opdwingen, of het aan de Heer overlaten en Hem vertrouwen dat Hij bij machte is om wonderen te verrichten. Hij alleen kan overtuigen, en daarom besloot ik ook tegen mijn vlees in om Hem gehoorzaam te zijn en de situatie aan Hem over te laten. Want alleen Hij kan in de harten van onze geliefden kijken. Het enige wat wij kunnen doen is het Woord van God spreken en bidden en de Heer danken voor onze geliefden.
Het is zelfs zo erg dat ze niet inhoudelijk in gesprek gaat met echte mensen en vertrouwt op hún goedheid en hún empathie, maar het oplossen van normale intermenselijke problemen ook in handen van god legt. Waarom zou je immers moeilijk doen met stervelingen en hun meningen als je een almachtige persoonlijke vriend hebt, die je iedere ochtend wekt en ‘je heeft toegezegd’ voor je te zullen zorgen omdat je in zijn bestaan gelooft en zijn wetten volgt zonder morren? Hij is namelijk de enige die kan overtuigen. Het uitwisselen van meningen tussen, bijvoorbeeld, man en vrouw is ondergeschikt aan haar vermeende persoonlijke relatie met god.
En Hij zal op Zijn tijd de uitwerking ervan geven op Zijn manier.
Nog los van het feit dat religie ieder individu zijn waarde ontneemt op deze manier, of je nu gelooft of niet; is het wel zo dat Bianca vertrouwt in het handelen van god, of is dit wederom een eufemisme voor het meer seculier aandoende “alles komt vanzelf op zijn pootjes terecht” of “het leven gaat door”? Ook hier kan Bianca geenszins pochen op het hebben van aantoonbaar bewijs dat god ingrijpt in de niet nader beschreven problematiek tussen haar en haar man. Zou het ook niet simpelweg de ethiek van haar man kunnen zijn die ten grondslag ligt aan een goede of slechte uitkomst? Of is er wellicht niets ernstigs aan de hand en zorgt het loslaten -door het symbolisch in handen te geven van god- van haar kant al voor het oplossen van het probleem?
Als uiteindelijk alles inderdaad op zijn pootjes terechtkomt, dan zal Bianca god prijzen om zijn bescherming en hulp. Als ‘de uitwerking’ onverhoopt niet goed zou zijn, dan moet er vast een reden geweest zijn waarom god haar niet heeft bijgestaan. Dat is namelijk het probleem met de intelligente beschermheer: Ofwel hij is ontevreden met haar geloof, ofwel met het gedrag van haar man. Maar meestal is de conclusie -van zowel gelovigen als ongelovigen- dat ook de slechte uitkomst op de lange termijn tóch positieve gevolgen heeft: Door tegenslag wordt men sterker.
God kan niets fout doen in de ogen van Bianca, maar haar man wel. Daarom lees ik al een tijdje mee op een aantal blogs van christenen met dergelijke verhalen. Dit doe ik overigens niet om mijzelf te martelen voor de zonden van de wereld of om ze met opzet belachelijk te maken op deze site, maar om een antwoord te vinden op een brandende vraag die mij bezighoudt: Geloven mensen dit nu echt of zijn ze simpelweg bang om te moeten toegeven dat hun geloof niet zo diep gaat als dat van hun medegelovigen die zelfs door ingrijpen van de heilige geest in tongen kunnen spreken?
De plicht een persoonlijke relatie te moeten hebben met god is namelijk een eis van het geloof. Een eis die geuit is, zo meent men, door Jezus zelf. Zonder deze persoonlijke relatie met ‘de vader’ is het geloof niet voldoende en is er geen beloning na de dood. Geen wegvoering, geen opstanding. Niets. Daarom vraag ik me telkens weer als ik dit soort dingen lees, het volgende af:
Is dit gedrag niet meer dan een religieuze vorm van ‘keeping up with the Joneses‘?
Ik herken je fascinatie in mensen die een rotsvast geloof hebben. Wat ik het meest bizarre vind, is het totale wegcijferige gedrag en wijsheid alleen accepteren als die uit één bron komt: de Bijbel (of degene die de ‘waarheden’ van de Bijbel verkondigen).
De redenatie van deze mensen is akelig simpel: het is waar omdat het in de Bijbel staat en omdat het in de Bijbel staat is het waar. (jezelf een rad voor de ogen draaien in optima forma).
Theorietje (ik ben maar een amateur): dit soort mensen zijn onzettend onzeker van zich zelf (worden zo opgevoed en zo gehouden). Maar halleluja, op al je onzekerheden hebben wij de verlossing!: Jezus en de Bijbel (als je maar gelooft). Ik hoor een collega (zucht) ook altijd zeggen dat het geloof haar zoveel ‘kracht’ geeft…
“Religie is de oplossing van problemen die het zelf creëert – Erik”
Ik meen ook dat je gelijk hebt. Er is een mate van onzekerheid nodig om te willen geloven en geloven brengt alleen maar meer onzekerheid. Je kunt namelijk niet van god op aan. Je weet niet zeker wat ie wil en er zijn al helemaal geen bewijzen dat ie bestaat en ingrijpt. Daarom noemen we het geloof, zou een gelovige zeggen, maar dat maakt het nog nier slimmer