.god.voor.dommen

Er bestaat een stukje tekst op internet dat geschreven is door een man die zijn naam eer aan doet én het praktiseren ervan zelfs heeft verheven tot kunst. dr. Willem J. Ouweneel is de naam. En Ouweneel is een gelovige van het soort dat meent dat wetenschap en religie uitstekend te combineren zijn, mits de wetenschap religie weerlegt. In dat geval wint de laatste. Om dit te bewerkstelligen, én zijn medegelovigen te wapenen tegen de bedrieglijke tactieken van atheïsten en agnosten, heeft Ouweneel ooit het bewuste schrijfsel gepubliceerd dat de veelzeggende titel ‘Bekende atheïstische drogredenen’ draagt.

Menigeen die wel eens in een discussie met atheïsten of agnosten verwikkeld is geraakt, zal daarin een of meer typische drogredenen zijn tegengekomen. Prof. Ouweneel analyseert ze.

In aansluiting bij de ex atheïste Amy Jones (www.ex-atheist.com) laat ik hier een aantal atheïstische drogredenen volgen, die ik op eigen wijze uitwerk. Ik doe dat met de waarschuwing dat christenen zich er niet toe moeten laten verleiden soortgelijke drogredenen tegen hun opponenten aan te voeren!

Het stuk bestaat uit elf ‘typisch atheïstische drogredeneringen’, voorzien van voorbeelden. Laten wij dit toppunt van intellectueel bedrog eens nader beschouwen en, waar mogelijk, puntsgewijs proberen te weerleggen.

1. Vals dilemma (het ‘uitgesloten midden’)
Voorbeeld: ‘Men moet of de natuurwetenschap geloven óf het christendom.’
De waarheid is natuurlijk dat men heel goed beide of zelfs geen van beide kan geloven. Het is slechts een debatteertruc. Het is ook niet waar dat christenen met oogkleppen voor de ‘echte feiten’ rondlopen. Integendeel, de Bijbel roept hen op: ‘beproeft alles, behoudt het goede’ (1 Thess. 5:21). Ik ben zelf een van de duizenden voorbeelden van christen natuurwetenschappers, dus mensen die alle echt natuurwetenschappelijke resultaten én tegelijk de waarheid van de Bijbel accepteren.

Een oerdom voorbeeld, mag ik wel zeggen. Geen enkele wetenschapper zou dit stellen, en ik kan naar alle eerlijkheid zeggen dat ik tevens geen enkele atheïst ken die dit ooit uit zijn mond zou kunnen krijgen. De enige mensen die ik dit zie beweren zijn christenen die menen dat alles “intelligent ontworpen” is. Zij zijn immers degenen die door een niet aflatende stroom onzinargumenten proberen evolutie belachelijk te maken teneinde hun ‘alternatief’ als enige geldige oplossing te introduceren. Een juist voorbeeld zou moeten zijn: “Evolutie is geen feit, maar een theorie. Evolutie is onjuist omdat het oog te complex is om uit het niets te ontstaan, dus is bewezen dat we ontworpen zijn. Door god. Onze god.”

Daarnaast is het geen waarheid dat men én de wetenschappelijke verklaring van het ontstaan van de mens kan accepteren én kan accepteren dat deze lijdensweg overzien werd door een almachtige en liefhebbende god. Wetenschap en religie gaan louter samen wanneer men de vindingen van de eerste categorisch ontkent.

2. Argumentum ad ignorantiam
Dat betekent: een argument gebaseerd op onwetendheid.
Voorbeeld: ‘We kunnen niet bewijzen dat God bestaat, en dus bestaat Hij niet.’ De waarheid is natuurlijk dat de vraag of men het bestaan van iets al of niet kan bewijzen, niets zegt over dat bestaan als zodanig. In strikte zin kan ik niet eens het bestaan van mijn vrouw bewijzen, terwijl ik toch in haar bestaan geloof. Elk beroep op ‘klaarblijkelijkheid’ als het om het bestaan van mijn vrouw gaat, kan ik ook toepassen op het bestaan van God, aangezien ‘empirische klaarblijkelijkheid’ niet noodzakelijk de enige vorm van klaarblijkelijkheid is. Elektriciteit kan ik ook niet empirisch waarnemen, wél de effecten ervan, waaruit ik tot het bestaan van elektriciteit besluit. Op analoge wijze neem ik de effecten van het bestaan van God waar en besluit vandaaruit tot het bestaan van God.

Voor een doctor, hoogleraar, docent en publicist maakt deze man gebruik van bijzonder exotische voorbeelden, vindt u niet? Een atheïst zal niet beweren dat god niet bestaat omdat hij niet bewezen kan worden te bestaan. Een atheïst zal stellen dat er geen bewijs is en dat het bestaan van god derhalve niet als feit aangenomen hoeft te worden. De enige groep die dergelijke redeneringen gebruiken zijn wederom de gelovigen. Ik geef u een duidelijker voorbeeld: “Ik kan niet bewijzen dat god niet bestaat, dus kan hij bestaan.” Dit is zo ongeveer de kernwaarde van welk geloof dan ook en het is een ad ignorantiam van de eerste orde. Mocht u daardoor nog niet overtuigd zijn, dan doe ik met plezier nog een greep uit de weerlegging van punt 1: “het oog is zo complex en de natuur is zo ingewikkeld, dat dit wel ontworpen moet zijn. Door god. Onze god.”

3. Het hellende vlak
Voorbeeld: ‘Als je op christelijke partijen stemt, zullen die, als ze eenmaal de meerderheid vormen, christelijke wetten maken en mensen in de gevangenis stoppen die bijvoorbeeld overspel of godslastering plegen.’ In dit type drogreden wordt een stelling doorgetrokken tot haar gesuggereerde extreme en absurde consequenties, om daardoor de stelling zelf ongeloofwaardig te maken. Kijk uit voor de mensen die in God geloven, want als die het voor het zeggen krijgen… Of: als je theïst bent, dan beland je uiteindelijk in de volgende absurde opvattingen… Of: als je christen bent, kun je geen echte natuurwetenschapper zijn… enzovoort.

Maar, beste doctor Ouweneel, dit is geen drogredenering. Dit voorbeeld is te staven door simpelweg een blik te werpen in de verkiezingsprogramma’s van verschillende politieke partijen! Het is een feit. Toch wil ik ook hier graag opmerken dat dit argument zelden of nooit geuit wordt in een discussie, behalve in de volgende vorm: “Als je gelooft in evolutie, heeft het leven geen nut. Als het leven nutteloos is en god geeft je geen moraal, dan hoef je je aan geen enkele regel te houden.” Een typische christelijke redenering die iedere atheïst minstens vier keer per dag moet weerleggen. Nog geen punten voor Ouweneel, op naar de volgende bedrieglijke atheïstische tactiek!

4. Beroep op consequenties
Voorbeeld: ‘Het leven heeft geen zin of doel, en dus is er geen God.’ Wat de atheïst in feite zegt is dit: als het leven wel zin of doel zou hebben, zou het verdraaid lastig zijn niet op een of andere manier bij God uit te komen. Aangezien de atheïst al ‘weet’ dat God niet bestaat, is hij ervan overtuigd dat het leven geen zin of doel kan hebben. Het lijkt een beetje op een cirkelredenering (zie ook punt 9).

Mijn verbazing neemt toe. De beste doctor denkt weg te kunnen komen met een drogredenering om een drogredenering aan te snijden. Ten eerste is hier sprake van een equivocatie — die Ouweneel straks nog tegen ons probeert te gebruiken — van het woord ‘doel’. ‘Doel’ is namelijk niet hetzelfde als ‘goddelijk doel’. Ten tweede is hier sprake een onjuiste correlatie tussen doelloosheid en de noodzaak van god (dus geen cirkelredenering, maar een ‘post hoc ergo propter hoc’).

Wij zeggen namelijk meestal wel: “HET leven heeft geen doel, want HET leven is aantoonbaar geen situatie die draait om de aanwezigheid van de mens. Je bent echter vrij om je eigen leven een doel toe te kennen. God hoeft niet te bestaan om een doel te kunnen formuleren.” Die doctor Ouweneel toch. Wat een schamper man om te denken met dit soort onzin weg te kunnen komen.

5. Argumentum ad populum
Dat betekent: een argument dat een beroep op de populariteit van een standpunt inhoudt. Voorbeeld: ‘Vijfennegentig procent van de wetenschappers gelooft in de evolutieleer, dus moet die wel waar zijn.’ Met dat soort redeneringen kan men alles ‘bewijzen’: wereldwijd is slechts één procent van de mensen atheïst, dus kan het atheïsme niet waar zijn, of: vijfentachtig procent van de Amerikanen gelooft in God, dus moet God wel echt bestaan. Bewijskracht hebben zulke argumenten niet, maar ze laten nooit na indruk te maken.

Moedeloos is het. Evolutie is geen feit omdat zoveel wetenschappers het accepteren als verklaring voor de diversiteit van het leven. Evolutie is een feit omdat alle bewijzen, feiten en processen die wij waarnemen ons niet anders kunnen leren dat er evolutie plaatsvindt. Daarom accepteert meer dan 95% van de biologen het als verklaring.

De 5% die het niet wil accepteren zijn mensen als Ouweneel. Mensen die in discussies doorgaans van leer proberen te trekken met het Argumentum ad populum: “Oh? U denkt dus dat gelovigen gek zijn omdat ze geloven? Beste meneer de atheïst, over de hele geschiedenis van de mensheid genomen, is er geen enkel volk geweest dat niet geloofd heeft! Daarnaast, er zijn zoveel miljoenen christenen. Die hebben het dus volgens u allemaal fout??” Ik geef de doctor hier toch een half puntje omdat hij wel de klepel heeft horen luiden.

In zijn betoog volgen nog:

6. Argumentum ad hominem (…)
7. Argumentum ad verecundiam (Maar het staat in de bijbel! Jezus zei het!)
8. Pure fictie (Ja, echt. Je verzint het niet!)
9. Petitio Principii (Jezus predikte naastenliefde, jij bent ook een kind van god.)
10. Equivocatio (Jij gelooft ook! Jij gelooft dat god niet bestaat!)
11. Non Sequitur (Het staat in de bijbel, dus het is waar.)

Drogredeneringen die allen bij uitstek gebruikt worden door gelovigen en zelden door ongelovigen. Ik ga ze natuurlijk niet meer behandelen, want ik ben nu al doodmoe van de achterbaksheid van de voorbeelden van de ‘beste man’, maar ik nodig ieder uit om met redeneringen te komen uit de gelovige hoek. En niet allemaal nummer acht pakken, want dat is een open deur natuurlijk! Wie weet kunnen we er een leuk wiki-achtig projectje van maken met daarin alle religieuze argumenten én een beknopte, goed geformuleerde en snedige weerlegging. Hersengymnastiek!

Tags: Atheïsme, christenen, Column