Spreken met respect
Mar 30th, 2008 by King Cold
Men is — zo lijkt het — geacht om respect te tonen voor religie omdat zij veel mensen ten diepste beweegt. Sterker nog; religie wordt veelal gelijkgesteld met de mens die haar belijdt. Geen respect tonen voor de religie van een gelovige, wordt in dat geval dan ook gezien als het disrespecteren van diezelfde gelovige als mens. Omdat het sociaal wenselijk is om ‘respect te tonen’ en begrippen als veel, ten diepste en respect nogal vaag zijn, is het begrijpelijk dat het woord ‘respect’ een ideale dooddoener is als het gaat om kritiek op religies. Voeg daaraan de langtenigheid van veel gelovigen met betrekking tot hun religie toe, en een situatie als “laten we het daar maar niet over hebben, want dat is misschien wel beledigend”, is snel geboren.
Hierdoor is een puur inhoudelijke discussie over religie met gelovigen, of zij die menen “respect voor religie te moeten hebben”, bijkans onmogelijk. Immers; voor een atheist is het geloven in god logischerwijs op gelijke voet te stellen met het geloven in elfjes en kabouters. Daaruit volgt meteen dat religie een onzinnige bezigheid is. Men hoeft geen psycholoog te zijn om te snappen dat deze waarheid een belediging is voor hen die hem liever niet wensen te horen.
Respect
Laat ik beginnen met respect; Dit is heel moeilijk te definiëren omdat het zo’n subjectief (en dus vaag) begrip is. Voor mij geldt — en ik verwacht daarin absoluut niet de enige te zijn — dat respect grofweg twee betekenissen kan hebben; te weten ontzag of het mildere rekening houden met. Omdat niemand zomaar ergens ontzag voor heeft of zelfs maar rekening houdt met, is respect in mijn optiek iets dat moet worden verdient.
Bovendien is het begrip respect niet zwart/wit. Men kan immers geen, weinig, een beetje, redelijk wat, veel, heel veel, of zelfs het grootste respect hebben. Een voorbeeldje; De bond tegen het vloeken heeft gezien hun naam en hun defenitie van wat een vloek is, meer respect voor de gevoelens van gekwetste jezusmensen, dan voor die van gekwetste kankerpatienten en/of hun naasten. Dit houdt natuurlijk niet automatisch in dat de bond géén of weinig respect heeft voor de gevoelens van deze tweede groep.
Respect en religie
Zoals al eerder door Erik terecht was opgemerkt is religie een mening. Meningen hoeven niet perse gerespecteerd te worden, ook niet als deze als overtuiging wordt gezien. Religie is als mening slecht onderbouwt, daar zij zonder enig bewijs dan wel kritische beschouwing, het door mensen verkondigde “goddelijke woord” als heilig en onfeilbaar aanneemt. Bovendien staan in de heilige boeken van de drie grote monotheïstische religies (jodendom, christendom, islam) verschillende dubieuze passages aangaande bijvoorbeeld vrouwen, homo’s en anders/ongelovigen. Ik zie dan ook niet in waarom ik inhoudelijk gezien respect zou moeten hebben voor religie.
Het argument dat een religie veel mensen aanspreekt en daarom gerespecteerd dient te worden stuit bij mij op twee grote bezwaren. 1e bezwaar; Waarheid is geen democratisch begrip. De mening van een grote groep dan wel de meerderheid hoeft daarom nog niet juist te zijn. Dit heeft de geschiedenis al wel bewezen me dunkt. 2e bezwaar; Wie bepaalt wat er veel is? Er zijn zonder meer veel moslims, maar ook een club als scientology heeft (jammer genoeg) behoorlijk wat aanhangers.
Het argument dat religie gerespecteerd dient te worden omdat zij als overtuiging de mensen ten diepste beweegt is een leeg argument. Sommige overtuigingen die mensen ook “ten diepste kunnen bewegen”, zijn ronduit kwaadaardig en dienen dan ook niet gerespecteerd te worden.
Het argument dat het disrespecteren van religie hetzelfde is als het disrespecteren van de aanhanger als mens is mijns inziens eerder een belediging, dan een verdediging voor religieuze mensen. Men gaat er hierbij namelijk van uit dat de gemiddelde gelovige niet meer is dan zijn of haar religie. Dat dit niet zo is wordt wel bewezen daar de meeste gelovigen heus wel in staat zijn om de scherpste kantjes uit de bijbel/koran naast zich neer te leggen. Hierdoor hoef ik als atheïst niet mijn nek in te trekken als ik langs een moskee loop (hetgeen meteen aantoont dat de menselijke moraal toch prevaleert boven de vermeende goddelijke).
Natuurlijk zegt een mening in meer of mindere mate iets over het karakter van de mens die hem uit. Iemand die bijvoorbeeld van mening is dat alle joden vergast moeten worden, zal vast geen prettig mens zijn. Echter, een mening blijft maar 1 facet van iemands totale persoonlijkheid en ik kan best vrienden worden met iemand die religieus is. Dat ik religie an sich niet respecteer, zegt niets over het respecteren van een gelovige. Ik háát bijvoorbeeld Mexicaans eten, en laat mij daar dan ook niet zo positief over uit. Ik toon derhalve geen respect voor de Mexicaanse keuken. Dat betekent niet dat ik mensen die wel graag bij de Mexicaan eten niet respecteer, of de Mexicaanse chef-kok. Respect voor anderen is bij mij initieël aanwezig, totdat het tegendeel bewezen is.
Voor wat betreft het rekening houden met religieuze gevoelens is het naar mijn inzicht goed om een afweging te maken voor wat ik daar zelf voor moet laten, en of dat redelijk is. Ik zou bijvoorbeeld niet zomaar met schoenen aan een moskee binnenlopen, maar verplicht niet winkelen op zondag, of kinderen intelligent design door de strot duwen tijdens biologieles op school gaat mij weer veel te ver.
God voor dommen
Menigeen zal beargumenteren dat de bewoordingen waarop men zich op deze log uit over gelovigen, getuigen van weinig respect. Dat is ook zo; voor religie 
. De manier waarop men iets brengt maakt mijns inziens niet zoveel uit, mits de boodschap goed wordt onderbouwt. Sterker nog; Door het weglaten van fluwelen bewoordingen om maar geen gevoelens te kwetsen en in plaats daarvan direct en eerlijk te zijn, wordt het punt dat men wil maken alleen maar duidelijker. Dit zal uiteindelijk het zo gewenste “open debat” alleen maar ten goede komen.
....
Goed stuk!
Overigens is het opvallend dat in het G.V.D. onderzoekje (zie rechtsbovenin) steeds meer mensen R.E.S.T.E.C.P. betonen voor religie. Waar eerst circa 90% geen R.E.S.T.E.C.P. betoonde voor religie is dit inmiddels al afgezwakt naar 67%.
King Cold, mee eens! Over respect heb ik het volgende aanvulling: wat is respect? Wanneer is men respectvol of gewoon kritisch?
De betekenis van het begrip respect hangt af van degene die hem gebruikt. Wat de een respect vindt, kan de ander aanstootgevend vinden. Voorbeeld: bij een begrafenis wordt een borrel gedronken, en getoast op de overledene. Wat zou iemand van de AA of een moslim hiervan vinden?
Ik reageerde vrijdag elders op het almachtige internet dat Islamieten en andere gelovigen het woord ‘respect’ en het werkwoord ‘kwetsen’ tot de meest lege, holle en nietszeggende woorden uit de Nederlandse taal hebben gemaakt.
Zaterdag las ik op vk.nl een opiniestukje van iemand die de mening deelt:
http://extra.volkskrant.nl/opinie/artikel/show/id/145/Er_is_te_veel_respect_voor_geloof
Ik heb respect voor je, als jij mij op ‘n kopje koffie wilt, en ik jou op een borrel mag trakteren. En dat ik jouw meningen zo serieus mag nemen, dat ik het met je hartgrondig eens ONEENS mag zijn.
Respect is misschien wel nadenken over waarom we het niet met elkaar eens zijn.
Om te beginnen Kink Cold: goed stuk.
Hier spreek je eerst over religie en daar tegenover stel je overtuigingen die ‘ook’ ten diepste kunnen bewegen. Daarmee dus andere ovetuigingen dan religieuze. Je hebt een volgens mij goed doordacht stuk geschreven dus vandaar deze vraag: Bedoel je hier inderdaad een onderscheid te maken tussen religie en andere niet religieuze overtuigingen?
H.L. Mencken: “We must respect the other fellow’s religion, but only in the sense and to the extent that we respect his theory that his wife is beautiful and his children smart.”
Met dank aan Richard Dawkins.
@Kees; Nee dat was niet mijn bedoeling. Als het gaat om het toekennen van “respect” aan een of andere overtuiging, speelt het mijns inziens geen rol of deze overtuiging religieus is of niet. In die contekst bedoelde ik het.
Ik kom zojuist een grafiekje tegen van de European Social Survey. Per land is onderzocht hoe belangrijk mensen het vinden RESTECP te ontvangen van anderen.
Dit ga ik eens even tegen de atheistische meetlat van Europa zetten.
Respect voor religie is net zo zinnig als respect voor mensen die in groepsverband de inhoud van de Kindersurprise-eieren bewonderen en ruilen. Het voordeel van de laatste groep is dat niemand verwacht dat die mensen serieus genomen willen worden, terwijl dat de eerste groep dat wel verwacht wordt, want het staat tenslotte allemaal in hun grote boek, en dat is allemaal waar!!!
Respect voor gelovigen: toch knap dat ze die onzin geloven.
King Cold,
Goed dat iemand (jij dus) eens wat dieper op de respect-kwestie ingaat. Al is het laatste woord nog niet gezegd.
Wat mij betreft, ik sluit me aan bij E. Coli. Ik vind het niet bijzonder respectvol om meningsverschillen onder tafel te schuiven. Ik vind het juist een teken van respect als je het openlijk met iemand oneens bent; je neemt dan in ieder geval de moeite om hem serieus te nemen.
De pest is wel dat gelovigen soms een simpele tegenspraak al opvatten als respectloos. Of overtredingen van hun regels door niet- of andersgelovigen, voor wie die regels helemaal niet gelden.
Wanneer mijn buurman bij me aanklopt en vraagt of ik zijn zondagsrust wil respecteren, d.w.z. dat ik geen herrie maak, dan zal ik daar graag aan voldoen. We moeten nu eenmaal met elkaar samenleven en dan moet je een beetje geduld hebben met elkaars eigenaardigheden.
Maar dat is mijn eigen beslissing. Het wordt anders wanneer dit met de wet wordt afgedwongen. De verplichte zondagssluiting is ronduit misdadig. Ik vind het onbegrijpelijk dat de diefstal van een blikje bier strafbaar is maar dat schending van de democratie parlementair wordt goedgekeurd.
Wat dat betreft kunnen veel gelovigen nog wel iets leren op het gebied van respect.
Welk een toeval! Opeens is op ‘miraculeuze wijze’ het G.V.D. onderzoekje niet meer zichtbaar rechtsbovenin. Wellicht tijd voor een nieuw G.V.D. onderzoekje?
Bij wijze van suggestie: een nieuwe stichting voor atheïsten oprichten; voor of tegen.
Toeval bestaat niet. Erik is de site aan het updaten en het onderzoekje zal terugkomen!
Goed idee overigens!
Ik zie respect als het voor vol aanzien oftewel serieus nemen van de ander.
Bij ontzag gaat het om een machtsverhouding, respect op basis van spierballen, wat moslims graag proberen af te dwingen. Daar kan het bij godsdienst natuurlijk nooit om gaan. Rekening houden met vind ik niet zo’n sterke omschrijving. Maar je hebt wel helemaal gelijk als je zegt dat respect verdiend moet worden.