Waar zijn de uitgesproken atheïsten? (Hoe misbruik je een religie?)
Apr 3rd, 2008 by Erik
Iedereen die op een objectieve manier verschillende religies en haar claims tegenover elkaar zet — zoals men dat ook redelijkerwijs zou doen bij het aanschaffen van een auto of een huis — kan niet anders dan tot de conclusie komen dat zij het geen van allen bij het juiste eind kunnen hebben. Het is immers, volgens de beginselen der monotheïstische religies zelf, onmogelijk dat bijvoorbeeld allah, shiva én jaweh tegelijkertijd bestaan en stuk voor stuk voldoen aan de beschrijvingen die hun volgelingen er op nahouden.
Als wij dit logische beginsel vermeerderen met de kennis dat alle argumenten van religieuze groeperingen onderling volstrekt uitwisselbaar zijn, dan kan een redelijk mens niets anders doen dan ze stuk voor stuk verwerpen en op zoek gaan naar een betere verklaring voor de vragen die religie probeert te beantwoorden. De gok dat één van deze religies de ware zou zijn, is niet meer dan dat: een gok. Men zou zelfs het — voor gelovigen — onvoorstelbare kunnen doen en twijfelen aan de aard en juistheid van de vragen die religie ons probeert voor te houden als zijnde logisch en fundamenteel.
Religie is om deze reden bij uitstek een onderwerp waarbinnen alleen atheïsten begiftigd zijn met de mogelijkheid er objectief en redelijk over te oordelen. Denkt u alstublieft niet enig moment hier tegenin te kunnen brengen dat atheïsten anti-religieus zijn en derhalve bevooroordeeld, want dit is geenszins het geval. Anti-religieuze gevoelens lijken in zekere zin impliciet aan atheïsme, maar maken er geen onderdeel van uit. Ter overweging geef ik ook u mee dat deze gevoelens niet alleen bij atheïsten voorkomen. Integendeel: Er zijn genoeg christenen die het bloed van moslims kunnen drinken en god mag weten dat dit andersom zeker het geval is.
Het verbaast mij daarom iedere dag weer dat er vrijwel geen enkel atheïstisch geluid te horen is in de niet aflatende hoeveelheid discussies die er gevoerd worden rondom de alsmaar toenemende problematiek van bepaalde groepen gelovigen. Ik zeg inderdaad ‘bepaalde groepen’, want ondanks dat ik meen dat religie en geloof ‘voor de dommen is’, meen ik ook dat ieder het recht heeft zichzelf dom te gedragen en te geloven wat men wil. Zolang niemand daar een nadeel van ondervindt, is het mij om het even naar welke god of tuinkabouter mijn buurman zich richt in tijden van nood of opperste geluk.
Want dat is mijn criterium: iedere ideologie of religieuze overtuiging dient vreedzaam te zijn voordat ik er ook maar over denk om haar enige vorm van respect te schenken. Tegelijkertijd is dit exact het probleem van religie: Zij is inherent niet louter vreedzaam van aard. Sterker nog, al haar goden hebben één ding met elkaar gemeen: Ieder die niet het geloof belijdt zal, na het verruilen van het tijdelijke voor het eeuwige, deze menselijke ‘fout’ beboet zien worden met ondraaglijk lijden waarvan geen verlossing mogelijk is. De dood is letterlijk ‘the point of no return’, ondanks dat wij het tijdstip van onze dood niet in de hand hebben. De meest vreedzame gelovigen zijn volgelingen van een gruwelijke god. Een tiran die zijn gelijkenis niet kent onder de talloze tirannen die onze soort heeft opgeleverd.
Terug naar het atheïstisch geluid. Het stelt mij teleur dat er geen uitgesproken atheïsten gehoord worden in hun mening over de religieuze betutteling van ons volk door het kabinet, en dat, in zoverre zij wel gehoord worden, zij zich vol respect opstellen jegens de beleidsmakers met religieuze agenda. Het stelt mij teleur dat er geen enkel atheïstisch geluid te horen is inzake de debatten rond ‘het fenomeen’ Wilders en natuurlijk zijn filmische beproeving. Wie zou er immers beter geschikt zijn om iedereen erop te wijzen dat religie eerst iets te bewijzen heeft voordat het om respect mag vragen en dat de heersende opvatting dat men de gematigde gelovigen niet op één hoop moet gooien met ‘de uitwassen der religie’ niet meer is dan een valse tegenstelling? Want iets minder dan dat is het niet en het wordt tijd dat dit op de gespreksagenda komt te staan.
Iedereen die zich namelijk van het argument bedient dat fundamentalisten ‘misbruik maken van religie’, dient eerst te komen met een definitie van ‘gebruik maken van religie’. Hetzelfde geldt voor ieder die meent dat de ene groep vreedzame christenen ‘echte gelovigen’ zijn en die rare mensen op de Veluwe die religie ‘misbruiken’ om vrouwen te onderdrukken een stelletje huichelaars. Verbazingwekkend genoeg is dit het verzwegen criterium dat de meeste mensen in dergelijke situaties hanteren: Het ‘echte’ geloof is vreedzaam, de fundamentalisten onttrekken zich daaraan door geweld te gebruiken.
Gelovigen zullen in hun heilige handboeken echter niet veel anders vinden dan goden die vergelden, moorden, aanzetten tot moord, discrimineren en onderwerpen terwijl ze de mens oproepen zich hiervan te weerhouden tenzij bepaalde gevallen zich voordoen. Gevallen die in de meest positieve omstandigheden bijzonder vaag omschreven zijn en zelfs weersproken worden in een ander hoofdstuk van hetzelfde boek. Geweld is inherent aan de goden die aanbeden worden, en toch kenmerkt menigeen het ‘ware geloof’ als vreedzaam.
Wij zijn in de bizarre situatie terechtgekomen waarin ‘het ware geloof’ beoordeeld wordt op seculiere grondslag; volgens de Gulden Regel, die zo oud is als de mens zelf en geen enkele connectie heeft met religie behalve dat zij maar al te graag is overgenomen door diegenen die hun geloof wilden verkopen aan het volk. Ik noem deze situatie bizar, omdat diegenen die zich de ‘ware gelovigen’ noemen, menen dat dit de opdracht van hun god is en weigeren het geweld van hun heilige boek letterlijk op te vatten. Dit terwijl de heilige boeken, beste lezers, door mensen zijn geschreven. Een ware gelovige wordt daarom gekenmerkt aan de hand van menselijke en seculiere criteria!
Want de waarheid is evident en andersom: Zij die geweld en onderdrukking gebruiken eren hun god door zijn letterlijke regels en voorbeeld te volgen, maar schaden de mensheid. Zij die zich van dit geweld distantiëren, eren de mensheid en verraden hun god door zijn woord te interpreteren. En er is niemand die dit beter kan uitleggen dan iemand die geen enkele vorm van geloof heeft.
Nu zijn er ook die mensen die zeggen dat een atheïst die niet beschikt over een intiem begrip van wat religie inhoud en niet alleswetend is met betrekking tot de bijbel, géén recht van spreken heeft. Hierbij lijkt de redenering te zijn dat de atheïst geen kritiek mag hebben op religie ‘omdat hij niet alles weet’.
Veel atheïsten die ík ken laten zich hierdoor afschrikken omdat in een debat kan blijken dat zij niet op de hoogte zijn van alles wat een christen hen aan teksten uit de bijbel mogelijk voor de voeten kan werpen. En daarom gaan ze het debat uit de weg.
Een zeer ongegronde reden om je als atheïst de mond te laten snoeren. Om te beginnen en gelijk te eindigen: “Ik dien niet al de christen z’n onzin te weten om te weten dat hij fout zit.” Dus ik hoef het niet te weten ook.
Ik hoef de diepe motivatie niet te weten om tot een oordeel te komen over een man die net z’n vrouw heeft mishandeld. Deze man is een looser en dient gestraft te worden. Punt uit.
Ik hoef niet te weten wat de christen zijn god hypothese allemaal voor fraais te melden heeft. Die bestaat niet. Punt uit.
Ik hoef echt niet te weten waarom (bijvoorbeeld) een homo, samenwonen of sex voor het huwelijk volgens de christen verkeerd is. Alle redenen die je kunt aandragen vloeien direct voort uit een volstrekt verkeerde aanname. De god hypothese is niets meer dan dat. Een hypothese. Op z’n best!
Dus kom niet aanzetten met “je moet eerst maar eens de bijbel lezen” (waarmee bedoeld wordt ‘leer uit je hoofd’ want je schijnt namelijk alles te moeten onthouden) om jouw als christen te kunnen vertellen dat je er naast zit. Ik respecteer de christen als mensen niets minder dan enig ander mens. Maar de god hypothese die de christen aanhangt hoer ik echt niet van voren naar achter te kennen.
Atheïsten dienen zich dat eens eigen te maken. Je hoeft de hele keten aan gebeurtenissen niet te kennen, je hoeft alleen te weten dat de eerste schakel al niet klopt. So what, dat nje de bijbel niet uit je hoofd kent. Wees blij. Lees ‘m, waardeer ‘m voor wat het is en laat het voor wat het is. Een dik geschiedenisboek.
@Kees
Het is inderdaad handig als je in discussies met christenen de bijbel redelijk goed kent, want dan blijkt dat ze hem zelf vaak niet zo erg goed kennen en al helemaal niet hebben doordacht. Zo kun je hen met de bijbel om de oren slaan in plaats van zij jou. Nadeel is wel dat je de bijbel van voor naar achter grondig moet hebben doorgenomen en dat kost veel tijd. Het is discutabel of het die tijd inhoudelijk werkelijk waard is.
Je hebt het in je stuk over religieuze groepen, en daar zit precies het probleem in.
Atheïsten zijn geen groep. wij komen niet wekelijks samen in een zaaltje, hebben geen dogma die we onderschrijven als groep. De enige overeenkomst die wij hebben is dat we niet in een god geloven. Dit zegt helemaal niets over iemands filosofie over de rest van het leven. Er is geen overeenkomst over politieke standpunten. Er is niet eens overeenkomst over wat atheïsme inhoud.
voor sommige is dit het bestrijden van religie op elk punt waar het in het openbare leven opduikt. Voor andere is het alleen maar het punt dat god niet bestaat, en daarmee is de discussie afgesloten en gaan ze door met hun leven. Ik zelf zal er ergens tussen in zitten d.w.z. ik leef mijn leven en zal waarschijnlijk alleen mijn bek opentrekken als pertinente onjuistheden zeggen of beslissingen nemen die inbreuk op die levensstijl maken.
Wie moet de discussie gaan voeren namens de atheïsten en namens wie spreekt hij dan eigenlijk.
@Kees
Het is maar net wat je wilt bereiken in een dergelijke discussie. Wanneer je enkel aan de ander duidelijk wilt maken dat zij jou niet moeten lastigvallen met hun sprookjes, volstaat een dergelijke aanpak prima. De logica van een gelovige is per definitie flinterdun en er is inderdaad niet veel voor nodig om dat duidelijk te maken. Wanneer een roman al in de eerste alinea mank gaat, kan men niet verwachten dat het plot nog als geloofwaardig wordt beschouwd door de lezer.
Wanneer je mensen echter wilt laten inzien dat wat zij geloven geen enkel nut dient (voor de mensheid in het algemeen en, nog veel belangrijker, voor henzelf), kan enige kennis van de verschillende religies naar mijn idee wel degelijk van pas komen. Zoals Duiveltje al terecht opmerkte, vaak blijkt al snel dat de gelovige minder kennis heeft van (de eigen) religie dan in eerste instantie wordt gesuggereerd. En om een gelovige in te laten zien dat het ‘allemaal’ klinkklare onzin is geweest wat hen door ouders, de leraar en de pastoor / imam / rabbijn is wijsgemaakt, is heel veel keihard bewijs nodig. Het moet het ontbreken van goden in deze wereld ontegenzeggelijk bewijzen zonder ruimte te laten voor enige vorm van twijfel.
@ lexxx: “Wie moet de discussie gaan voeren namens de atheïsten en namens wie spreekt hij dan eigenlijk.”
Ik zou zeggen dat iedereen die zijn “atheïstische nek” uitsteken, spreekt namens de atheïsten die het zat zijn wat al die maffe religies anderen, inclusief ons, aandoen en dreigen aan te doen. Dat gaat van wetten tegen blasfemie, afschaffen van koopzondagen, tot fatwa’s met dodelijke gevolgen.
Mensen als Dawkins, Hitchins, en in beperktere mate Harris, spreken in ieder geval voor mij. Maar het atheïsme moet de politiek in, genoeg VU-triumviraat, dat door een laffe kamer niet gekapitteld wordt.
wil uitsteken
De spijker volledig op de spreekwoordelijke kop geslagen Erik.
Er zijn veel zwakke plekken (absurditeiten) in de bijbel. Het begin is al raak: twee scheppingsverhalen aan elkaar geplakt. Bezoek van god himself aan Abraham in gezelschap van twee engelen bij de terebinten van Mamre. De vraag wie Goliath gedood heeft. In de ene schriftplaats de bekende, was het David, in de minder bekende was het Elchanan. Voor de oplettende lezertjes met een sceptische mindset is het prijsschieten.
Tegenover de bijbel stel ik het boek van een groot atheist, Ludwig Feuerbach: Das Wesen des Christentum. Nog altijd een studie waard.
“Je hebt het in je stuk over religieuze groepen, en daar zit precies het probleem in. Atheïsten zijn geen groep…”
Dat is juist de kern. We hoeven geen overeenstemming te hebben over politiek en voorkeur voor behang. We moeten ons verenigen in wat we wel kunnen: Religie bekritiseren. En dan met NAME de mensen die menen dat ze kunnen spreken van ‘echte gelovigen’ en ‘het ware geloof’.
De rest is irrelevant.
Lijkt een beetje op de discussie indertijd die Ayaan Hirsi ali startte over de ‘ware’ islam. Hoewel ik van mening ben dat de islamitische geschriften eigenlijk bijzonder weinig ruimte laten voor verschillende interpretaties moet ik ook erkennen dat er talloze vormen van zijn. Maar veel van die vormen zijn naar mijn mening geen correcte beleving van de geschriften. De katholieken maken het voor de christenen heel erg duidelijk: terwijl in de bijbel duidelijk staat dat je geen beelden mag vereren wordt er wat afgezeuld met de meest uiteenlopende ‘heilige’ kunststukken. Voor de islam zijn de alevieten het mooiste voorbeeld van een krom maar toch rigide wetboek en een totaal verwaterde interpretatie daarvan. En een atheïst kan moeilijk beweren dat alevieten geen echte moslims zijn. Dan doe je hetzelfde als de extremistische moslims, dan heb je dezelfde overtuiging als de extremisten aangaande de islam. Het laat wel zien hoe flexibel ‘gelovigen’ zijn in hun denken, maar dat vind ik niet raar. Er zijn natuurlijk al bergen fantasie voor nodig om vandaag de dag te geloven in een hemel en een hel.
M.i. is het breekpunt de foute aanname van het bestaan van een god. Al het andere is erom heen gefantaseerd om het waarschijnliker te maken, puur om te verhullen dat er geen enkel bewijs is, dus ook geen noodzaak voor is.
Van de week een moslim die mij vertelde dat iedereen toch op zoek was naar de zin van het leven. Mijn antwoord dat ik het nut niet inzag van die ‘zin van het leven’ vraag had hij niet verwacht.
Terwijl ik daarvoor allerlei misvattingen had aangehoord van deze man die beweerde 15 jaar de bijbel en de koran bestudeerd te hebben. Mohammed zou naar Egypte gereisd zijn, Mo was geëmigreerd naar Ethiopië, hij wist zelfs de juiste volgorde van de vier rechtgeleide kaliefen niet op te noemen. Maar daarover twisten leidt tot niets.
Ik zie meer in de frontale aanval: er bestaan helemaal geen engeltjes, dus Mohammed (of anderen, wat veel waarschijnlijker is) heeft het allemaal zelf verzonnen. Zolang ze het bestaan van engeltjes niet kunnen bewijzen moeten we de koran nooit als argument serieus nemen.
Hetzelfde voor de bijbel, waarom zou iemand zondagsrust mogen opleggen terwijl er geen enkel bewezen goddelijk element in zijn bijbel te vinden is. Sabbath was nb de zaterdag !
“Maar veel van die vormen zijn naar mijn mening geen correcte beleving van de geschriften.”
En dat is de kern van het probleem. Niemand kan zich beroepen op feiten. Louter op interpretatie. Een ‘ware godsdienst’ bestaat niet. Er bestaan geen ‘onechte gelovigen’ of ‘mensen die religie misbruiken’. Men kan namelijk niet een religie definiëren.
Als iemand tegen mij zegt dat de bijbel/koran/[vul hier uw favoriete sprookje in] het onveranderlijke ware woord van god is, ben ik zeker niet de laatste om hem te vertellen dat god dus blijkbaar een onsamenhangende dementerende psychopaat is. Daar krijg je namelijk leuke gesprekken van.
Maar daar heb ik geen clubje voor nodig. Een beetje logisch nadenken en eventueel een avondje op het internet geeft iedereen die het een beetje interesseert voldoende ammunitie om zo een gesprek aan te gaan. Maar ik krijg het idee dat wat jij wilt is dat ik als een soort anti-evangelist op straathoeken ga verkondigen dat ik de waarheid ben. Mijn egoisme heeft ook zijn grenzen.
En als E.coli zegt dat atheïsme de politiek in moet, weet ik niet wat ik me daar bij moet voorstellen. Ik durf zonder enig onderbouwing rustig te claimen dat het politieke spectrum onder atheïsten loopt van extreem links tot extreem recht met alles daartussen. En dan krijg je een 1 issue partij. Ik vind dat er meer dingen in het leven belangrijk zijn naast het geloof.
Het zou ook raar zijn als atheïsten elke zondag bijelkaar zouden komen, elkaar aanspreken op incorrect atheïstisch gedrag, de biecht afnemen, gezamelijk rituelen uitoefenen, zingen en aandachtig (of slaperig) naar onze voorman luisteren, onze kindertjes uit dikke boeken onlogische verhalen vertellen (en zeggen dat deze waar zijn!).
Wij zijn vrij, om te gaan en staan waar we willen en om te denken wat we willen. Dit is geen individualisme in optima forma, maar we zijn gewend onze eigen, zelfstandige mening te hebben. Ons katachtig kuddegedrag weerhoudt ons ervan deel te nemen in georganiseerd verband, laat staan, namens anderen te spreken.
Als we een evenredige vertegenwoordige parlementaire democratie hebben, dan zou er nu toch minstens 40 a 60 vrijdenkers, humanisten, atheïsten in de kamer moeten zitten, die ongeremd, frank en vrij hun mening geven? Wie kan me er één noemen?
@ 11, is de koran dan niet het definierende van de islam ? En de bijbel voor het christendom ?
M.i. zit het zwakste element in de wijze waarop de ‘goddelijke waarheid’ tot de mensen is gekomen. Wat is de bron van de bijbel en wat is de bron van de kroan, zowel de religieuze fantasie-uitleg als de waarheid bieden de beste aanknopingspunten om het goddelijke karakter van de religie te ontzenuwen.
@ 13 Ayaan was indertijd een openlijke atheïste, ik heb dan ook op haar gestemd.
@13 Andries
Ach ik weet niet, het begin van je verhaal klinkt als een vage omschrijving van een goede zaterdagavond in de kroeg, met uitzondering van de kinderen en de boeken.
En een atheist is natuurlijk niet perse een vrijdenker, of een humanist. Je kunt ook een bekrompen klootzak zijn zonder een geloof in god.
“katachtig kuddegedrag” hahaha, geweldige omschrijving!
Ik ga pitten, morgen weer drukke dag.
Prettige avond.
ik vraag me eigenlijk af of je wel moet willen dat er 40 tot 60 overtuigde atheïsten/vrijdenkers in de kamer zitten. Geloofsovertuiging of welke levenswijze dan ook, hoort niet thuis in de politiek. Dus ook niet overtuigd en open atheistisch. Het toejuichen van het uiten hiervan, is ondanks het feit dat christenen en of moslims het doen en er een tweede agenda op nahouden, meten met twee maten. Het hoort simpel weg geen issue te zijn. Iedere atheist in de kamer is een Christen minder die neuzelt over zijn of haar geloof. Daar moeten we heen denk ik.
Ik heb toentertijd ook AHA gestemd omdat ze openlijk atheïstisch is. Maar reflecterend op die keuze, is het net zo kansloos als een christen die stemt op Bakellende omdat deze hetzelfde onzichtbare vriendje heeft. Daarna ben ik voor D66 gegaan en zelfs(!) lid geworden. En ik ben het niet altijd met de standpunten eens. Maar ik ben een groot voorstander van een sociaal liberale samenleving, wat mij niet veel keus laat gezien de huidige partijen. Helaas zal de sociaal liberale samenleving er door de goedgelovigheid en domheid van een groot aantal van inwoners van dit land er wel nooit komen:(
@Andries +1 voor “katachtig kuddegedrag”
@WooD en Lexxx. Katachtig kuddegedrag komt niet van mijzelf, ik heb het gebruikt. Ik heb het van R. Dawkins.
oei blasfemie van mijn kant. Ik zou mij toch weer meer moeten verdiepen in de geschriften van de heer Dawkins. Welk boek? Name it: I’ve got it:W
“Geloofsovertuiging of welke levenswijze dan ook, hoort niet thuis in de politiek.”
Wel degelijk. Zolang er over te argumenteren valt. Over atheïsme valt te argumenteren. Over geloof niet. Dat is nu juist het probleem van religie.
“Welk boek?”
The God Delusion
@Erik
Het niet bestaan van een god voegt niets toe aan de discussie over prachtwijken en de verlenging van de A4. Christenen weten altijd feiten zo te verdraaien dat ze op futiele wijze wat aan geloof hebben. Dat is juist het probleem. Je pragmatisch denken en hoogstwaarschijnlijk “humanistische” grondslag zorgt voor de keuzes die je maakt. Dat heeft niets te maken met het niet bestaan van een God. Een geloof in het bestaan van een god zou enkel je heldere visie op feiten vertroebelen en daarmee je keuze beïnvloeden.
“Het niet bestaan van een god voegt niets toe aan de discussie over prachtwijken en de verlenging van de A4.”
Klopt. Maar het kenmerk van atheïsme is wel dat men zich laat leiden door rede en argumenten. Onzinnige oplossingen die bedacht worden om maar vooral aan religieuze wensen te voldoen zouden bij voorbaat al geen kans hebben.
Atheïsme is een resultaat van een levensovertuiging. Niet de levensovertuiging zelf. Het is het resultaat van het gebruiken van je hersenen en het openstaan voor kennis en ontwikkeling.
Jongens (m/v) ik weet ook niet hoe we dat moeten aanpakken, daarover zouden toch eens onder het genot van een borrel gaan praten? Maar als ik stel dat de atheïsten de politiek inmoeten, dan bedoel ik te zeggen dat “ons geluid” krachtig moet gaan klinken in de Nederlandse politiek. Met al dat onderlinge gerespecteer worden we door de reli’s onder de voet gelopen.
De ontsecularisering neemt hand over hand toe.