.god.voor.dommen

Katholieken hebben wat met lijken. Wordt er voor normale doden vooral rust voorgeschreven, voor de lijken van de zogenaamde heiligen geldt juist het tegenovergestelde. Van de vorige week heilig verklaarde Damiaan gaat een voetwortelbotje op toernee door de VS om te eindigen als publiekstrekker in de kathedraal van Honolulu. Wie de berichten over het uit elkaar halen van Damiaan kritisch leest kan niet aan de indruk ontsnappen dat het Vaticaan misschien helemaal geen stukje bot van de echte Damiaan op reis heeft gestuurd.

Het eerste graf van de heilige Damiaan bevond zich op het eiland Molokai, Hawai (opvallend: hoewel ons verteld wordt dat Damiaan daar talloze ontberingen heeft doorstaan is het tegenwoordig een vakantieoord ), maar in 1936 is het lichaam opgegraven en overgebracht naar Leuven, waar de orde van Damiaan (de paters van de Heilige Harten) zijn thuisbasis heeft. De rust duurde 20 jaar, want in 1956 is het graf geopend in verband met de aanvraag voor Damiaans zaligverklaring, een iets lagere graad van heiligheid. Het lichaam is bij die gelegenheid grondig uit elkaar gehaald, elk botje is in een apart doosje gestopt. Nadat alles netjes was beschreven zijn de doosjes met de botjes allemaal in een kist gelegd en weer onder de grond gestopt.

In 1995 werd de rechterhand van Damiaan naar Hawaï opgestuurd, en daar begraven op het eiland waar Damiaan tussen de lepra-lijders heeft geleefd. Of het graf in Leuven speciaal hiervoor weer geopend is, of dat men in 1956 al vergeten was om de rechterhand ook in de kist te stoppen is mij niet bekend. Met de heiligverklaring van Damiaan vond de bisschop van Hawaï het een goed plan om een nieuwe eerste-graads relikwie aan te vragen, omdat de rechterhand op een wel erg afgelegen plaats begraven was. De bisschop hoopt dat wanneer een lichaamsdeel van Damiaan in zijn kathedraal tentoongesteld zal worden er veel gelovigen op af komen, om te bidden.

De paters met de Heilige Harten zagen er echter tegen op om de kist van Damiaan weer te openen:

‘We zagen daar eerlijk gezegd een beetje tegen op’, zegt pater Gorissen. ‘Een stukje van Damiaans lichaam? Dat betekende niet alleen dat we daarvoor Damiaans graf opnieuw moesten openmaken – een heel karwei – maar ook dat velen zich daarover ongerust zouden maken en misschien wel woorden als grafschennis in de mond zouden nemen.’

Het is dus inmiddels tot de paters doorgedrongen dat gesleep met botjes door veel mensen eerder in verband met voodoo of kannibalisme wordt gebracht dan met respect voor een overledene. Geheel toevallig gingen de paters daarom eerst maar eens hun archieven ordenen, en wonder boven wonder werden toen twee doosjes met onderdelen van Damiaan aangetroffen. In het ene doosje zat een haarlok (en die mag paus Benedictus hebben), in het andere een voetwortelbeentje, en die mag de bisschop van Honolulu hebben. En omdat destijds in 1936 het lichaam van Damiaan tijdens een tussenstop in de VS heel wat volk trok gaat het beentje eerst op toernee door Noord-Amerika voordat het op Hawaï zal aankomen.

Zal het werkelijk om een botje van de echte Damiaan gaan? Volgens de overste van de paters met de Heilige Harten is de gedachte erachter belangrijker dan het botje zelf:

Pater Frits Gorissen hoopt echter dat men zich niet gaat blindstaren op deze twee Damiaanrelikwieën. ‘Het belangrijkste is dat men goed beseft wat hieraan ten grondslag ligt, namelijk dat Damiaan een man was die zich, gesteund door zijn rotsvaste geloof, tot de dood aan zijn mensen heeft gegeven.’

En omdat je je bij het merendeel van de Rooms-Katholieke relikwieën kunt afvragen of het niet pure nep is zal het mij niets verbazen als deze overste het eerste het beste botje dat hem voorhanden kwam heeft weg gegeven. Wat niet weet, wat niet deert, en voor het uiteindelijke effect op de gebeden zal het helemaal niets uitmaken.

Tags: katholiek, lijk, relikwie