De één zijn dood is de ander zijn brood: Evangeliseren tijdens seculiere uitvaart.
Dec 28th, 2009 by Erik
De vraag stellen is hem beantwoorden, zo zou je zeggen wanneer je het stukje van vandaag leest in het Nederlands Dagblad (christelijk betrokken) dat opent met de probleemstelling: “Hoe leid je als predikant in deze geseculariseerde tijd een uitvaart?” Maar volgens de Protestantse Kerk is het zo eenvoudig allemaal niet.
Per slot van rekening is een uitvaart een emotionele aangelegenheid waarop mensen als op geen andere dag geconfronteerd worden met de vluchtigheid van het leven. Een uit-ge-lezen moment dus om Christus door de strot der aanwezigen proberen te duwen, want zoals wij allen weten is angst voor de dood een geweldig middel ter evangelisatie.
Maar zo gemakkelijk als vroeger, constateert Wim Dekker, gaat dat allemaal niet meer. Vroeger was er nog respect voor de beroepsmatige geestelijke afwijking van een predikant, zo stelt hij. Toen accepteerden mensen nog dat ze, ondanks hun afkeer van geloof, nu eenmaal even moesten doorbijten wanneer zo’n kerel met de bijbel in de hand even kwam vertellen dat de gelovige overledene weliswaar een plekje in de hemel had, maar dat alle toehoorders die niet den here accepteerden als hun redder er tot in het eeuwige te warm bij zouden zitten.
,,Toen zeiden ze: we zijn het niet eens met uw christelijke visie, maar als u de dienst leidt, krijgt u van ons de vrijheid te zeggen wat u wilt. Tegenwoordig is dat niet meer zo: mensen stellen eisen.”
Evangeliseren tijdens een uitvaart was een makkie vroeger. Tegenwoordig hebben die vervelende schapen van god ‘eisen’ en het ergste is nog wel dat wij, de mensen die de Waarheid weten, ons daar aan moeten aanpassen.
Studie heeft uitgewezen dat het beste wat je dan kunt doen is om het vooral niet te hebben over hel en verdoemenis, maar louter de mooie aspecten van het geloof in de straffende here te benadrukken. En dat is natuurlijk geen liegen, want predikanten liegen niet. Als predikanten niet de hele Waarheid vertellen, dan noemen we dat ‘bescheidenheid’.
En bescheidenheid is best geoorloofd, zo weten alle gelovigen. Als je immers de Waarheid aan je kant hebt, dan is het niet erg om mensen door een bescheidenheid daarmee bekend te maken. Bovendien, god snapt heus wel dat je met de beste bedoelingen bescheiden bent geweest.
Wat heb je eraan als je mensen juist van de boodschap vervreemdt door de negatieve kanten te benadrukken? Het is net als met het verkopen van een bepaald merk auto. Je kunt dat doen door de andere merken af te kraken. Maar dat werkt niet. Als je het positieve, de kracht van jouw auto, onder de aandacht brengt, raken de mensen eerder overtuigd van jouw boodschap.
En dat verkoopt ook heel erg lekker, zo blijkt uit het aangehaalde praktijkvoorbeeld. Zoals ik al eerder zei: Wanneer het om een overledene gaat, kijkt iedereen omhoog. Zo ook bij het ter aarde bestellen. Mensen zitten in deze tijden nu eenmaal niet meer te wachten op preken vol hel en verdoemenis.
Soms krijg ik de vraag of ik geen hel en verdoemenis wil preken. En ik moet zeggen dat moeder in de hemel is, voor altijd samen met de reeds overleden vader. Ze proberen de preek als het ware vooraf in te dammen.
Opvallend is dat het artikel niet rept over wat de predikant in het voorbeeld nu daadwerkelijk gedaan heeft. Heeft hij gelogen? Heeft hij in al zijn bescheidenheid voldaan aan de wens van de familie? We weten het niet, want zoals altijd; als het aankomt op problematische zaken komt het aan op bescheidenheid of verandert men het onderwerp gewoon. Zoals bijvoorbeeld te vertellen over een geinig voorbeeldje waarin nou zo mooi blijkt hoe je als godvrezend figuur van alledaagse dingetjes een persoonlijk en toch door christus geaccepteerd voorbeeldje kunt maken. Komtie:
En een duivenmelker overleed. De onkerkelijk geworden familie wilde twee duiven loslaten, symbolisch voor vader en moeder die weer naar elkaar toevliegen. ,,Vooraf hadden ze me gevraagd of een duif iets met de Bijbel heeft te maken. Jazeker, zei ik, een duif is het symbool van de Heilige Geest. Die brengt je terug bij God, net zoals een duif altijd terugkeert naar huis.”
Of wat dacht je van deze:
Een oude man liep altijd het dorp rond op zoek naar sloophout. Daar maakte hij tuinhuisjes van. Bij zijn uitvaartdienst haakte ds. Goedvree daar op in. ,,Zoals jullie vader sloophout verzamelde, zo maakt Jezus van het sloophout van jullie leven een nieuw huis, waarin je voor eeuwig mag leven als je gelooft.”
En al deze geinige maniertjes om heel bescheiden en luchtig het evangelie in een ‘seculiere’ uitvaart te introduceren leer je als predikant op de ‘uitvaartcursus’.
Ik ben heel blij dat dit soort lieden zich ver weg gehouden hebben van de crematie van mijn vader, want ik garandeer u dat er nog een dode te betreuren zou zijn geweest.
Overal in de wereld zouden ze Humanistische celebranten moeten toelaten om huwelijken, naamgevingen, en natuurlijk de uitvaart van dierbaren te begeleiden: mijn ervaring is dat deze mensen integer en meelevend zijn. Uitvaartmeesters, mensen van de burgerlijke stand, en met name, predikanten missen vaak dat menselijke uitgangspunt en gaan door de moties omdat het hun beroep of roeping is.
Bovenstaande stuk tekst is in mijn ogen een behoorlijk gedrocht.
Je afzetten tegen religie is niet per sé ‘weinig afweten van geloof’. In mijn geval het tegendeel, hoe meer ik er over te weten kom, hoe minder ik er mee te maken wil hebben… Niet geloven staat natuurlijk niet per sé gelijk aan er weinig van weten. Getuige dit stuk tekst heeft dominee Goedvree daar niet zoveel besef van, of wilt hij dat niet hebben.
Dat kind heeft in elk geval meer realiteitsbesef dan deze voorganger. Schuld die je opbouwt, reële schuld dus, dát is echt. Niet de combinatie van een vrouw, een appel, een slang en een godenzoon.
Over de andere stukken heb ik ook een mening, maar die is hierboven al goed verwoord.
Humanistische alternatieven (of zoals het in Vlaanderen wordt genoemd: altaarnatieven) zijn er op alle fronten: geboorten, huwelijk (of relatie-viering), dood, jubilea. Zie de site van het humanistisch verbond.
Ze zijn helaas nog te onbekend. De dooie bomen media besteden er geen aandacht aan, wel aan weer zo’n hippe dominee aan de zuid-as, bijvoorbeeld. Of aan het reli-gekeutel van bea van amsberg. Dat is het probleem. In andere landen nemen humanistisch begeleiders met hun activiteiten een grote vlucht. UK, Belgie, Scancinavie. Dus waarom hier niet?
Ik heb mijn familie beloofd dat ik kom spoken als ze iets van een religie toelaten bij mijn crematie of cryomatie. Daar hebben ze vrede mee, want daarmee schijn ik aan te geven dat ik geloof in iets van leven na de dood.
Maar nee, ik gebruik juist hún geloof in leven na de dood. En dat dat niet automatisch een prettig iets hoeft te zijn.
Ik wil eigenlijk helemaal niet reageren op deze doodsberichten. Te persoonlijk.
Maar doe eens promberen, Erik: “De een zijn dood…”
“De ‘n zijn dood…” lezen we, wij, lezertjes, er heus niet in. De klemptoon valt namelijk erg ergens anders. Ga je schamen, word FB friends met Laïla Abid.
Intussen heb ik verschillende uitvaarten meegemaakt, helaas. Een feest zal een begrafenis of crematie nooit worden. Zeker niet als een dominee of priester de nodige opmerkingen meent te moeten maken.
@Van Vloten:
Er zijn alleen niet veel landen in de wereld waar een huwelijksvoltrekking door een humanist erkent wordt door de burgerlijke stand, dus moet men toch nog het jawoord geven op het gemeentehuis. Ik ben in Schotland getrouwd, juist omdat het daar wel wordt erkent.
Erkent. Opmerkelijk hoe weinig, if any, men op Pharyngula spel- en stelfouten maakt, en hoe vaak hier. Wordt er hier wel gemodereerd?
@8
Als de gehele tekst nou vol spelfouten zou staan en onleesbaar zou zijn, vooruit, maar voor dat ene woordje hoeft toch niet gemodereerd te worden?
Een beetje letten op taal is niks mis mee maar er zo op in gaan is niets meer dan kinderachtig.
Bovendien heeft Dax ook nog eens een boodschap, misschien dat je daar op in kan gaan.
Als JIJ zo doorgaat wel ja.
@Kameel
In je posting nummer 5 kan ik ook zo twee (maar liefst!) spelvauten halen. Schaam je, taalketter!
Binnenkort Kameel Léon achterstevoren?
(1-1/2e jaar oud en ik zie nu pas de reacties)
@8: misschien als dit, zoals Pharyngula, een Engelstalige website zou zijn, dan zou ik geen stomme spelfouten maken. Maar helaas, door lang in de Engelstalige wereld te leven, vergaat langzaamaan mijn vermogen om correct Nederlands te typen.