Onze Judeo-Christelijke cultuur. Geen oplossing maar onderdeel van het probleem.
Dec 30th, 2009 by Erik
Het is opvallend hoe vaak we de laatste jaren geconfronteerd worden met het vermelden van onze veronderstelde ‘christelijke wortels’ als het gaat om een beschouwing van onze ‘Westerse cultuur’. In menig politiek debat wordt erover gesproken alsof het een onbetwistbaar feit is en ook in het debat rondom religie is het een faux pas om kanttekeningen te plaatsen.
Natuurlijk erken ik dat er horden voorouders zijn geweest die niet beter wisten dan dat hun christelijke god verantwoordelijk was voor het scheppen van Nederland en dientengevolge zijn woord tot op de letter probeerden te volgen. Voor zover de dominee of predikant in staat was dit eenduidig uit te leggen, natuurlijk. Het ontkennen van geschiedenis laat ik liever over aan creationisten.
Maar het simpele historische feit dat ‘er vroeger tijdens de vorming van onze huidige cultuur bijna alleen maar christenen waren’, heeft natuurlijk an sich geen enkele waarde wanneer wij praten over verworvenheden als vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geloof, gelijkheid van man en vrouw en een juridisch systeem dat ingericht is op het gelijk behandelen van alle ingezetenen van ons land.
Dat onze feestdagen bij uitstek christelijk van aard zijn, kan daarom ook niet in twijfel getrokken worden, ondanks dat menig atheïst – waaronder ik – met groot plezier wijst op het feit dat het christendom vrijwel geen enkel feest zelf heeft bedacht, maar ze zonder uitzondering geannexeerd heeft van niet-christelijke vieringen.
Wat mij echter nog het meest verbaast is dat er mensen zijn die zich ergeren aan het feit dat er mensen zijn zoals ik, die stellen dat er geen sprake kan zijn van enige invloed van het christendom op de kernwaarden van onze cultuur. Neem nu de auteur van het stuk op de website ‘In Flanders Fields’, die lijkt te willen beargumenteren dat wij op basis van het christelijke aspect van onze cultuur en feestdagen dank moeten betuigen.
En dat doen we niet door te willen dat er geen verwijzingen naar god mogen voorkomen in de wet en dat wij derhalve het christendom een speciaal plekje moeten geven als het gaat om religiekritiek. “Niet de christenen pesten, want zij hebben ervoor gezorgd dat we vrij zijn en welvarend!”
Terwijl ik zeer twijfel aan de stelling dat dit waar is. De schrijver mag weliswaar stellen dat,
het [nochtans] gewoon een empirisch-historische vaststelling [is] dat wij in het Westen enkel vrij en welvarend zijn omdat onze sterke religieuze waarden zich daartoe geleend hebben.
maar hierbij moet toch op zijn minst opgemerkt worden dat als deze vaststelling waar is, we dit mogen danken aan dom toeval. Het christelijke geloof is klaarblijkelijk een enkele toetsbare en duidelijk omschreven set leefregels die volgens de auteur niet in tegenspraak waren met het invoeren van gelijkheid en vrijheid.
De vraag: “wie gaf nu daadwerkelijk de aanzet om vrijheid te stimuleren en vrouwen gelijk te behandelen” blijft hierin namelijk volstrekt onbeantwoord. Waren dat dezelfde christenen die (zelfs vandaag nog) geenszins zaten te wachten op het gelijkstellen van homoseksuelen of waren dat de christenen die nu nog van mening zijn dat de vrouw geen ambt mag bekleden in een politieke partij?
Het feit is dat het christendom nooit tolerant geweest is als het ging om meningen die gespeend waren van geloof. Ontkennen mocht, als je het maar in stilte deed en respect had voor de heersende religieuze overtuiging. Deze vorm van tolerantie heeft niets te maken met welke vrijheid dan ook, behalve de vrijheid je kop dicht te houden op straffe van.
Maar dit inzicht leert ons wel twee zaken die, ik moet dat erkennen, toch (nog steeds) verankerd lijken te zijn in de huidige culturele opvattingen van het Westen.
Ten eerste de kritiek op religie zoals die geuit wordt door mensen zoals ik en mijn lezers: Respectloos omdat er niets te respecteren valt en mondig omdat zwijgen onnodig en schadelijk is. De zogenaamde militante atheïsten, waartoe ik zonder uitzondering gerekend word, worden louter militant genoemd omdat ze niet langer wensen zich aan te passen aan die verwrongen christelijke tolerantie die respect eist, maar beschuldigingen geeft. De perfecte atheïst is de atheïst uit voorgaande eeuwen: Degene die zwijgt in zijn ongeloof of zijn ongeloof verhult als pantheïsme (en zelfs dan nog moest je uitkijken).
Ten tweede verklaart het verschil in ‘onze’ omgang met ongelovigen en gelovigen bij uitstek hetgeen mij in de eerste alinea opviel. Ik kan me namelijk niet herinneren dat er zoveel ophef gemaakt werd over onze veronderstelde christelijke wortels voordat we in de kranten lazen dat we ‘belaagd werden door de islam‘. Het christendom in Nederland en wereldwijd heeft zichzelf namelijk altijd op de schouder geklopt als het ging om de vreedzame co-existentie met andere geloven — ondanks genoeg bewijs van het tegengestelde.
De enige reactie van het volk dat gelooft in onze christelijke wortels kan niet anders zijn dan zich daar krampachtig aan vast te houden wanneer ze geconfronteerd worden met een andere religie. Daarom zien we deze bevestiging telkens weer terugkeren in het publieke debat, daarom heeft een partij voor vrijheid en democratie geen enkel probleem te roepen dat een koran fascistisch is maar de bijbel niet en daarom lijkt religiekritiek in het publieke debat zich te beperken tot het bashen van moslims.
En dat terwijl het enige antwoord op deze religieus-culturele problematiek die aan het onstaan is nu exact die secularisatie is waartegen menigeen zich, met de bijbel in de hand en een kerstkaart in de andere, probeert te verzetten.
God moet uit de wet en uit het publieke domein. Waar culturen die geïnfecteerd zijn met religieus geneuzel botsen, ontstaan situaties van ongelijkheid zolang godsdienst nog een geldig criterium is. We zien dit duidelijk in het stuk op eerder genoemde website:
Ondertussen worden de Christelijke ingezetenen van West-Europa dhimmi’s in hun eigen land en kosten de nieuwkomers de autochtonen miljarden euro’s per jaar. En dat allemaal omdat wij onze eigen religieuze wortels vergeten hebben, omdat wij laks zijn geworden als het op onze eigen cultuur aankomt en omdat wij naïef blijven geloven dat de islam zich wel vrijwillig aan ons multi-nihilisme zal gaan conformeren.
Religieus-culturele problemen lokken een religieus-culturele reactie uit. En het laten prevaleren van de ene religieus-culturele opvatting boven de andere omdat onze verre voorouders, die simpelweg nog bomen en rivieren aanbeden, over de kling gejaagd en wel ‘gekerstend’ werden is geen voorbeeld van westers denken. Het is barbaars gedrag zonder enige rechtvaardiging, gespeend van iedere vorm van vrijheid voor het individu en enig recht op gelijke behandeling. Het is exact het tegenovergestelde van datgene dat men claimt gebracht te hebben.
Als wij nog steeds op basis van onze christelijk wortels menen dat ambtenaren mogen weigeren een homohuwelijk te sluiten, dat vrouwen en homoseksuelen uitgesloten mogen worden van het uitoefenen van ambten en beroepen en dat het recht op zelfbeschikking, het afbreken van een zwangerschap of zelfs het onderzoek naar stamcellen een religieus-morele connotatie heeft, dan hebben wij geen enkel recht om te ageren tegen advocaten die weigeren op te staan voor de rechter, mensen die weigeren een hand te geven bij wijze van groet en vrouwen die weigeren hun burka aan de wilgen te hangen of er zelfs in willen zwemmen.
Ik heb vaker deze discussie gevoerd met mensen en de eerste vraag die ik altijd stel: wat versta je onder cultuur?
Dit zegt Van Dale:
Als je deze definitie aanhoudt, gelden dingen als kebab, koe-loe-joek, Nikes, Audi en Abba dan als “typisch Nederlands”?
Eigenlijk snap ik die hele insteek niet zo, aangezien een land continu aan invloeden van buitenaf onderhevig is, de ene invloed wat positiever dan de ander, soit.
Waarom wordt er eigenlijk “judeo” bij vermeldt? Heeft het jodendom dan zo’n grote invloed gehad op Nederland?
Mooi stuk, en helemaal mee eens. Het atheisme van Spinoza (zijn tijd ver vooruit), het humanisme zijn veel belangrijker voor onze hedendaagse beschaving dan die christelijke/joodse wortels. En ook voor het probleem waarvoor die christelijke wortels erbij gehaald worden (islam) is geen-religie natuurlijk een betere oplossing.
Een citaatje van Flanders Fields:
” Professor Frank Van Dun sprak enkele jaren geleden op een gespreksavond in Leuven zelfs over de noodzakelijkheid van een religieuze grondslag om tot een ware vrije samenleving te kunnen komen. ”
Dat moet dan wel een religie zijn die op de (liefst bewezen) waarheid berust, en daar zit het voornaamste knelpunt. Want het is niet moeilijk om te constateren dat alle religies slechts op fantasie berusten. En omdat religieuze zogenaamde waarheden niet te verifieren zijn is het toch weer de mens die de wetten opsteld hoe we met elkaar om moeten gaan, alleen dan zonder noodzakelijke controle-mechanisme, zoals democratie.
Ook ik heb deze discussie meerdere malen gevoerd. Meestal wijs ik er dan op dat deze verdedigers van de “Christelijke cultuur” de Verlichting kennelijk compleet over het hoofd zien.
@Superbeest #!:
Ik beschouw het promoten van een “Judeo-Christelijke” maatschappij eigenlijk een beetje als een soort van eufemisme voor “anti-Islam”. Je ziet die term namelijk praktisch alleen gebruikt worden in discussies over hoe omgegaan moet worden met de Islam in Nederland. En het klinkt nu eenmaal beter om vóór iets te zijn dan om tegen iets te zijn.
Ik vermoed dat “Judeo” eraan wordt toegevoegd om te proberen ruimdenkend te lijken. Als je alleen voor een “Christelijke cultuur” bent, lijk je immers al gauw op een Christen-fundamentalist. Of misschien nog wel erger: op een anti-Semiet of racist. “Judeo-Christelijk” klinkt dan veel veiliger.
Joods-Christelijk.
Off topic: is de kameleon op wintersport?
@4 Deen:
Zulks had ik ook al bedacht ja. Misschien ook om aan te sluiten bij de VS waar die term op grotere schaal gebruikt wordt.
@5 Pieter:
Dat is meer over het religieus gedeelte geschreven, niet vanuit het zgn. Judeo-Christelijke cultuur die we hier zouden hebben.
Om te beginnen:
’nuff said.
@4:
Inderdaad. Is ook een van de punten die ik probeerde te maken.
@2:
Ik vraag me altijd weer af hoe deze mensen over het nut van godsdienst kunnen filosoferen terwijl het nog niet eens aantoonbaar is dat de premisse van de godsdienst KLOPT. Het nut van dat soort gelul ontgaat mij al van tevoren.
@5 Pieter: Ik zie anders verdacht weinig over Joden, Jhwh en de Thora/Tenach op die link, maar des te meer over Christenen, God, Jezus en de Bijbel. Of was dat precies je bedoeling?
@9 Erik:
Is het niet zo dat iets naleven dat voor geen meter klopt toch wel nuttig kan zijn?
Erik, ik vond het een erg goed stuk wat ik alleen maar kan onderschrijven. Je verwoord ook mijn visie op het probleem erg goed
Religie hoort thuis in de geschiedenisboeken!
@6 Superbeest: hmm, die link naar de VS had ik nog niet gemaakt. Best mogelijk, de VS heeft tegenwoordig een wat grotere en meer zichtbare Joodse minderheid dan Nederland. Het is bijvoorbeeld niet ongewoon dat scholen daar vrij geven voor Joodse feestdagen.
De volgende reactie ingediend op het in #5 gelinkte artikel:
Benieuwd of ze ‘m doorlaten.
@ 11, uiteindelijk ga je de mist in. Want als iemand aan kan tonen, of als iedereen eigenlijk wel door heeft, dat je religie gebaseerd is op baarlijke nonsens zou dat de basis onder je maatschappij weg slaan. Religie heeft hier maar een oplossing voor: onderdrukking. Simpelweg omdat wonderen niet op afroep geschieden.
Een atheïstische Germaanse cultuur zou beter passend zijn dan een ‘judeo-christelijke cultuur’. Ieder individu is in meer of mindere mate gevormd door de cultuur van zijn ouders en zijn omgeving, een samenleving is een combinatie van de vele culturen. Nieuwe Nederlanders wordt aangemoedigd om zich aan te passen aan de dominante cultuur. De kans dat een ‘Moslim’ een Jood of Christen wordt is zeer gering, de stap van een ‘Moslim’ naar ‘atheïstische Moslim’ of ‘Islam Lite’ is voor veel Nieuwe Nederlanders eenvoudiger te maken.
Helemaal mee eens, Erik. Ik schreef een brief aan de Volkskrant in reactie op een zg. christelijk verhaal van Bolkestein. Mijn reactie werd niet geplaatst, wel een verhaal van iemand van de ChristenUnie.
Mijn verhaal was dit:
Bolkestein beweert Volksrant 24 dec.09)
, dat Europa zijn zelfvertrouwen heeft verloren. Wij , in het superieure westen, zijn te toegeeflijk aan de islam. Wij wijken volgens hem voor de onverdraagzaamheid van de islam. Natuurlijk is het gebrek aan vrijheid van meningsuiting in de islamcultuur verwerpelijk. Maar het beroep van Bolkestein op christendom is ongerijmd. Zijn citaten uit de bijbel ( ‘ de andere wang toekeren, als je geslagen wordt’ e.d.) zijn lukraak en ongelukkig. Christus kwam ook het zwaard brengen, en wie niet in hem gelooft, zal eeuwig branden. Andersdenkenden mept hij de tempel uit. Geen woord van veroordeling van Christus over talrijke genocides in het Oude Testament. En over antisemitisme gesproken, daarbij zou het christendom zijn hand eens in eigen boezem moeten steken. Luther heeft geen goed woord over voor joden, de paus biedt bescherming aan nazi-misdadigers. Bolkestein voert Berlusconi, die van corruptie verdachte premier, en de paus op als voorbeelden van onze cultuur en democratie; zij zouden de superioriteit van het christendom aantonen. God geklaagd. Evolutie als verklaring van deze wereld is afdoende bewezen. Het erkennen, dat er geen Schepper is, en dat Allah en God mythen zijn, kan perspectief bieden. God is inderdaad niet dood, Hij heeft nooit bestaan. Alleen het meer consequent naar voren halen van de Universele Rechten van de mens biedt een heilzame uitweg.
@4,
In je “eufemisme voor anti-islam” ga ik een heel eind mee, maar ik ben bang dat de werkelijke reden nog kwalijker is.
Ik geloof, zonder meteen te willen gaan Godwinnen, dat dat Judeo er vooral als goedmakertje aan toegevoegd is. Het zijn altijd de christenen (en Wilders, die dezelfde doelgroep aanspreekt) die dat Judeo erbij halen én die beweren dat je zonder god zin krijgt in massamoordje spelen (doet Wilders dan weer niet). De schuld van de nazi-katholieke misdaad, beter bekend als de holocaust, wordt, afhankelijk van IQ, altijd in de schoenen geschoven van of ongeloof, of het aanvaarden van evolutie.
Volgens mij wordt dat Judeo er met de haren bij gesleept, om vooral maar de schijn te wekken dat het immer pais en vree is geweest tussen die twee. Antisemitisme komt onder christenen helemaal niet voor, zullen we maar zeggen. Dus de katholieke Hitler wordt door gelovigen tot ongelovig gebombardeerd, en komt uiteraard tot zijn misdaad.
Deze leugen, te samen met vele anderen waaronder die van het judeo-christelijke vaak genoeg blijven herhalen en mensen beginnen het als vanzelf te geloven en aanvaarden.
Flandersfield heeft op mij de uitstraling van het zoveelste “libertarische” blogje van ultra rechtse conservatieve zeloten die de joods-christelijke vlag willen hijsen op hun strijdveld tegen met name de islam maar uiteraard vooral de moslim allochtonen alhier. Het liefst zouden ze rune tekens willen gebruiken en zich willen beroepen op de arische superioriteit van de west europese mensch maar dat ligt uiteraard politiek veel te gevoelig. Nu lijken ze vooral steeds meer op een europese variant van de neo-cons in de States.
Ik ben het volledig met Erik eens dat religieus culturele problemen een religieus culture reactie oproepen. Dat de immigratie van vooral ongeschoolde moslims naar het westen heeft geleid tot de “inburgerings” problematiek en een nieuwe sociale onderklasse van 2 en 3 generatie niet westere allochtonen van deze tijd die, voor de zwakste broeders onder hen, hun heil voor een deel zijn gaan zoeken in een opnieuw herleefde en gekunstelde vorm van (anti westerse) moslim identiteit.
Met name de rigide religieus-culturele aspecten van de islam botsen in allerlei opzichten met die van de westerse samenleving, niet de joods-christenlijke aspecten daarvan(voor wat dat waar mag zijn?) maar juist aspecten zoals democratie, vrijheid van meningsuiting, secularisatie, het burgelijk recht en strafrecht, de trias politica, gelijkheid van man en vrouw, de vrije beoefening van wetenschap, kunst en cultuur, maar vooral de individuele vrijheid en gewaarborgde rechten van haar onderdanen, ongeacht geloof, afkomst etc.
Met het hijsen van een “joods christenlijke” vlag, die nog ruikt naar het bloed van de kruisvaarden, tracht men de islam onder druk te gaan zetten maar worden tevens de hiervoor genoemde waarden van onze westerse rechtsstaat eveneens bedreigd.
Het inbrengen en oproepen van een vermeende joods westerse religieuse identiteit om mensen te manipuleren en te mobiliseren is zeer gevaarlijk, maakt het probleem alleen maar erger. Wanneer de zaak wordt teruggebracht tot een louter etnisch-religieuse polarisatie dan zijn de rapen gaar!. Dat soort conflicten zullen ons terugwerpen naar de middeleeuwen en dat is nou juist waar dat clubje zo bang voor is.
@Jeroen: best mogelijk (zie de laatste paragraaf in #4). Maar naar aanleiding van de opmerking van Superbeest in #6 ben ik wat gaan doordenken en ik denk dat ik een nog wat betere verklaring gevonden heb.
Wat je in de VS namelijk veel ziet, vooral in conservatieve en rechtse kringen, is een heel duidelijke pro-Israël houding. Daarbij wordt Israël door velen vaak gezien als de frontlinie tegen de Islam. Dit zie je ook heel duidelijk bij Wilders. Steun voor het Jodendom is in de context van het gebruik van “Judeo-Christelijk” tegen de Islam dus eigenlijk helemaal niet zo vreemd. Een beetje zoals het principe “The enemy of my enemy is my friend”.
Het is voor liberalen ook schitterend om een sociale orde te kennen die al duizenden jaren vlekkeloos weet te functioneren met amper tien geboden. Het mag dan eigenlijk ook niemand verbazen dat veel échte liberalen en libertariërs godsdienst en de Christelijke leer wel omarmen in hun opvattingen en publicaties. Vele Europese “liberalen” verheerlijken de Franse Revolutie maar zij dwalen. Er was immers niets liberaal aan die revolutie. De almacht van de monarch werd gewoon vervangen door de almacht van de Staat, en daar zien we tot op vandaag in Europa nog steeds de desastreuze gevolgen van.
Hoe verzin je het bij elkaar…..
@20 Deen:
Zo ver had ik het nog niet uitgedacht, maar ik denk (vrees) dat je een heel eind in de goede richting zit.
Na 4 seconden op google rondgehangen te hebben, is dat zo ongeveer wel bevestigd:
@20 e.v.:
Vergeet niet alle rimram rondom het einde der tijden, de Rapture of hoe je het ook wilt noemen. Israël is heel belangrijk voor de christen-fundamentalisten die daarin geloven; zie bijvoorbeeld deze uitleg op Raptureready.com. Ook in deze scenario’s is het heel belangrijk voor deze verdwaasden om een Joods Israël te laten bestaan, en zelfs “remigratie” van Joden naar dat land te stimuleren.
Zie ook de zoekresultaten op Google voor “Israel” en “rapture”.
@ThijsF: Die was ik zeker niet vergeten. Sterker nog, daar was hier laatst nog een artikel met een filmpje over Christian Zionists. Enge club mensen.
[...] .god.voor.dommen » Blog Archive » Onze Judeo-Christelijke cultuur. Geen oplossing maar onderdeel v… Het is opvallend hoe vaak we de laatste jaren geconfronteerd worden met het vermelden van onze veronderstelde ‘christelijke wortels’ als het gaat om een beschouwing van onze ‘Westerse cultuur’. In menig politiek debat wordt erover gesproken alsof het een onbetwistbaar feit is en ook in het debat rondom religie is het een faux pas om kanttekeningen te plaatsen. [...]
Ik wil de schrijver deze alleen maar even complimenteren met de zin “Het ontkennen van geschiedenis laat ik liever over aan creationisten”. In dit verband een voortreffelijke en humoristische vondst.
Mag ik u hartelijk danken?
joods/christelijke ”wortels” HA! die irrtitant oppervlakkige monotheïstische halzen hebben duidelijk de geschiedenis van vóór de geweldadige gristelijke overnamen van Germanie Holland,Duitsland etc, niet gehad of weigerde het te slikken, dat onze Germaanse voorouders ”heidens” (ik hoor liever Asatru, zoek maar op wat dat is) waren.
Ik ben zelf ‘Asatruar’ en houd van fan geschiedenis van vooral Noord Europa.
ik kan die verdraaide propaganda van die politieke schoonhondjes van amerika/pisraël (Balkenende, Rouvoet etc echt niet langer aanhoren, met hun ”meningen over geloof’ die ze ons door de strot willen duwen. Bah!
zelf ben ik liever A-politiek, want geen enkele partij is in mn ogen Nederland waardig. Allemaal achterkametjes gelul.
Heilsa! ,K
enne over dat niet zoveel joods, des tre meer christelijk; alle montheistische, nog beter, Abrahamitische religies (christelijk,islam,joods) komen gewoon allemaal uit t jodendom, met slechts enkele verschillen. jhwh, jahweh, allah, god. is één en dezelfde entiteit.