De beschermwaardigheid van het leven: hoe ver willen we gaan?
Jan 13th, 2010 by Erik
Bedacht ik toen ik het zoveelste nieuwsbericht las over medisch personeel dat op ieder mogelijk moment weerhouden werd van het uitoefenen van hun vak. Moeten we koste wat kost ieder mens willen helpen, ondanks dat dat soms bij voorbaat al onmogelijk geacht mag worden of zelfs onmogelijk wordt gemaakt?
U heeft, net als ik, het nieuwsbericht gelezen van de Marokkaanse familie die het nodig vond om artsen en verpleegkundig personeel proberen te motiveren door middel van bedreigingen. Los van het feit dat ik niet weet waar ik moet beginnen om te proberen begrip te krijgen voor dergelijke acties, brengt de wijze van omgaan met dergelijke situaties een aantal interessante punten naar voren.
Een van die punten is volgens velen wellicht het inschoppen van een open deur – maar ik ga het toch proberen. Het lijkt er op dat in de terechte publieke verontwaardiging omtrent dit soort aangelegenheden, vrijwel niemand stil wil staan bij de vraag “hoever moeten we willen gaan om het leven van mensen te beschermen?” Is het daadwerkelijk een kwestie van goed ethisch besef om, in dit geval, een slachtoffer van een hartaanval te willen helpen terwijl de familie overduidelijk daar de ruimte niet voor biedt?
Op welk moment beseffen we dat een dergelijke omgang met mensen die een leven proberen te redden niet alleen onethisch is, maar ook onethisch gedrag tot gevolg zou kunnen hebben? En hoe onethisch is het nu eigenlijk om bij dergelijke tegenwerking als ambulancebroeder je biezen te pakken onder het mom: “Als je niet geholpen wilt worden, dan helpen we toch gewoon niet?”
Niet alleen lijkt me dit de enige manier om met dergelijke gevallen om te gaan en blijvend resultaat te boeken; als u tegenwerkt, dan sterft uw familielid. Tevens werpt het de vraag op waarom wij toch ogenschijnlijk op het rabiate af van zin zijn om mensen voor de klauwen van de dood weg te slepen. Is het omdat we het kunnen dat we immoreel zijn als we niet alles in het werk stellen? Zijn tegenslagen om mensen te helpen alleen te rechtvaardigen als deze buiten het doen en laten van de mens liggen? Ja, zo toont het overbekende gedachte-experiment met de naam ‘Trolley problem‘ aan:
A trolley is running out of control down a track. In its path are 5 people who have been tied to the track by the mad philosopher. Fortunately, you can flip a switch, which will lead the trolley down a different track to safety. Unfortunately, there is a single person tied to that track. Should you flip the switch?
Bij bovenstaande situatie zullen er maar weinig mensen zijn die niet in zullen grijpen en ervoor zouden kiezen de vijf mensen te laten sterven. In die zin is er sprake van een simpele rekensom die ten grondslag ligt aan ons overschatte ethische besef. Wanneer we de kwestie iets aanpassen zullen er echter aanzienlijk meer mensen kiezen voor een passieve rol. Met vijf doden tot gevolg:
As before, a trolley is hurtling down a track towards five people. You are on a bridge under which it will pass, and you can stop it by dropping a heavy weight in front of it. As it happens, there is a very fat man next to you – your only way to stop the trolley is to push him over the bridge and onto the track, killing him to save five. Should you proceed?
Het grote verschil is natuurlijk gelegen in het feit dat in het tweede geval gevraagd wordt om een actieve rol. Het omschakelen van een trein is één ding, het met eigen handen duwen van een man is gevoelsmatig gelijk aan het doden van de man met eigen handen. Ons gevoel protesteert, ondanks dat wij weten dat het resultaat hetzelfde is als bij het eerste experiment.
Het tweede experiment toont feilloos aan waarom we gevoelsmatig geen optie zien in het afbreken van de reddingsactie zoals beschreven in het aangehaalde nieuwsbericht. Het opzettelijk niet geven van hulp is gevoelsmatig gelijk aan het met eigen handen doden van de dikke man. Iemand zijn enige hoop op leven ontnemen, zo voelen wij, heeft een sterke samenhang met het eigenhandig doodverklaren van een hulpbehoevende.
Toch pleit ik op basis van het eerste experiment voor het toepassen van een utilitaristische ethiek in deze gevallen. Als het je onmogelijk gemaakt wordt door derden om een mens te redden, dan moeten we accepteren dat het tevens niet immoreel is om weg te lopen en deze keuze te respecteren. Net zoals we er geen enkel moreel probleem inzien dat we mensen, ondanks verwoede pogingen, niet kunnen redden als deze diep begraven liggen onder een hoop puin van een ingestort gebouw.
Stoort het ons? Jazeker. Zijn wij schuldig? Absoluut niet. We accepteren simpelweg makkelijker zaken als de oorzaak buiten de mens ligt en derhalve geen oordeel in zich draagt over ons moreel besef. Hetzelfde zien we terug bij de wens alleen euthanasie als morele daad te accepteren als ‘het lijden onmenselijk’ is en ons ingrijpen nutteloos. Zolang de mens hoop ziet in verbetering, beoordeelt zij de dood als nutteloos en onwenselijk. Een actieve beslissing inzake deze gevallen is alleen acceptabel als we de uiteindelijke schuld maar kunnen afschuiven op een oorzaak waar de mens geen invloed op heeft. In zaken van moraal telt onze machteloosheid nog het meest.
Een ander niet te verwaarlozen onderdeel van onze nationale ethiek ligt onherroepelijk verborgen in onze opgehemelde judeo-christelijke wortels. Waar het de kritische denker vrij staat om zijn ethiek te toetsen aan een niet onbelangrijk criterium als resultaat, is in menig moderne geloofsconstructie zonder uitzondering en discussie ‘ieder menselijk leven heilig’. Alleen op basis daarvan al is het onmogelijk om tot een goed beredeneerde ethiek te komen. Ironisch genoeg speelt god hierin de rol van ultieme personificatie van de machteloosheid die we eerder al aanwezen als moreel noodzakelijk excuus.
Hetgeen we bij euthanasie en abortus zien, zullen we derhalve ook zien bij gevallen waarin het verlenen van medische hulp onmogelijk wordt gemaakt: Een discussie over de redelijkheid van het verlenen van hulp in dergelijke omstandigheden kunnen we bij de gelovigen doorgaans wel vergeten. Het is daarnaast opmerkelijk en ironisch om te zien dat hun veronderstelde religieuze geboden niets meer dan aantoonbare menselijke emoties en gevoelens zijn. Dat religie mensenwerk is, blijkt nergens duidelijker dan uit de uitgedragen moraal.
Mijn conclusie mag duidelijk zijn. Onder geen enkel beding is het moreel acceptabel dat hulpverleners bedreigd worden en weerhouden worden van het uitvoeren van hun werk – en meestal hun passie. Zeker als het slachtoffer wenst geen hulp te ontvangen, of medisch personeel het verlenen van hulp onmogelijk gemaakt wordt door de naaste familie. Want dat laatste mag toch geacht worden zeer zwaar mee te wegen, gezien het feit dat zij het meeste baat hebben bij het overleven van hun naaste.
Een mensenleven is niet zo heilig en beschermwaardig als wij op momenten van hoogdravend ethisch besef willen doen voorkomen en het is tijd dat we daar voor uitkomen. Terwijl onze honden en katten vredige en pijnloze doden sterven na een dikwijls goed doorvoed leven, zullen wij moeten erkennen dat onze gevoelens en onze religieuze geboden ons niet ten dienste zijn problemen van morele aard op te lossen.
een leuk stukje…echter vind ik dat wij ..als no nonsense personen niet over ethiek en aanverwant normen en waarden moeten praten want dat is voor kristenen die net doen alsof zij ze hebben terwijl het tegengestelde wel bewezen is ..de afgelopen duizenden jaren tot op de dag van vandaag…
met dit soort moeilijke stellingen..ook kristen eigen….wordt ik al geheel spiegotisch als ik er over na moet denken..wat ik moet doen…kristenen gebruiken in hun argumenten ook van dit soort banale voorbeeld-situaties…
daarvoor moet ik zeggen dat wij gewoon meer als een statement iets neer moeten zetten en niet als een vraag…
en dat is…reageer ..doe iets…..maakt niet uit wat…
eigenlijk zou een goede kristen niet die dikke man op de rails moeten gooien maar zichzelf…..
dus ik vraag aan die dikke persoon naast mij “geloof jij in god??“ (net zo als mij vroeger op de lagere school gevraagd werd, waar op ik nadat ik nee had gezegd , te horen kreeg dat ik naar de hel zou gaan)…..en als ie ja zegt…gooi ik m er voor…als nee zegt….dan hebben anderen pech.!
stelling was leuk maar de uitkomst is wat je er zelf van maakt.
Ik mis toch een argument, iedereen heeft het recht om geneeskundige hulp te weigeren. Mag familie namens de zieke ook afzien van hulp?
Bij BHV leer ik altijd dat je als hulpverlener allereerst op je eigen risico’s moet letten. Anders loop je het risico dat ook de hulpverlener slachtoffer wordt, en daardoor geen hulp meer kan verlenen. Natuurlijk is dit niet helemaal zwart-wit, maar het is wel het eerste waar je op dient te letten. Daarna komt gevaar voor omstanders.
In geval van deze tokkies legt de grootste fail m.i. allereerst bij die familie natuurlijk, maar daarna komt de politie, die weigert om te doen waar ze voor bedoeld zijn, nl de orde handhaven. Tegenwoordig groeit het ze allemaal wel erg snel boven de pet, lijkt het wel.
Wat je Trolley probleem denk ik dat ons gevoel ons vaak in de weg zit. We worden misschien wel dagelijks geconfronteerd met keuzes die we moeten maken om het leven van anderen niet in de waagschaal te stellen, bijvoorbeeld in het verkeer. We zijn dus geconditioneerd om rekening te houden met anderen. Dit soort situaties komt maar sporadisch voor – dat een voor ons gevoel tegennatuurlijke handeling beter zou zijn – en daarom kunnen we het ons moeilijk voorstellen. Toch heb ik ook wel eens gelezen over een trucker die zichzelf te pletter reed i.p.v. over een schoolklas heen te rijden. Als je zelf de dikke man bent is het misschien makkelijker.
na, kijk..hulpverleners hebben er voor getekend dat zij hulp verlenen…zij zijn strafbaar als zij het niet eensproberen…dat is het probleem…
in amerika is het zelfszo dat in “moeilijke“ wijken eerst de politie aanwezig moet zijn alvorens de hulpverleners uit de auto kruipen…
voor dit probleem weet ik wel enkele oplossingen…..
iemand die gewoon op de grond legt en zegt ddod te willen…ken best een enorme kater hebben….pech ..foutje ,bedankt…dus niet in dit geval.
abortus .
abortus is voor de helft het probleem van neuken zonder voorbehouds middelen..hetgeen dus altijd voorkomt in de religieuze hoek.
kijk maar naar de show ..hogan knows best….stel je voor dat brooke een leuk iemand ziet en daarmee in bed duikt…helaas geen pil geslik..mag niet …..en ook geen condooms in je tas…de reli binnenshuigestapo let er op.!!! dat kan dus ook niet…
dit alles resulteerd meestal tot een ongelukje.
had te voorkomen geweest..
de andere helft mag alleen ziekte of onvermogen zijn op de 1 of andere manier….
eut….tja , moeilijk..dat moet medisch goed geregeld zijn en juridisch..
en het bezwaar van relikneuzen op beide snap ik niet….zij zijn hier door duizenden jaren heen de moordenaars geweest dus ze moeten hun bek houden.
religieuzen doen aan post natale abortus….hihihihi
De vraag is dus niet OF dit zo is, maar WAAROM dit zo is en of dit wel wenselijk is. Laat staan dat het misschien zelfs immoreel is om dit te willen.
dit is zo…al reeds als bhv er heb je dat probleem…je moet hulp verlenen.
die stelling is trouwens heel onrealisties banaal..wil ik zeggen…
jaa ik snap wel wat jij bedoelt maar je haalt 2 dingen door elkaar..
als iemand die gewond op straat legt zegt dattie dood wil..ken ie gewoon knetter stoned zijn en niet weten wattie zegt…in dit geval is het niet de bedoeling..
als iemand met slangetje aan bed gekluisterd is en alleen onnodig ligt te lijden…
dilemma..
een verpleger mag geen levensbedreigende handelingen verrichten.
daarom lees je zo vaak over versterven…dat is natuurlijk een kwalijke zaak..
maar als je een deal met de doktor hebt wat ook door spiegologen en de juridisch santekraam hebt gesloten is het mogelijk om iets te doen…(al houwel ik zeer weinig tot geen voorbeelden hiervan kan herinneren)..
alleen als ad hoc besloten moet worden wat je wil of wat het beste is, is er een probleem.. gezien je zelf niet gezond van geest of zo bent..
eigenlijk wil ik toch wel zeggen dat dit hoekje van t leven niet goed geregeld is..
voor je t weet wordt je verstorven omdat een actieve levensbeeindiging voor de arts en verpleger verkeerd gaat aflopen.
dus geen versterven…
geen onbepaalde gevallen (alleen bij echt volledig hersendood)
en van te voren overgekomen handeling als deze medisch en juridisch goed geregeld zijn (t moet niet zo zijn dat de famielie niet ken wachten op de erfenis)
Dat geldt niet alleen voor BHV’ers of hulpverleners, het geldt voor iedereen: je bent verplicht te handelen naar je kunnen. Het minste wat iedereen bijvoorbeeld kan doen is 112 bellen met je mobieltje. Een BHV’er, EHBO’er of ambulancebroeder kan veel meer en moet in bepaalde situaties ook naar zijn/haar kunnen handelen.
Waarom dat zo is, geen idee. Ik ken de redenen van deze wet niet.
Het secundaire probleem ligt in mijn ogen inderdaad bij de politie. “Volgens de politie is er op bepaalde momenten niet ingegrepen, omdat ‘onze aanwezigheid meer onrust veroorzaakte dan kalmte’.” Pardon!? Daar zal het ziekenhuispersoneel (slachtoffers enzo, jeweetwel) blij mee zijn. Daar snap ik dan niks van. Donder die hele troep dan sowieso het ziekenhuis uit, en degenen die niet mee willen werken neem je toch mee?
Het dilemma an sich is een redelijk pittige in mijn ogen, daar ben ik eigenlijk nog niet over uit (en betwijfel eigenlijk of dat ooit lukt).
ja, of laat een paar ziekenwagens extra aanrukken..hihihihi
Heb ik het Telegraafartikel verkeerd begrepen? Ik lees eruit dat de familie juist op reanimatie “aandrong”. Dat haal ik o.a. uit de zin: “Artsen en verpleegkundigen van het Lievensberg-ziekenhuis in Bergen op Zoom zijn zo geïntimideerd door de familie van een Marokkaanse hartinfarctpatiënte, dat ze hun reanimatiepogingen voortzetten terwijl dat allang zinloos was.”
Dat is toch het tegenovergestelde van de beginzin van Eriks artikel.
Verder vind ik de aangehaalde voorbeelden van de mensen en de trein niet lijken op de situatie in het artikel: in het artikel is het kiezen tussen leven en dood van één persoon; in het voorbeeld is het kiezen tussen de dood van één of van vijf personen.
Neen. Je kunt wel ZEGGEN dat je wilt dat je moeder geholpen wordt, maar als je medisch personeel daarmee hindert, dan is er nog steeds sprake van hinderen.
Irrelevant. Het gaat om de relativiteit van het morele oordeel en de REDEN waarom we iets moreel vinden of niet.
Wat betreft je tweede punt, het draait dus hierom:
Als het voorbeeld irrelevant is, moet je er ook niet mee komen. Je wilt er kennelijk een punt mee maken en dat punt geldt in dit geval niet.
Ik had hier nog niet van gehoord, wat wel typisch is omdat ik in de regio woon. (Zo’n beetje heel mijn familie woont in Bergen op Zoom, Roosendaal, of er tussenin.)
Ik denk dat dit niets te maken heeft met religie en alles met sociale afzondering en de weigering zich aan te willen passen aan de Nederlandse maatschappij. Het ironische is natuurlijk dat in Marokko, waar de vrouw begraven gaat worden, er waarschijnlijk niet eens een ambulance was op komen dagen en dus hadden ze elkaar moeten bedreigen. Maar goed.
Aan de ene kant een groot falen van de politie. Ze hadden die hele familie meteen de spoedeisende hulp in moeten rammen. Maar we hebben het over Bergen op Zoom en voor diegenen die uit de regio komen is het geen geheim waarom de politie niets heeft gedaan. Het had een complete burgeroorlog geworden. Voor een groot uitgevallen dorp (met stadsrechten) heeft Bergen op Zoom een relatief grote Marokkaanse gemeenschap en laat ik me voorzichtig uitdrukken en zeggen dat er de nodige wrijvingen zijn tussen de Marokkaanse gemeenschap en de rest van Bergen op Zoom.
Nou zal deze familie sterk aan de tokkie-kant van het spectrum zitten, getuige hun onwil om te begrijpen dat artsen geen tovernaars zijn die zelf bepalen wie leeft of niet. (Als is het goed begrijp is het Allah die bepaalt wie er naar het paradijs gaat.) Ook al zijn het geen Marokkanen (het zijn Nederlanders van Marokkaanse afkomst), het feit dat ongeveer 100% hun overledenen nog steeds in Marokko begraven zegt meer dan genoeg over hun beleving van hun nationaliteit en cultuur. Hier hadden we ook nog te maken met tuig.
Recent hebben de burgermeesters van Roosendaal en Bergen op Zoom ruggengraat getoond door de coffeeshops te sluiten (1,3 miljoen drugstoeristen per jaar). Het zou ze sieren als ze dat ook deden bij overlast van welke groep burgers dan ook, zeker in het geval van de afdeling intensive care van een ziekenhuis. Eruit slaan, zowel de witte als bruine tokkies. Dan maar een burgeroorlog. In Roosendaal zit een kazerne voor Commando’s. Die willen ook wel eens een verzetje.
punt of niet..ik vind dat wij niet moeten proberen om ons zelf vragen over domme dingen te stellen..
zoals ik al zei..we moeten gewoon stelling nemen..ggggg
Nee, Piet. Ik zei niet dat mijn voorbeeld irrelevant was. Ik zei dat de vergelijking die jij maakte aangaande het aantal levens dat gered werd irrelevant was voor de les die we daaruit kunnen trekken.
De les is dat wij mensen iets als immoreel betitelen als we er zelf de hand in hebben (het duwen van de man) terwijl we het moreler vinden als we door middel van een agent de handeling verrichten (de schakelaar). Het aantal slachtoffers is daarom irrelevant voor mijn conclusie, maar ook voor de morele vaststelling of iets goed of fout is. Anders zou men de dikke man wel duwen.
Wel eventjes meedenken he?
nou, kous af uit…hopen maar dat er een goede kristen zelf voor de trein springt….
hebben we nog wat nuttigs??
balkengate of zo??
@10, Pieter:
De familie belemmerde de artsen in het uitvoeren van hun beroep. Door ze fysiek te bedreigen en aan te dringen op zinloze reanimatie kunnen de artsen geen medische hulp geven aan patiënten die het nodig hebben. Wat nou als er op dat moment iemand reanimatie nodig heeft en het dus niet kan krijgen?
Op geen enkel moment mag een leek een arts belemmeren in het uitvoeren van zijn beroep. Toch zeker niet met het dreigen met fysiek geweld. De eindconclusie in het artikel dat er geen strafbare feiten gepleegd zouden zijn is onzin. Bedreiging van personen is altijd strafbaar. Bedreiging van hulpverleners mag nooit worden getolereerd of goedgepraat.
@17 Als je als mens je ethiek niet kunt beargumenteren, dan ben je nuttig bezig je daar in te verdiepen. ZEKER als je atheïst bent en claimt het beter te kunnen dan een oud, dom boek.
Het probleem is hier natuurlijk de ‘derden’ waar je over spreekt. De vrouw in kwestie spartelt niet tegen. Hoogstwaarschijnlijk wilde zij wel geholpen worden. Het waren de derden die voor overlast zorgden. Dat kan je natuurlijk nooit die vrouw aanrekenen en daarom sla je de plank wat mij betreft mis. Dan krijg je een beetje een Monty Python achtige situatie.. “ja, ik zou u graag helpen, maar helaas deze meneer staat hier tegen me te schreeuwen, ja dan hoeft het van mij niet meer. Dahaag”.
“Wel eventjes meedenken he?”
Dat doe ik tog? Het vervelende is dat ik helemaal meega in de strekking van jouw artikel en dan kan ik het niet uitstaan dat ik sommige dingen anders lees of anders interpreteer dan jij.
Moet ik me dan stilhouden met het idee dat je wel gelijk zal hebben? Nee, ik wil het duidelijk hebben en gelukkig wil je daar aandacht aan schenken.
Het was haar familie. Haar familie mag ook beslissen haar hulpverlening stop te zetten was zij in coma geraakt. Je conclusie dat deze derden dus niet verantwoordelijk zouden mogen zijn voor het sterven van de vrouw wegens het terugtrekken van medische hulp is incorrect. Daarnaast meen ik ook dat het logisch is dat als de familie zich verzet en de vrouw zich niet kan laten horen, gehoor moet gegeven worden aan de familie.
@21: Nee, natuurlijk, niet. Daar heb je ook gelijk in. Mijn excuus voor die opmerking, Piet. Dat bedoelde ik zeker niet persoonlijk.
Het komt waarschijnlijk omdat ik hetzelfde heb: “waarom heeft ie het nou niet over de conclusie en gaat ie alleen in op de feitelijke vergelijking?!”
Ik hoop echter wel dat het doel van de vergelijking nu duidelijk is
kijk. dit is gewoon een no win situation…
dit is gewoon unreal…dit is er nooit…
dit is gewoon een groot paradox.
@24: Diepe zucht.
kristenen schromen niet het feit te verheerlijken dat een stad van de aardbodem verdwijnt omdat er 1 ongelovige in woont.
zelfde situatie…wij doen t beter.
@23. Ik neem jou niets kwalijk. Jij discussieert nooit op de persoon.
De vergelijking is duidelijk in tweede instantie. Tnx.
@25.
Anders, maar toch heb ik het gevoel dat ik dit al eerder hier heb meegemaakt. Met een bij of zo.
@27: wbt @25: Jij zegt het, ik dacht het.
@ 22: Het was niet zo dat die artsen tegen de wensen van die familie ingingen. Sterker nog: die familie wilde dat ze geholpen werd. Ze gedroegen zich echter als een stel debielen. Om dan de hulpverlening te stoppen omdat je wordt tegengewerkt lijkt mij dus niet ethisch. (Uitzonderingen daargelaten als hulpverleners het eigen vege lijf moeten redden). Nogmaals: die vrouw kan daar dus niets aan doen. Hysterisch gedrag van de familie mag nooit reden zijn om dan maar de handdoek in de ring te gooien.
Zoals ik al tegen Pieter zei: Dat ze ZEGGEN dat ze hulp willen is niet hetzelfde als de situatie dusdanig verstieren dat hulp geven onmogelijk gemaakt wordt. De beweegredenen van deze mensen tellen niet. De feiten tellen.
Net zo min als de dikke man op de brug. Toch is het beter om die er af te duwen. Dat is nu juist het punt
wbt @25 Is bekende met gelukkig bijengedrag ,soms grappig maar over het algemeen heel erg irritant als je het werkelijk inhoudelijk ergens over wil hebben .
Daan hou er eens mee op ,mensen stellen het niet op prijs ook hier niet .
@Erik:
Globaal ben ik het met je eens dat het goed is om niet alleen op je morele emoties te vertrouwen, maar ook bijvoorbeeld utilitaire argumenten mee te nemen in je morele afwegen. Overigens is daar niet altijd tijd voor – het voordeel van emotionele reacties is dat ze zo snel zijn. Maar ik ben niet helemaal overtuigd van je conclusie dat het in het geval van hinderlijke familieleden bij spoedeisende hulp moreel verdedigbaar is de behandeling te staken.
Wanneer de veiligheid van het medisch personeel ernstig in gevaar is, lijkt het me wel prima moreel verdedigbaar om de behandeling te staken. Ik denk niet dat iemand hier het daarmee oneens is. Maar zolang dat niet het geval is, wat is volgens jou dan het nut van het onthouden van spoedeisende medische hulp bij agressieve familieleden?
Je argument dat de familie door hun acties blijkbaar te kennen geven dat ze niet geïnteresseerd zijn in het redden van het leven vind ik ook weinig overtuigend als reden om de behandeling te stoppen. In het geval van dit voorbeeld zou dat allereerst in directe tegenspraak zijn met de verbaal geuite wensen van de familie. Het is veel logischer aan te nemen dat hun woorden meer overeenkomen met hun eigenlijke wensen, in plaats van het effect van de acties waarvan ze in hun paniek duidelijk de gevolgen niet meer kunnen overzien.
Maar uiteindelijk doet het hier helemaal niet ter zake wat de familie wil. De verantwoordelijkheid van het medisch personeel is in de allereerste plaats gericht op de belangen van de patiënt zelf. De wensen van de familie zijn daaraan ondergeschikt. En terecht. Bij spoedeisende hulp is er meestal toch geen tijd om de familie te raadplegen, terwijl de belang van de patiënt vaak maar al te duidelijk is. Het lijkt me redelijk om aan te nemen dat de patiënt graag gered wil worden. Pas als het onduidelijk is wat de belangen van de patiënt precies zijn (bijvoorbeeld bij een langdurige coma) komt de familie weer in beeld.
Ten slotte lijkt het me een goed algemeen principe om in een noodsituatie liever een persoon te redden tegen de wil van de familie in (of zelfs tegen de wil van de patiënt in), dan een persoon te laten sterven tegen de wil van de patiënt of de familie. Het eerste kan immers altijd nog ongedaan worden gemaakt, het laatste niet meer.
Ik denk niet dat dit een kwestie is van zwart en wit of warm en koud. Hetgeen jij hier stelt kan pas achteraf vastgesteld worden en dat is precies het bezwaar dat ik heb. Je kunt niet voorzien hoe zoiets uit de hand kan lopen. Laat ik daarom nucanceren: Zodra de medische hulpdiensten een strobreed in de weg gelegd wordt door het slachtoffer OF de naaste familie, zijn ze gerechtvaardigd te stoppen met het verlenen van hulp. Het nut hiervan is tweevoudig:
1) Men denkt wel twee keer na om zich op negatieve of eisende manier te mengen.
2) Het medisch personeel wordt niet geschoffeerd en bedreigd en soms zelfs mishandeld.
Ik snap je punt en strikt genomen heb je natuurlijk ook gelijk. De vraag is echter of wij mensen ook ten koste van alles tegen zichzelf en hun naasten moeten beschermen. Is het daadwerkelijk noodzakelijk om deze mensen eerst te gaan uitleggen dat ze voor problemen zorgen? Dat meen ik niet. Ze zijn volwassen genoeg om dit zelf te bedenken EN zelfs na één waarschuwing te beseffen. Toch stoppen ze niet.
Overigens; hoe verklaar jij de bedreigingen ACHTERAF, als deze mensen alleen maar willen dat hun geliefde geholpen wordt? Als blijkt dat er geen hulp plaats kan vinden, dan is een bedreiging bij aangifte achteraf natuurlijk non-sequitur als het gaat om de emotie van het moment.
En dat is nu exact hetgeen iedereen stelt, maar ik niet zo vanzelfsprekend acht. In eerste instantie en sec bekeken wel. Maar ZODRA men door die verantwoording te nemen in problemen komt, is met gerechtigd die verantwoording te laten varen.
Klinkt aardig, maar is in feite niet waar. Diezelfde moraal die jij aanstipt die medici zouden verplichten ieder mens in nood te moeten helpen, zorgt voor het probleem dat diezelfde medici een ‘ten onrechte gered mens’ niet zomaar mogen laten sterven.
Dat is wel heel sterk gesteld. Het lijkt me bijvoorbeeld dat van hulpverleners toch wel verwacht mag worden dat ze enigszins om kunnen gaan met bepaalde problemen, zoals mensen die in paniek of in shock zijn.
Je kunt inderdaad niet voorzien hoe iets af gaat lopen, maar dat werkt twee kanten op. Als mensen al agressief zijn als je probeert te helpen, hoe denk je dat er gereageerd gaat worden als je wegloopt?
Maar ik zei al dat wat mij betreft hulpverleners de behandeling kunnen staken als hun eigen veiligheid in het geding is. Daarbij zullen ze op hun eigen oordeel af moeten gaan. Maar dat betekent wel dat ze achteraf zo nodig verantwoording moeten kunnen afleggen voor hun beslissing.
Wow. In beide gevallen laat je dus mensen dood gaan voor een mogelijk, toekomstig afschrikwekkend effect – mensen die zelf niets misdaan hebben. Ik zie niet in hoe dat te verdedigen is. Klinkt meer als wraak, eerlijk gezegd – maar dan wel op het slachtoffer, niet op de daders. Weet je zeker dat je dat standpunt niet wilt heroverwegen?
Die bedreigingen zijn ook niet goed te praten. Deze familie heeft duidelijk ergens het idee opgevat dat de hulpverleners schuldig zijn aan het overlijden van hun geliefde, maar dat slaat nergens op. Hopelijk is ze dat nog uit het hoofd te praten, maar gezien de algeheel vijandige houding van de familie (ook bijvoorbeeld tegen de politie) weet ik niet of dat nog gaat lukken. Ik denk dat de politie hier wat voortvarender had mogen optreden, eerlijk gezegd.
Uiteraard is men die verantwoording vrijwillig aangegaan door zo’n beroep te kiezen. Gezien de ernst van de verantwoording en de ernst van de gevolgen wanneer de verantwoording wordt ontdoken, moeten de problemen dan ook vrij ernstig zijn voordat weglopen verdedigbaar wordt.
Nee, want in dat geval is het noodgeval geweken en kan het individu zijn eigen wensen kenbaar maken (of zijn familie, wanneer het individu dat zelf niet meer kan).
Absoluut mee eens, dat ontken ik ook niet.
Het alternatief is moreel onacceptabel. IK laat overigens niemand doodgaan. Ik zeg louter en alleen dat mensen die met geweld medisch personeel bejegenen en niet het slachtoffer zijn (verwarring, shock) het over zichzelf en hun ‘dierbaren’ afroepen niet geholpen te worden. Iemand “niet helpen”, zoals ik beargumenteer in mijn stuk, is niet gelijk aan “iemand laten doodgaan”. Ik snap je gevoel, maar het is niet te beargumenteren.
Maar ik wil je eigenlijk wijzen op de impliciete veronderstelling die jij maakt dat het immoreel zou zijn om dit te doen. Dat is nu juist wat ik heb willen illustreren. Dit is niet iets dat we zomaar moeten aannemen, maar moeten beargumenteren. Ik stel dat het niet immoreel is om jezelf in veiligheid te brengen als je bedreigd wordt. OOK niet als het je taak is om mensen te helpen. Dat wij menen dat mensen wel geholpen moeten worden als het GEEN familieleden zijn die de bedreigingen uiten lijkt me evident. Maar het is niet evident dat je bij dreigende familie TOCH lijf en leden moet riskeren om een mens te redden.
Absoluut mee eens, natuurlijk.
Oneens. DAT die dreigingen bestaan, betekent niet dat iedere medicus deze dreigingen maar moet erkennen als deel van zijn verantwoordelijkheid voor het zorgen van mensen.
Nogmaals; dat klinkt mooi in theorie, maar in de praktijk gaat dat niet zo. OOK daar is de behoefte om mensen in leven te houden veel belangrijker dan recht te doen aan iemands wens. Dit ligt exact in het verlengde van de reden waarom jij protesteert tegen het stoppen met hulp verlenen bij dergelijke bedreigingen: “We moeten koste wat kost mensen redden”.
Interessantre verhandeling, Erik. Maar kun je me uitleggen waarom deze, binnen het kader van dit blog, NIET een beetje off-topic is?
Moraal is belangrijk. Zeker als je daar voortdurend op aangevallen wordt.
@Erik:
Er is echter meer dan één alternatief. Bijvoorbeeld, je zou hulpverleners kunnen voorzien van bewakers met de bevoegdheid gepast geweld te gebruiken tegen agressieve omstanders. Of alle hulpverleners uitrusten met snelwerkende verdovingspistolen. Zo kun je nog wel meer alternatieven bedenken. Tuurlijk, sommige zijn duur en moeilijk te realiseren, maar dat zijn praktische bezwaren, geen morele.
Wel als de dood het redelijk te verwachten gevolg is van het niet helpen.
Oh ja hoor, best wel: via de “gouden regel”. Hoe zou jij behandeld willen worden als je dood ligt te bloeden? Wil je dat de hulpverleners weglopen zodra ze ook maar een strobreed in de weg worden gelopen? Of zou je willen dat ze wat meer volharding toonden? Zonder zichzelf nodeloos in gevaar te brengen, natuurlijk, want volgens hetzelfde principe kun je dat niet van anderen verwachten.
Dit heb ik dan ook aan het begin van mijn eerste reactie hier al gezegd. Het nut van het stopzetten van de behandeling is dan bescherming van de hulpverleners. Dit is een zeer direct nu dat prima verdedigbaar is. Zoals ik toen al zie, volgens mij is iedereen hier het daarover al eens.
Jij beweerde in #33 echter dat het nut van het stopzetten van de behandeling bestaat uit de ontmoedigende werking. En dat dit zelfs bij de kleinste strobreed al gerechtvaardigd is. Dat is iets heel anders dan wat je hier beargumenteert.
Daarbij wijst onderzoek uit dat bijvoorbeeld de doodstraf niet ontmoedigend werkt. Waarom zou ontmoediging hier wel werken, terwijl hier de dader geen enkel risico loopt, maar al het risico voor het slachtoffer is?
Ik ben er dan ook een voorstander van ruimere euthanasie-wetgeving die het individu meer zeggenschap geeft over het eigen leven. Alsof je ze tegen kunt houden zodra ze weer uit het ziekenhuis zijn.
Mag ik je vriendelijk verzoeken me geen woorden in de mond te leggen?
Wil je werkelijk beargumenteren dat het moreel acceptabel is om deze stappen te nemen teneinde mensen te beschermen tegen de domheid en agressie van hun eigen familieleden? Moet de maatschappij bloeden vanwege de immorele handeling van anderen (want daar zijn we het tenminste over eens)?
Het spijt me, maar dit is simpelweg onjuist. Niet helpen is niet gelijk aan verantwoordelijk zijn voor iemands dood. Het mag juridisch zo zijn binnen bepaalde grenzen, maar dat maakt het niet een morele standaard. Bovendien moet je dan de grens aangeven wanneer dit niet meer het geval is.
Hoe IK behandeld zou willen worden is niet gelijk aan het formuleren van een werkbare morele oplossing. IK zou altijd wel gered willen worden. Ook als ik mezelf te pletter rook en zuip en TOCH bovenaan de lijst wil staan van transplantatie longen en levers. Maar moreel is het niet.
Dat was een deel van mijn opmerking, inderdaad. En dat vind ik nog steeds.
Mooi dat je dit aanhaalt, want ook hier zie je duidelijk een verschil met “je EIGEN leven in de waagschaal stellen (direct)” en “het leven van een ander in de waagschaal stellen(passief)”. In het laatste geval zullen mensen zich vele malen schuldiger voelen dan in het eerste. Het is acceptabel voor ieder mens dat hij met ZIJN leven doet wat hij wil, ook als dit tot de dood leidt. Het is voor vrijwel ieder mens ONACCEPTABEL dat ze een ander leven in de waagschaal stelt (ZEKER bij familieleden, daar hebben we het hier over). Dat zie je al aan de initiele reacties van de familieleden, die weliswaar een averechts resultaat hebben. Je vergelijking toont exact aan wat ik bedoel.
Het is aan te raden dat je eens gaat kijken hoe mensen er aan toe zijn de weggehaalt worden voor de dood. Dat zijn doorgaans geen mensen meer die zelfstandig kunnen leven als voorheen. Met andere woorden: Dit klinkt aannemelijk, maar is natuurlijk een luizig alternatief. ZEKER moreel gezien, en daar spreken we over.
Je kent me hopelijk een beetje, dat is niet wat ik probeer te doen. Daarvoor excuus. Maar ik hoop ook dat je de essentie van die opmerking niet aan je voorbij laat gaan.
Jawel. We vinden het toch ook prima als kinderen worden weggehaald bij ouders die ze mishandelen?
Moeten de slachtoffers dan letterlijk bloeden vanwege de domheid en agressie van anderen? Een geldelijke bijdrage, uitgesmeerd over de hele maatschappij, is geen grote opoffering als we daarmee dit kunnen voorkomen. De leden van deze maatschappij hebben daar zelf ook voordeel bij, voor het geval ze zelf (of een geliefde) een keer in gevaar zijn. Dit is hetzelfde principe waardoor we überhaupt ambulances hebben.
Als we vinden dat het belangrijk is dat (1) slachtoffers zo goed mogelijk geholpen worden en (2) dat hulpverleners beschermd worden, dan zijn we moreel verplicht een oplossing te zoeken die beide doelen vervult, in plaats van het ene doel op te offeren voor het andere.
Uiteraard zijn er allerlei scenario’s denkbaar waarin je geen extra middelen kunt toewijzen aan spoedeisende hulpdiensten, omdat dat andere risico’s zou vergroten. Maar dat is een heel ander verhaal.
Als je iemand had kunnen redden, maar het niet doet, dan ben je wel degelijk verantwoordelijk voor zijn dood. Misschien niet volledig verantwoordelijk – de automobilist die een ongeluk veroorzaakte is bijvoorbeeld meer verantwoordelijk voor de toestand van zijn slachtoffer dan de omstanders die geen vinger uitstaken om te helpen – maar toch verantwoordelijk.
Volgens jouw redenering zou je in het trolley-dilemma dus ook niet de wissel om hoeven gooien, want je bent immers niet verantwoordelijk voor het feit dat de trolley op hol is geslagen, of voor het feit dat er mensen op de rails liggen. Dus als je de wissel niet omzet ben je niet verantwoordelijk voor 5 doden. Toch zeg je dat je moreel verplicht bent de wissel om te zetten als je dat kunt, om zodanig 4 levens te redden (of 5 levens ten koste van één ander leven). Waarom ben je dan niet verplicht levensreddende hulp te bieden wanneer dat binnen je macht ligt? Waar zit het verschil?
Je kent de “gouden regel” toch wel? Behandel anderen zoals je zelf behandeld wil worden? Dat betekent dat je je gedrag moet afstemmen op de gevolgen die het voor anderen heeft en dat je je moet inleven hoe jij dat zou vinden om aan die gevolgen onderhevig te zijn. Natuurlijk wil je bovenaan de transplantatie-lijst komen, maar als je zelf al jaren op die lijst zou staan, wil je ook niet dat er iemand zomaar voordringt. Dus kun je niet eisen om bovenaan gezet te worden. Volgens dezelfde logica wil ik als slachtoffer weliswaar onder alle omstandigheden geholpen worden, maar als hulpverlener zou ik niet altijd mijn leven onnodig op het spel willen zetten. Als slachtoffer mag ik dit dus niet eisen van de hulpverlener. Met dit simpele principe kun je een heel eind komen, al blijf je natuurlijk zitten met allerlei grensgevallen – maar dat geldt voor elk moreel systeem waar ik ooit van gehoord heb.
Maar geldt dat dan niet ook dubbel en dwars voor de hulpverleners? Het is nota bene hun beroep om andermans leven te beschermen, niet om het in de waagschaal te stellen. En waarom is het voor jou dan wel bespreekbaar om het leven van de slachtoffers in de waagschaal te stellen, alleen maar om de agressieve omstanders een lesje te leren? Wat waarschijnlijk toch niet gaat werken (want als die omstanders rationeel na zouden denken, zouden ze de hulpverleners nu ook gewoon de ruimte geven – de angst om het slachtoffer houdt ze nu ook niet tegen).
Excuses aanvaard. Maar gezien het feit dat ik bijvoorbeeld voorstander ben van het toestaan van euthanasie, lijkt het me dat ik reeds met een wat genuanceerder idee rondloop.
@31
grtz…
———-[Moderated]———
Weggehaald wegens offtopic en het feit dat mijn eh, irritatiegrens wel bereikt is.
@40: Ik ben nog aan het denken en kom er op terug
dan kan je hem vast wel als een mailtje bij hans droppen.
Net als Torquemada ken ik de regio, sterker nog, ik was de donderdag voor de genoemde feiten nog op de Lievensberg, en heb niks anders dan respect voor de mensen van de intesive care.
Hetgeen gebeurd is is een schande, ongeacht de emoties, afkomst en bijgeloof, been there, done that got the fucking t-shirt and scars to prove it.
Ik zou bijna opteren om politiebureau’s korter bij ziekenhuizen te plaatsen, zodat ze bij herhaling een peloton ME of de brigade “binnen zonder kloppen” eropaf kunnen sturen. En een ieder die een van de profesionals hinderd indien nodig met de juiste hoeveelheid toegepast en zinvol geweld uit de kamer en het pand te verwijderen, en via een snelrecht procedure richting de Koepel in Breda te sturen.
Volgens oog/oorgeruigen in BNdeStem had de familie het er over dat de medewerkers hun leven niet zeker waren als de familie terug kwam van de begrafenis.
In Marokko.
Ik ben geen Wilders-fan, maar van mij mogen ze daar blijven.