Leedvermaak: Kerk moet voorbeeld nemen aan Madonna
Feb 2nd, 2010 by Erik
Man, wat gaat het de goede kant op met Nederland! Was het deze week meneer Eijk nog die een immer afnemende schare belangstellenden erop wilde wijzen dat er behoorlijk wat ‘godshuizen’ zullen moeten sluiten in de nabije toekomst, zo is er vandaag een vermakelijk stuk te lezen op de interneteditie van Trouw.
Het interview met godsdienstsocioloog Gerard Dekker handelt over zijn nieuwe boek en de kernvraag die hij het als titel meegegeven heeft: ‘Heeft de kerk zichzelf overleefd?’ Natuurlijk interesseert het mij geen fluit wat het antwoord is. Antwoorden op onnozele en nietszeggende vragen interesseren mij doorgaans vrij weinig.
Iedere kerk die bestaat – en iedere moskee, zweverig nieuwetijdswinkeltje of ander hok dat erop gericht is onbewezen nonsens voor waar te verkopen – is er wat mij betreft één te veel. Maar ik ben wel verheugd dat ook Dekker inziet dat het einde nakende is, als deze geloofsinstituten zichzelf niet opnieuw uitvinden.
„Heeft de kerk zichzelf overleefd? In haar huidige vorm: ja. De kerk heeft heel nuttige functies gehad: kunst en wetenschap konden tot bloei komen dankzij de kerk, ze heeft mensen een moraal verschaft, deed aan armoedebestrijding en geestelijke bijstand. Maar tegenwoordig is ze op al die terreinen overbodig geworden.”
Toch kan de godsdienstsocioloog het niet nalaten nog even te wijzen op de belangrijke invloed van de kerk. Waar menig mens met een gezond stel hersenen zou verwachten dat het de taak van de kerk zou zijn om mensen naar het koninkrijk gods te leiden, blijkt het voor gelovigen maar al te vaak van belang te zijn te benadrukken dat wij wat hen betreft onze beschaving aan hun versie van het godsverhaal te danken hebben.
En dat terwijl het natuurlijk een sigaar uit eigen doos betreft. De reden dat de kerk in staat was om de productie van enorme hoeveelheden kunst te betalen was omdat het goedgelovige volk bij iedere gelegenheid emotioneel gechanteerd werd om diep in de buidel te tasten. God heeft bakken geld bij elkaar gebedeld en doet dat nog steeds – ooit wel eens om een donatie gevraagd tijdens de kerkelijke uitvaart van een dierbare? En van dat geld, lieve mensen, heeft de kerk ervoor gezorgd dat u nu kunt genieten van de meest prachtige kunstwerken. Bent u daar niet dankbaar voor in plaats van al die andere dingen die u had kunnen hebben?
Of wat te denken van het feit dat de wetenschap tot bloei kon komen dankzij de kerk? U moet weten dat die oude Grieken, mits we ze hun gang hadden laten gaan, namelijk zonder de kerk helemaal nergens gekomen zouden zijn. Pas toen de kerk zich met waarheidsvinding ging bemoeien – vraag dat maar aan Galileo en Bruno – ging het de goede kant op. Wat zeg ik? U kunt bloggen dankzij de kerk. Vergeet dat niet!
En uit het lijstje ‘oneigenlijke veren in eigen reet steken’ – voor de verandering – mag natuurlijk de moraal en geestelijke bijstand niet ontbreken. Is het namelijk niet de kerk geweest die belangrijk ogende vragen bedacht heeft én daar antwoord op gegeven heeft? Is het niet het geloof in god dat mensen in goede banen leidt?
Ik hoef gelukkig niet uit te leggen waarom we getuige zijn van de gelukkige vaststelling dat de kerk op al die terreinen overbodig is geworden en ik ben blij dat er binnen afzienbare tijd honderden van dit soort geestelijke abattoirs de deuren zullen sluiten. Maar Dekker niet. De godsdienstsocioloog moet ook brood op de plank hebben, zullen we maar zeggen.
En wat kost er dan meer tijd en geld om je te verdiepen in de kwestie van de leeglopende kerk en met een conclusie te komen die een gemiddelde manager in het bedrijfsleven, strontlazarus, in zijn slaap en met twee benen op zijn rug gebonden al had kunnen trekken? “De kerk moet terug naar zijn kerntaak en haar voorliefde voor goede doelen onderbrengen in daarvoor geschikte stichtingen”:
Waarom zou de Protestantse Kerk niet de moed opbrengen een of meer stichtingen op te richten, waarin ze mensen en geld onderbrengt en samenwerkt met andere mensen van goede wil? Tegelijkertijd moet zij dan haar kernactiviteit – het verkondigen van het evangelie – blijven verrichten, in vormen die passen in het huidige culturele klimaat.
Met andere woorden: Terug naar de bron! De kerk moet zichzelf opnieuw uitvinden en haar boodschap brengen op manieren die passen in het huidige culturele klimaat. Eigenlijk zou de kerk een voorbeeld moeten nemen aan Madonna. Dat is ook een oude tang met een nog ouder deuntje – gejat of geremixt – die zichzelf telkens weer met het vermoeide lijf, gehuld in een nieuw pakje, het podium op weet te slepen om volksstammen van met weemoed bevangen veertigers te vermaken.
Laat Jezus eens tongzoenen met Mohammed? Hang meneer Eijk eens aan een metershoog zilveren kruis! Bekijk de voordelen van kabbala. Heeft de paus niet ergens een verborgen toy-boy met de naam Jesus? Goede voorbeelden te over. Als je het voorbeeld van Madonna volgt, sta je dagelijks op de voorpagina en dan komen de nieuwe leden van zelf.
Tenzij je dat oude geneuzel wilt blijven vertellen en wilt blijven pochen op het bezitten van de enige echte waarheidtm natuurlijk, maar doe dan niet net alsof het varen van een andere koers je kan behoeden voor de teloorgang van je onnozele gedachtegoed.
“Hup Marjanneke stroop in het kannetje. Zie de poppetjes dansen”
Het hele verhaal Dekker leest als de zoveelste bijdrage aan de ideeenbus van het religieuze systeem. Hoe houden we de leden vast en krijgen we er weer nieuwe bij. Ik stel voor om mensen te betalen voor het bijwonen van een kerkdienst. Gratis homohuwelijken te gaan afsluiten. En alle functies door vrouwen te laten uitvoeren. Verder geen aandacht meer gaan schenken aan een woestijngod van een nomadenvolk. En alleen nog maar voordrachten te gaan houden die adequate onderbouwing hebben en getoetst kunnen worden. En als er dan iemand moppert dat er een onsje zingeving in moet komen. Dan sturen we deze persoon naar Afghanistan om de leden via een blog op de hoogte te houden over de factor zingeving.
die ^tm toevoeging achter waarheid voelde ineens heel erg Monkey Island^tm
En weer wordt er door de kerk een claim gelegd als alleenheersers op het gebied van het “goede”, moraal, armoedbestrijding en geestelijke bijstand (bestaande uit het knock out slaan van hersencellen door ze te vullen met gristennonsense).
Als je ze goed interpeteerd zitten ze te bidden voor meer hulpzame slachtoffers, die ze kunnen envangeliseren.
Kleine hint, kijk maar de recentste ramp in de wereld.
Jammer alleen dat die meeste kerkverlaters geen rationele atheisten worden maar zich massaal vergapen aan Jomanda en Derek Ogilvie.
En voor elke kerk die verdwijnt komt er een moskee in de plaats.
Helaas, we zijn er nog lang niet.
Algemene vraag, die bij me opkomt nu ik een tijdje dit blog volg: wat is jullie maatschappelijke visie? Ik lees hier vaak over breinvirussen, maar ik vraag me wel eens af voor wie ze ontmanteld worden. Is dat niet vooral een spelletje voor een select few met genoeg reflectievermogen en wil tot zelfkritiek?
Ik ben wetenschapper, en ik ben gek op methodische twijfel en constante verwondering. Tegelijk zie ik dat een groot deel van de samenleving totaal geen behoefte heeft om zo reflectief bezig te zijn en liever de laatste voedingssupplementen koopt (om maar eens iets te noemen dat hier niet vaak aan bod komt maar dat minstens zo belachelijk is als religie). Wat is jullie visie hierop? (Niet op supplementen, mind you, maar op het feit dat er altijd een lethargische massa zal zijn die gewillig meedeint op waar de culturele evolutie ze brengt.)
@6 Goede vraag. Een punt waar ik zelf ook vaak over nadenk en zelfs tegen aan loop. Veel atheïsten zullen het herkennen: Waar maak je je druk over? Als mensen nou gelukkig zijn dat ze geloven? Etc. Etc.
Ik denk dat het onontkoombaar is te moeten constateren dat er een hele grote groep bewustelozen rondwandelen die hun leven leven door dingen te doen die ze leuk vinden en zich niet zo druk maken om de zoektocht naar feiten, inzicht of zelfs waarheden.
Dat geldt voor alle elementen van onze maatschappij. Jij pakt terecht de supplementenzwendel, maar wat dacht je van homeopathie? Of zelfs van de klimaatcrisis? Mensen die werkelijk onderzoek doen en zichzelf zo goed mogelijk proberen te informeren EN naar die informatie proberen te handelen zijn schaars.
Het is niet toevallig dat er nog steeds relatief weinig uitgesproken atheïsten zijn en nog minder vreemd dat er nog immer groot applaus klinkt wanneer een bimbo roept: “U bent geïndoctrineerd door het atheïsme!”
@ Mustafa, voor de meeste geloofsvrijen die ik tegen kom is (on)geloof inderdaad helemaal geen item. En dat vind ik ook wel getuigen van lethargie in deze tijd, waarin religieuzen wel zeer bewust bezig zijn met invloed uitoefenen.
Aan de andere kant is het ook best raar om je als niet gerelicapte zo met religie bezig te houden. Maar dat hebben sommigen ook met het milieu, of met politiek. En daarbij, veel gelovigen weten bijna niets van wat ze nu eigenlijk geloven.
maatschappelijke visie: streven naar een totaal atheïstische wereld. Met als nadeel dat na een paar generaties niemand meer kan geloven dat mensen de religieuze onzin geloofd hebben. Een paar gelovigen overhouden dan maar, al is het alleen maar om te lachen.
Dat snap ik dus ook niet, maar misschien hebben we zelf wel een soort afwijking, zijn we vreemde vogels om ons druk maken over het begrijpen van de werkelijkheid en de bestrijding van waandenkbeelden. Onze frontale kwab is immers geevolueerd voor overleving, niet voor kosmische reflexies
Bedankt voor de interessante antwoorden.
Blasfemist, je streven naar een totaal atheïstische wereld lijkt me onhaalbaar. Is dat niet frustrerend?
godflesh, zo denk ik er ook ongeveer over. Wat overigens het leven volgens mij alleen maar interessanter maakt. Alleen al de gedachte dat we erover na kunnen denken!