Naastenliefde en verdraagzaamheid zijn geen Christelijke waarden
May 3rd, 2010 by Kees
Gastbijdrage van Kris Verburgh.
Wat is dat toch met christenen die denken dat ze als eersten deze donkere en barbaarse wereld injecteerden met een flinke dosis moraliteit?
Alsof Jezus de universele patenthouder is van naastenliefde, respect en verdraagzaamheid. En dat zonder zijn wijze woorden en zijn alles overstralend morele licht we nog altijd de brute barbaren zouden zijn uit de donkere tijden van voor 30 na Christus.
Ook Amanda Kluveld haalt dit afgezaagde denkbeeld weer aan. In haar column voor de Volkskrant zegt ze dat ‘de Bijbel en christelijke waarden niet moeten worden weggemoffeld en essentieel zijn voor onze cultuur’, en dat ‘christenen essentiële schatbewaarders van onze beschaving zijn.’
Naastenliefde en verdraagzaamheid zijn geen Christelijke waarden. Het zijn menselijke waarden. Vele eeuwen voor Christus spraken Boeddha, Confucius en Mencius over morele waarden waar Jezus nog voor in de leer zou kunnen gaan. Mensius bijvoorbeeld beschreef, ontleedde en stelde moreel gedrag in zodanige vraag dat zelfs een moraalwetenschapper van
vandaag er nog bruikbare inzichten kan uithalen.
Bovendien is moraliteit niet louter iets cultureels, iets dat door een messias, goeroe of een stel geboden ingepeperd moet worden. Goedheid zit in de mens. Letterlijk. Neurowetenschappers hebben hersengebieden gevonden die verantwoordelijk zijn voor onze morele gevoelens en gedachten. Veel van deze hersengebieden vindt men ook terug in andere diersoorten. Zelfs bij ratten. Neem bijvoorbeeld een experiment waarbij twee ratten apart in een kooi zitten. Wanneer de ene rat aan een hendeltje trekt om voedsel te krijgen, dan wordt de rat in de kooi ernaast geëlektrocuteerd. De rat weigert nog aan het hendeltje te trekken en hongert zichzelf uit. Als deze rat over geen moraliteit beschikte, dan zou ze ongestoord aan het hendeltje blijven trekken.
Uiteraard speelt cultuur een rol bij moraliteit. Maar het goede zit al in de mens, voorgeprogrammeerd in onze hersenen, en kan vervolgens verder via cultuur verfijnd of afgestompt worden.
Twee keer strijken christenen de eer op: ze negeren alle wijzen die al vele eeuwen voor Jezus naastenliefde en broederschap promootten en nastreefden, en ze vergeten dat Moeder Natuur al een flinke dosis naastenliefde en verdraagzaamheid in onze hersenen stopte. Zonder spiegelneuronen of een goed werkende insulaire hersenschors zou men nog eens niet weten hoe ‘naastenliefde’ en ‘mededogen’ zouden moeten aanvoelen.
Kris Verburgh is auteur, wetenschapper, futurist en transhumanist. Eerdere bijdragen van zijn hand: God bestaat niet en Religie, spiritualiteit en wetenschap: De vierde revolutie.
Als naastenliefde, verdraagzaamheid moraliteit natuurlijke waarden zijn van mensen, hoekomt het dan dat, zoals de geschiedenis ons leert, mensen daar toch niet toe in staat waren?
Goedheid zit in de mens? Mag ik hier na bijvoorbeeld een incidentje als de tweede wereldoorlog (slordige 60 miljoen doden) lichtjes om glimlachen.
Nucliaire dreiging tijdens de koude oorlog met als inzet het uitroeien van het gehele menselijke ras in een kernoorlog, begint te schaterlachen.
Sorry jongens, ik moet nu ophouden anders kom ik niet meer bij.
@1 Anton
Goed te zien dat je het leven met een lach neemt Anton. Voor wat betreft je opmerkingen; argumenten van onwetendheid, non-sequiturs en die ww2 verwijzing geldt volgens mij als koud-op-je-dak-Godwin. Nog even los van het feit dat je zaken aanhaalt die jou goed van pas zijn, maar tegelijkertijd die zaken die het punt van Kris onderbouwen gemakshalve links laat liggen. Weinig intellectueel oprecht, zou ik zeggen.
Hij is wat stellig, zonder verwijzingen, in zijn stelling dat het ‘voorgeprogrammeerd in onze hersenen’ aanwezig is. Dat geef ik je. Niettemin denk ik dat er een aardige zaak te bouwen is voor zijn punt. Altruïsme lijkt inderdaad intrinsiek in de mens aanwezig. Goed zijn loont. Tevens is voor het slechte gedrag dat je aanhaalde te zeggen dat socialisatie hier mogelijk een grote, doorslaggevende, rol gespeeld heeft. Voor wat betreft die kernoorlog: “We are still here!”
Volgens mij is het gedrag wat je omschrijft als naastenliefde, verdraagzaamheid en moraliteit een functie ons aangeleerd door de evolutie. Maar we kennen ook territoriumdrift, zelfzucht, agressie, wantrouwen en noem maar op. Eveneens bijgebracht tijdens onze evolutie.
Om iets van ons leven te maken, mogen we kiezen uit al deze ons ter beschikking staande eigenschappen, en inderdaad “We are still here!”
Maar het blijft spannend.
@Anton: Zolang het maar duidelijk is dat religie ook al die zaken heeft die je negatief vindt dan kan ik me daar wel bij aansluiten. Het punt van dit stuk lijkt me meer om aan te stippen dat de zaken die daadwerkelijk positief zijn absoluut geen (christelijke) religie nodig hebben om te bestaan, als zij niet juist het negatieve benadrukt.
Religie is gewoon maar een uitvinding van de mens om een door hem gesteld doel te bereiken.
Pijl en boog is uitgevonden om aan voedsel te komen, maar je kunt er ook oorlog mee voeren, sprak de optimist.
Verstand. gevoel, instinct en geloof is hardware die bij de mens hoort en waar hij naar believen gebruik van kan maken.
Hij die er het best gebruik van kan maken staat ook het hoogst op de evolutionaire ladder, en heeft de meeste kans om door te gaan naar de volgende ronde.
Dat gezegd hebbend; Kluveld citeert een atheïst. Bovenstaande stukje is nauwelijks als antwoord daarop te beschouwen.
Kluveld heeft, waar zij Morton citeert, domweg gelijk. Onze cultuur is de afgelopen, pak’m beet, 1250 jaar doordesemd van het christendom. Kennis van de bijbel en dergelijke is alleen al voor cultuurhistorici van belang om te weten wie er op een bepaald schilderij afgebeeld staan. Om zaken in context te kunnen plaatsen.
De islamitische wereld heden ten dage, tja. Zelfs objectief bezien is die achterlijk ten opzichte van de westerse c.q. christelijke wereld. Althans, als je islamitisch gelijkstelt met arabisch. Niet geheel het geval, maar de afrikaans-islamitische wereld draagt volgens mij weinig bij en de aziatisch-islamitische wereld niet zo heel erg veel. En dat zeggen ze zelf in een UN Development Report.
Dat gezegd hebbend; de eigendunk van de christenen is inderdaad stuitend als het gaat om het “moreel gelijk” en dat soort dingen. Maar cultuur en zaken als “altruïsme”hebben inderdaad weinig met elkaar te maken. Het stukje van Verburgh als antwoord op dat van Kluveld slaat wat mij betreft nergens op.
Overigens vraag ik mij af wat voor wetenschapper zichzelf futurist en transhumanist noemt.
Het weerleggen van het schrijfsel van Kluveld is kinderlijk eenvoudig: Natuurlijk heef het christendom haar sporen nagelaten en natuurlijk is kennis van het christendom noodzakelijk om deze sporen als zodanig te herkennen. Maar dat deze kennis nodig is om de christelijke ‘waarde’ van getallen als zeven en veertig te kunnen ‘waarderen’, is geenszins een argument om te stellen dat zij verdrongen zou worden wanneer wij eisen dat ieder zijn religie voor zichzelf houdt of wanneer we zouden toegeven dat ook de islam deze status kan verwerven.
Kluveld maakt de fout om het historisch culturele aspect te verwarren met het religieuze. Dat het christendom eeuwen lang een flinke vinger in de pap gehad heeft, is geen argument om te stellen dat wij haar specifieke claims met meer ontzag en respect zouden moeten behandelen dan welke andere godsdienst.
Ik vind het onvoorstelbaar dat dit soort gelul nog een platform krijgt in een respectabele krant.
@5: Precies.
@8: Gokje bleek het antwoord, maar van die 40 had ik nog nooit gehoord. <_<
Het zou wel zo netjes zijn als er wat bronvermeldingen bijgevoegd waren, zeker bij het ratten experiment. Verder aardig verhaal
@6Anton
Verstand. gevoel, instinct en geloof is hardware die bij de mens hoort en waar hij naar believen gebruik van kan maken.
Hij die er het best gebruik van kan maken staat ook het hoogst op de evolutionaire ladder, en heeft de meeste kans om door te gaan naar de volgende ronde.
*Denkt aan priesters(kleine jongetjes worden over het algemeen niet zwanger) en die zelfmoord aanslag idioten (hopenlijk hadden ze nog geen nageslacht, sommige genen mogen van mij best wat minder gerepresenteerd worden in de genenpool)..
Een sociaal sterke structuur en cultuur heeft een positieve invloed op het voortbestaan van je eigen stam.
en we hebben tijd genoeg gehad om elkaar voor die tijd af te slachten.
Of je nou in Wodan, Zeus of Isis gelooft maakt niet zo veel uit.
En zo kiezen wij ook onze goden uit.
Die zijn ook over het algemeen voor de lange termijn.. we willen het natuurlijk wel overleven en het bestaan voortzetten voor het nageslacht.
Als het zo is dat moraal van god afkomstig is waren wij hier niet geweest.
We weten pas 2000 jaar hoe het echt zit
Dat is niet gebeurd omdat dat niet in het belang van de groep was.
Voor wie het interessant vindt, kan ik een leuk artikel over spiegelneuronen beschikbaar maken. Het betreft uiteraard wel een wetenschappelijke publicatie, dus een stevige inborst is wel noodzakelijk. Mijns inziens is het ook voor een leek erg informatief en interessant.
Spiegelneuronen zijn neuronen die activeren in jouw hersenen als je anderen bepaalt gedrag ziet uitvoeren, en dan wel in zo’n configuratie als dat wanneer jij dat gedrag zou uitvoeren het ook zo in jou hersenen er uit zou zien.
Ze zijn dus betrokken bij allerlei vormen van leren.
Erg leuk om ook eens wat van mijn veld op deze website te zien
Maar dat is niet altijd zo geweest. Toen Europa zijn middeleeuwen doormaakte, nadat het Christendom verantwoordelijk was voor het verlies van schatten aan kennis, werd in de Arabische wereld juist de wijsgerige traditie van de klassieke wereld in stand gehouden. Het is mede dankzij de Arabische wereld dat Europa weer op kon krabbelen tijdens de Renaissance.
@13: Graag. Btw. zie: http://www.godvoordommen.nl/2007/11/12/spiegelneuronen-zijn-de-bron-van-menselijke-empathie/
Onderzoek heeft ook uitgewezen dat afstand en aantal uitmaken. We kunnen er relatief makkelijk overheen stappen dat 100 Australiers zijn overleden maar als onze broer (of zelfs collega or buurman) overlijdt, dan stappen we daar veel minder overheen. Misschien helpt dat een beetje Anton?
@14, Deen
Ik betwijfel dat ten zeerste. Lees in het kader daarvan het wiki-artikel Science in the Middle Ages en met name daarin de paragraaf Islamic World, én lees dan vooral ook over de editing wars op de talk page.
Compassie en empathie zijn hele wezenlijke kenmerken van het leven in groepen. Het is evolutionair gunstig. Vandaar dat deze hoedanigheden bestaan: het is absoluut ondenkbaar dat een soort als bijvoorbeeld de mens enige kans van overleven had zonder deze. Een Jezus-, of Boeddhafiguur doet daar niets aan toe of af. Het bestond al lang voordat deze figuren hun mythologische levenslicht zagen.
Dat alles wat mensen kunnen denken en voelen uiteindelijk wortelt in de evolutie lijkt me duidelijk. Er is immers niets anders. Ik denk echter wel dat het te simpel is om alle complexe cultuurproducten uitsluitend in darwinistische termen te begrijpen. De evolutie van de homo sapiens heeft er op een bepaald (evolutionair gezien zeer recent) moment toe geleid dat hij cultuur ging voortbrengen. Hiertoe reken ik zaken als het gebruik van gereedschappen (waaronder wapens), taal, landbouw, stedenbouw, de ontwikkeling van complexe sociale structuren en de ontwikkeling van een hele imaginaire werkelijkheid. Van de laatste zijn de verschillende religies een belangrijk onderdeel. Ik weet ook wel dat ook dieren allerlei rudimentaire vormen van cultuur kennen: chimpansees gebruiken soms takken, dieren die in groepen leven kennen allerlei sociale structuren en daarbij horende gevoelens en er bestaan dierlijke vormen van ‘taalachtige’ communicatie. Dit alles neemt niet weg dat, voor zover we nu weten, alleen de homo sapiens in het gebruik van gereedschappen, de manipulatie van zijn omgeving, de ontwikkeling van sociale structuren en van een ‘imaginair universum’ de mate van complexiteit heeft bereikt die we nu kennen.
Om een verschijnsel als religie te kunnen begrijpen moet je de culturele ontwikkeling mee in ogenschouw nemen. Je zou de verhouding tussen evolutie en cultuur misschien goed kunnen vergelijken tussen een tekstverwerkingsprogramma en teksten. Harry Mulisch gebruikt net als ik ‘Word’, maar Harry Mulisch maakt wel teksten die vergaand superieur zijn aan de mijne.
Ik sluit geenzins uit dat verschillende religies unieke bijdragen hebben geleverd aan de ‘cultivatie’ van bepaalde gevoelens en morele opvattingen die in rudimentaire vorm al aanwezig zijn in onze evolutionaire ‘hardware’. Uiteraard is dat niet het gevolg van de werkzaamheid van een buiten tijd en ruimte staande goddelijke entiteit, maar het product van communicatieve verbeelding. God en duivel bestaan alleen in teksten en door mensen gemaakte voorstellingen als schilderijen en standbeelden. Daarin verschillen ze van, zeg mensen, chimpansees, planeten en sterren en komen ze overeen met kabouters, hobbits en de personages van, bijvoorbeeld, een Shakespeariaanse tragedie. Maar zoals we door Macbeth te lezen of te bekijken iets kunnen leren over wat macht met mensen kan doen, zo kunnen we ook van de christelijke, mohammedaanse, boeddhistische of andere religieuze tradities iets leren over de ‘condition humaine.’ Een beetje filosofisch gezegd: de ontologische status van kabouters en god is hetzelfde, de epistemologische niet. Simpler gezegd: de ene fantasie is de andere niet. Sommige fantasieën hebben op zijn best alleen amusementswaarde, anderen stellen ons in staat dieper inzicht te verwerven in wie we zelf zijn.
Ik vind bijvoorbeeld dat je in de bijbel vaak verrassende inzichten aantreft ten aanzien van manieren om met sociale spanningen om te gaan. En dat er in een aantal boeddhistische soetra’s diepzinnige zaken worden gezegd over hoe de aard van onze begeerten en over manieren om daar op een goede manier mee om te gaan. Tegelijk stel ik ook vast dat er een ongelooflijke hoeveelheid gevaarlijke onzin wordt beweerd in voornoemde geschriften. Maar als rechtgeaard vrijdenker ben ik me er ook van bewust dat niets me belet om grote delen van de bijbel, de koran of de soetra’s bij het ‘geestelijk grof vuil’ te zetten. Zolang ik in een gezonde libertaire samenleving leef is er niemand die me dwingt om me door duizend jaar oude geschriften te laten voorschrijven hoe ik wel of niet met leven.
Resumerend: het maakt me eigenlijk niet zoveel uit of Jezus of Boeddha wel of niet echt geleefd hebben. Mij interesseert het veel meer of er in de tradities die hun naam dragen zaken te vinden zijn die mijn en ons leven kunnen verrijken. Ik ben ervan overtuigd dat dat het geval is. Het geloof in een god of een universele ethische wetmatigheid van straf en beloning na de dood hoort daar in ieder geval niet bij.
Het probleem is dat we momenteel de meeste concurentie van onze eigen soort hebben, zoals elkaar beconcurerende religies.
Maar ik denk dat economie het grootste probleem gaat worden. We plegen nu roofbouw op onze eigen habitat en denken in korte termijn periodes.
Als alles op is valt er niet veel te overleven, of dat nu over tien jaar of over tieduizend jaar is.
De mensheid steekt te veel tijd in zijn conflicten dan om als soort te overleven.
Voor mensen die een bron willen bij de rattenstudie:
Balcombe (2010): “Highly social mammals, rats have evolved behaviors that can be described as considerate or empathic. A 1959 study titled “Emotional Reactions of Rats to the Pain of Others” showed that rats would stop pressing a bar to obtain food if doing so delivered an electric shock to a rat next to them (Church, 1959). In another study, rats pressed a lever to lower to the floor a squirming, vocalizing rat trapped in a suspended harness (Rice & Gainer, 1962); they did not respond to a suspended block of Styrofoam. Perhaps the Good Samaritan rats merely wanted to stop a disturbing stimulus and were not concerned for the other rat; however, at the very least, a form of empathy termed “emotional contagion” was occurring (Preston & de Waal, 2002).”
Voor mij is moraliteit juist het toppunt van rationaliteit. Mits je zelf bedenkt dat je deze moraal uitdraagt, niet omdat het gezegd wordt te doen. Gristenen die het patent op moraal denken te hebben zijn gewoon dom en small-minded (what’s new?). Als je logisch nadenkt komt iedereen tot de conclusie dat je beter met zijn allen een bepaalde moraal aanhangt, want dit maakt het voor iedereen een stuk makkelijker. Dat in het geloof dit terug komt met bijv. behandel iedereen zoals je zelf behandeld wil worden (want dit wil god) betekend niet dat zij geen gelijk hebben, alleen dat ze niet snappen dat dit gedateerd is.
Was het niet Kant die pleitte voor een op ratio gebaseerde moraal o.i.d?
@ZoeL
Dat is mij ook eens verteld tijdens een hoorcollege, van wie ben ik echt vergeten, maar die kwam ook met de formule Nieuwswaarde=a doden*afstand of iets dergelijks. Helaas, maar waar.
Recent voorbeeld vond ik die treinramp in België, waar het een week overging, terwijl er in die dag in Sudan waarschijnlijk twee maal zoveel doden vielen.
@René in 17:
Waar doel je precies op? Want in het artikel waar je naar linkt kom ik juist veel informatie tegen die mijn bewering niet tegenspreekt, maar eerder onderbouwt. De Islamitische wereld onderging toen een wetenschappelijke gouden eeuw die zijn tijd ver vooruit was, zoals de “Islamic World”-sectie duidelijk laat zien.
Elders is ook te lezen hoe deze kennis via o.a. het Byzantijnse Rijk weer in Europa terecht kwam, in het Italië van de Renaissance. Er is zelfs een link naar een heel artikel over de Islamitische bijdrage aan ontwikkelingen in middeleeuws Europa, waarin al meteen in de eerste paragraaf vermeld wordt dat één van de belangrijkste bijdragen de herontdekking van de oude klassieke werken was, via vertalingen uit het Arabisch van onder andere werken van Aristoteles.
Ik doe overigens geen uitspraken over hoe doorslaggevend deze bijdragen geweest zijn voor de Renaissance. Ik geef alleen aan dat deze bijdragen wel degelijk bestaan hebben, wat de bewering dat alleen het Christendom verantwoordelijk kon zijn voor de ontwikkelingen in de Renaissance al ontkracht.
Ik heb je laatste link niet gevolgd, ‘Deen’, omdat je de talk page niet hebt gelezen.
‘Deen’ sinds de cartoons, ‘ey?
@René: nee, ik had de talk pagina ook gelezen, maar ook daar zag ik niets wat mijn bewering serieus in twijfel trekt. Het enige wat ik uit de talk-pagina kan opmaken is dat er zorgen zijn het belang van de bijdrage soms wat wordt overdreven (en natuurlijk de gebruikelijke beschuldigingen van vooroordeel). En zoals ik al aangaf was het voor mijn bewering niet echt van belang hoe doorslaggevend de bijdrage was.
Als je denkt dat er specifieke redenen zijn om toch te twijfelen dat er zoiets als een Islamitische Gouden Eeuw bestaan heeft, en dat veel van die kennis uiteindelijk zijn weg naar West-Europa heeft gevonden, dan wil ik best die redenen horen.
En nee, ‘Deen’ is gewoon een afkorting van de naam van mijn blog, heeft niets met de cartoons te maken.
Deen, ik ontken niet dat er een Islamitische Gouden Eeuw bestaan heeft, al heb ik er een hard hoofd in aan te nemen dat er een Islamitische of Arabische wetenschap heeft bestaan die enige invloed heeft gehad op het Westen. Als je de trotse lijst van Arabische wetenschappers op wiki bekijkt, dan valt het toch op hoeveel vertalers, taalkundigen en astronomen (astrologen?) worden opgesomd. En hoeveel zijn er daadwerkelijk Arabieren? Muhammad ibn M?s? al-Khw?rizm? wordt wijselijk niet eens genoemd; die was dan ook geen Arabier, maar Pers.
Het is in dit verband misschien wel leuk op te merken dat John Gribbin in zijn (aanrader!) Science — a History 1453-2001 de Renaissance laat beginnen bij de verovering van Constantinopel:
Cursief en vet van mij.
Uit hetzelfde boek, de opening van Hoofdstuk 1:
Ik kan wel aan het cursiveren blijven.
Sorry, occurred.
@René:
Waarom? Zelfs de lijst die je zelf stuurt met Arabische geleerden bevat al enkele opvallende voorbeelden, en één enkel voorbeeld is al voldoende om aan te tonen dat er “enige invloed” is geweest. Ik wist bijvoorbeeld niet dat de kaarten van Columbus gebaseerd waren op werk van een Arabische cartograaf. Ik wist daarentegen weer wel dat de Arabische geneeskunde ver voorlag op de West-Europese, maar dit is toch wel boeiend:
Kortom, deze Arabische wetenschapper werd zelfs honderden jaren later nog geciteerd door West-Europese wetenschappers. Wat voor bewijs van “enige invloed” wil je nog meer?
Leuk citaat. De Byzantijnen had ik trouwens zelf ook al genoemd. Niet alleen namen zij werken mee die zij zelf hadden bewaard, ook beschikten ze over vertalingen van Arabisch werk. Een andere manier waarop kennis uit de Arabische cultuur in Europa terecht kwam was dankzij het feit dat Spanje een poos in Islamitische handen is geweest, waar Ab? al-Q?sim ook gewoond heeft.
Ik zie niet in wat de relevantie is van je laatste citaat.
Waarom heb je toch zoveel moeite om het idee van een Islamitische bijdrage te accepteren? Het wordt misschien in de schoolboeken niet echt behandeld, maar de informatie is onder historici toch nauwelijks controversieel te noemen. Het past alleen niet zo goed in het Euro-centrische beeld van geschiedenis waarmee we allemaal opgevoed zijn.
De blog-software eet blijkbaar letters met kriebeltjes erboven.
Dat door de veroveringen door de islam de Arabische wereld de nodige invloed heeft gehad op het Westers zou onzinnig zijn te ontkennen.
De vraag is alleen dezelfde als bijvoorbeeld in het geval van het heliocentrisch wereldbeeld van de christelijke monnik Copernicus. Was dat dankzij of ondanks die respectievelijke religies?
@30: Laten we de Islaamse filosofie van met name de 12de tot 14de eeuw ook niet vergeten. Ongeveer even tegenstrijdig als Spinoza en ook van grote invloed op de Renaissance.
@32: Maar dat is nu juist het punt. In die tijd was de Islamitische wereld veel vooruitstrevender en vrijer wat dat soort zaken aanging. Tegen de tijd dat o.a. Copernicus en Luther om de hoek kwamen kijken begon het tij enigzins te keren en de Islaamse Gouden Eeuw was tegen die tijd ook ten einde.
@Deen en @JHN: Ik zie het zo: de imperialistische veroverigingen door ‘de islam’ hebben er voor gezorgd dat veel van wat het menselijke vernuft tot stand had gebracht, bewaard bleef, en de gedwongen geïslamiseerde beschaafde wereld mocht vernuftig blijven, maar dat is waarschijnlijk niet dankzij maar ondanks, ja. Ik blijf skeptisch ten aanzien van het islamitische — of Arabische — aandeel in de vaart der volkeren, al was het alleen maar om de gretigheid waarmee de islamisten zo’n aandeel claimen, vaak leugenachtig of slecht geïnformeerd, getuige de vele controverses op de desbetreffende wiki-pagina’s. This article has multiple issues. Please help improve the article or discuss these issues on the talk page.
It resembles a fan site. Tagged since May 2010.
Its neutrality is disputed. Tagged since May 2010.
It may contain original research or unverifiable claims. Tagged since October 2009.
Its factual accuracy is disputed. Tagged since October 2009.
It may contain an unpublished synthesis of published material that conveys ideas not verifiable with the given sources. Please help add reliable sources about this topic. Tagged since October 2009.
It may be too long. Some content may need to be summarized or split. Tagged since May 2010.
It may contain inappropriate or misinterpreted citations which do not verify the text. Tagged since May 2010.
An editor has expressed concern that it is unbalanced. Tagged since May 2010.
It contains a section with a list of miscellaneous information. Tagged since May 2010.
It may have been edited by a person who has a conflict of interest with the subject matter. Tagged since May 2010.
It may contain material not appropriate for an encyclopedia. Tagged since May 2010.
It may contain improper references to self-published sources. Tagged since November 2008. Bron: Inventions in the Islamic World.
@33
De bevindingen van o.a. Copernicus gaan duidelijk tegen de opvattingen van de christelijke religie in en de leiders daarvan zouden die ontwikkeling dan ook zeker hebben tegengehouden als ze hadden gekund. Ze hebben ook bepaald niet nagelaten dat te proberen, alsof ze daarmee de werkelijkheid konden veranderen. Copernicus kan dan christen geweest zijn, het christendom heeft echt niks positiefs bijgedragen aan de revolutie die hij ontketende.
Het kan, en zal, best zo zijn dat de ‘islamitische’ wereld in die tijd veel vooruitstrevender en vrijer was wat dat soort zaken aanging. Maar het is nog steeds zo dat de islam als religie echt geen flikker bijgedragen heeft aan welke vooruitgang dan ook. Daarom maak ik bezwaar tegen de term “Islaamse” Gouden Eeuw (moet dat trouwens niet ‘islamitische’ zijn? never mind). “Islaams” voegt niets toe en wekt de valse indruk dat de islamitische religie iets positiefs bijgedragen zou hebben. Al is het wel zo dat de verspreiding van de islam ertoe leidde dat met name in het Midden Oosten, Noord Afrika, Spanje en ook de Balkan het repressieve christendom werd verdrongen.
@35: Het zal best Islamitisch zijn, althans in combinatie met de moderne betekenis van Islaams als fundamentalistische Islam. Maar in die zin zou je ook kunnen zeggen dat de moderne (westerse) maatschappij niets bijdraagd aan de vooruitgang. De bloeiperiode van de Islamitische wereld vond plaats toen de religie zelf nog niet zo’n sociale controle en bovenal macht over het geschreven woord had als het Christendom in die tijd.
Zoals je ook al aangeeft zorgden de veroveringen van de Islamitische wereld voor de verspreiding van beschaving, al was het maar relatief gezien ten opzichte van het Christendom.
Ik ben het met je eens dat het misschien niet de beste manier is om erover te praten, maar ja, het is nu eenmaal zo. De Arabische wereld betekent weer net iets anders, al zou het in dit specifieke geval misschien een redelijk alternatief zijn?
@René: jouw reactie in 34 klinkt erg bevooroordeeld. Lees alsjeblieft nog eens na wat je schreef: je gelooft het niet omdat het door Moslims (niet “Islamisten”) aangeprezen wordt? Juist ja.
@JHN in #35:
Het argument waarmee de bijdrage van de godsdienst Islam (in tegenstelling tot die van de Islamitische cultuur) wordt verdedigd is precies dezelfde als die waar Christenen altijd mee aankomen: een geloof in een enkele God wiens wetten het heelal regeren leidde tot het idee dat het mogelijk moest zijn die wetten te ontdekken (zie bijvoorbeeld hier).
Ik vind het persoonlijk niet een heel overtuigend argument, maar als het voor de Christenen van de Renaissance werkt, dan werkt het ook voor de Moslims van de Middeleeuwen. Of je het argument nu accepteert of niet, de bewering dat het Christendom uniek geschikt was voor de ontwikkeling van de wetenschap houdt hoe dan ook geen stand.
Uiteraard kun je wel een zwakker argument maken dat religie wel indirect kan bijdragen aan wetenschappelijke ontwikkelingen. Religie was (en is) immers een belangrijke factor voor het politieke en sociale klimaat van een land, dus je kunt niet stellen dat religie helemaal geen enkele invloed had op de omstandigheden die het beoefenen van wetenschap mogelijk maken. Zo kun je denken aan het feit veel vroege geleerden in Europa geestelijken waren, want die hadden nu eenmaal de scholing, toegang tot manuscripten en bovenal de vrije tijd om aan studie te wijden. Maar alweer, als dit argument voor het Christendom geldt, dan geldt het ook voor de Islam.
Kortom, er is niets bijzonders aan het Christendom dat je niet ook elders in andere religies kunt vinden, hoe graag sommige Christenen ons ook willen overtuigen van het tegendeel.
@38 Deen
Natuurlijk heeft het christendom in de geschiedenis van het Westen veel invloed gehad. Doordat dat christendom 1700 jaar lang van voor tot achter, van boven tot onder en van links tot rechts de alles overheersende faktor was zul je ook altijd wel redenen kunnen vinden om deze of gene toevallige positieve ontwikkeling aan het christendom toe te schrijven. Maar mijn stelling is dat het christendom als religie daarin nooit een rol heeft gespeeld. Als iets anders de alles overheersende faktor was geweest zou je met evenveel recht die dingen daaraan kunnen toeschrijven.
Het blijft ook een feit dat vele ontdekkingen van geestelijken, neem Copernicus of Mendel, achteraf door de kerk nu niet direkt hartelijk werden verwelkomd. Als geestelijke kon je dan over de tijd en de middelen beschikken om iets te bedrijven dat op wetenschap begint te lijken, dat was op zijn best niet meer dan een in feite ongewenst bijverschijnsel. En het was een hachelijke zaak om je bevindingen zomaar aan de openbaarheid prijs te geven. Het christendom als religie was en is wat dat betreft in de eerste plaats repressief. Je kunt hooguit zeggen dat de kerk er ondanks al haar agressie niet in is geslaagd alle ongewenste neveneffecten van haar dominante positie de kop in te drukken. Ik zie geen enkele reden om religie daarvoor een veer in de reet te steken.
Het is ook algemeen voorkomend dat al dan niet toevallige nuttige ontwikkelingen en ontdekkingen achteraf met terugwerkende kracht aan religie worden toegeschreven. De ‘openbaringen’ die we aan kunnen treffen in bijbel of koran, die zijn er echt wel, waren per definitie bekend toen die teksten werden geschreven. En het hoeft helemaal niet zo te zijn, en het is als regel ook niet zo, dat die dingen het resultaat zijn van de religies die die teksten hanteren als heilige schrift. Navigeren op de sterren (zie je eigen link) is handig en nuttig en daarom vind je teksten daarover in de koran die de godheid in de mond gelegd krijgt. Maar de ontwikkeling van de vaardigheid van het navigeren op de sterren kwam voort uit een eenvoudige praktische behoefte, niet uit religieuze overwegingen.
Het is overigens typisch christelijke en islamitische arrogantie, en een miskenning van bijvoorbeeld de Hellenistische cultuur die absoluut niet monotheïstisch was, om te denken dat de Grieken en anderen niet op het idee gekomen waren dat de wetten die het heelal regeren te ontdekken moesten zijn. De kille waarheid is dat veel van die wetten allang bekend waren toen het christendom, en later de islam de kop op staken maar dat een heel groot deel van die kennis juist door de opkomst van met name het christendom verloren is gegaan.