Laten we even terugkeren naar het begin. Meneer Markus veronderstelt dat er meerdere soorten atheïsten zijn. Natuurlijk is dit waar. Er zijn immers zoveel overtuigingen (en goden) als er mensen zijn. Helaas is de scheidslijn die hij hanteert ietwat knullig gekozen. Zo knullig zelfs dat ik eigenlijk alleen maar de tweede alinea van zijn artikel hoef te citeren om aan te geven hoe armoedig zijn eigen leven wel niet moet zijn. Meneer Markus schrijft over de ‘ontroostbare atheïst’:

Deze atheïst vindt dat het leven een stuk armer en troostelozer is geworden, nu we als seculiere mensen God vaarwel hebben gezegd. Er is niemand meer die ons van ‘boven’ advies geeft in onze keuzes of ons kritisch volgt. Onze totale keuzevrijheid maakt ons niet direct gelukkiger. Het slagen van ons leven is geheel onze eigen verantwoordelijkheid en dat is ook wel een last. Er is geen God meer bij wie je kunt uithuilen of die je weer op weg helpt.

In een poging te omschrijven wat ‘de ontroostbare atheïst’ mee moet maken is dit het beste waar meneer Markus mee komt aanzetten. Een hele simpele, uitgekauwde en kinderlijke: “Als er geen god is, is het leven nutteloos”. Een redenatie die wij in de loop van onze met religie gelardeerde geschiedenis al talloze malen hebben voorbij zien komen – en evenzo vaak hebben weerlegd- maar die meneer Markus presenteert als ‘nieuw’. Zijn kritiek op de Botton, die het in essentie met hem eens is, is dat het geen soelaas zal bieden voor ‘de ontroostbare atheïst’ om religieuze rituelen te kopiëren omdat het nu juist niet draait om de rituelen, maar om datgene waar de rituelen naar verwijzen: God.

En daar sta je dan, als ‘ontroostbare atheïst’. Je zoekt troost in deze nare wereld, maar je gelooft niet dat god bestaat. Dan, zo zegt meneer Markus, heb je eigenlijk maar twee mogelijkheden. Ofwel je wordt een boze atheïst (net als die klier van een Dawkins) of je gaat gewoon geloven.

Het lijkt mij dat de ontroostbare atheïst moet kiezen. Of God bestaat niet en je accepteert, net als de boze atheïst, dat je daarom een bepaalde troost en houvast in het leven mist, die religieuze mensen wel ervaren. Maar als de ontroostbare atheïst daar niet aan wil, dan zit er weinig anders op dan te gaan geloven dat God wel bestaat.

Ja, u leest het goed. Ga gewoon geloven! Natuurlijk is dat niet makkelijk, maar als je dat niet doet moet je natuurlijk niet zeuren over het feit dat je zo’n troosteloos bestaan hebt! En meneer Markus wil dan ook niets horen over moreel besef en ethiek, want dat is alleen voorbehouden aan lieden die wel geloven dat god bestaat:

In karikaturen wordt vaak beweerd dat gelovig gedrag voortkomt uit angst voor straf van God. Maar veel vaker en veel diepgaander worden gelovigen tot ethisch gedrag gemotiveerd doordat ze menen liefde, zorg en trouw van God te ervaren. Het is een levensstijl die gebaseerd is op dankbaarheid. Dat alles valt weg als je God uit het geheel weg haalt.

Honderden tegenargumenten spoken door mijn hoofd. Net als iedere andere atheïst zou ik de beste man willen voorhouden dat troost geen troost is als deze troost niet waar blijkt te zijn. Of wat dacht u van de constatering dat het meneer Markus daar ook helemaal niet om lijkt te gaan? “Wat maakt het uit of god bestaat, ” zo lijkt hij te zeggen. “Als je gelooft, voel je je beter over dit troosteloze leven”. Stuk voor stuk tegenwerpingen waardoor meneer Markus met de staart tussen de benen de arena zou moeten verlaten – alsof de oerdomme verwijzing naar de weddenschap van Pascal al niet genoeg zou zijn om hem te diskwalificeren als geschikte gesprekspartner. Maar er is een ander, belangrijker aspect waar ik op wil wijzen. Een aspect waar meneer Markus, getuige zijn onnozele argumentatie, nog nooit bij stilgestaan heeft of simpelweg niet al te veel woorden aan vuil wil maken:

Het leven is niet troosteloos als er geen god is.

Ik geef toe, het is gedurfd dit te beweren, maar doet u voor de grap even met mij mee. Waarom zou er troost schuilen in het bestaan van een god? Het is één van de vragen die lieden als meneer Markus nooit expliciet uitleggen of beargumenteren, maar die zij altijd weer gebruiken als onbewezen premisse van hun waanzinnige claims. En dat terwijl het een veronderstelling betreft die argumenten nodig heeft. Welke troost biedt god immers? Een leven na de dood? Een afdoende verklaring voor alle ellende op de wereld? Het genoegen te ‘weten’ dat een immorele daad nooit ongestraft zal blijven en dat wie goed doet, goed ontmoet? Is het werkelijk zo dat een mens troost kan ontlenen aan het besef dat deze wereld, met al haar onrecht, gewild is door een schepper? Dat alle nare zaken op onze aarde dus klaarblijkelijk een nut dienen of een goddelijke rechtvaardiging hebben?

Bestaat er wel zoiets als troost wanneer een dierbare veel te jong overlijdt aan kanker? Is er een god die, in een persoonlijk onderhoud na je overlijden, een afdoende verklaring kan bieden voor dergelijk ‘onrecht’? Ieder mens, gelovig of niet, weet dat die god niet bestaan kan. Er is geen enkele reden waarmee god kan rechtvaardigen dat hij niet heeft ingegrepen bij de zoveelste manifestatie van onrecht, pijn en ellende in onze geschiedenis. Miljarden mensen en dieren zijn op vreselijke manieren, en dankzij de aard van ‘de schepping’, aan hun eind gekomen en meneer Markus veronderstelt dat god je een antwoord in je oor kan fluisteren waardoor je zegt: “Ohhhhh, maar nu snap ik waarom U niet heeft ingegrepen.” Erger nog. Hij veronderstelt dat u zult zeggen: “Had ik ook niet gedaan.”

Ik ben geen onmens. Ik heb ook mensen weggebracht. Ik begrijp de aandrang om, overmand door emotie, altijd weer omhoog te kijken en te hopen dat er meer is dan dit korte leven dat zo abrupt geëindigd is door een slopende ziekte. Maar meer dan een aandrang is het niet. De atheïst voelt de verantwoordelijkheid dit te beseffen. Lieden als meneer Markus parasiteren op uw verdriet en gemis en gebruiken het om hun punt te maken door u wijs te maken dat het ieder moment van uw leven een rol speelt of zou moeten spelen. Ze liegen.

Net zoals meneer Markus liegt wanneer hij stelt dat u ofwel een boze atheïst bent, ofwel een ontroostbare. Ik ben beiden en nog veel meer. Ik ben ontroostbaar omdat ik besef dat er geen troost bestaat. Mijn troost daarvoor is dat er geen troost nodig is, maar dat ik simpelweg mijn verwachtingen moet aanpassen aan de realiteit. Het is mijn fout wanneer ik iets verwacht wat deze ‘schepping’ niet kan bieden. Net zoals je een klein kind leert om ‘nee’ te accepteren, voed je jezelf op. Maar niet als het aan meneer Markus ligt: Als het niet bestaat, zo verkondigt hij, dan verzinnen we het gewoon en doen we net alsof iedereen die het niet gelooft gek is.

Ik ben ook een boze atheïst. Boos omdat lieden als meneer Markus ons en onze voorouders eeuwenlang hebben voorgehouden dat er troost zou bestaan en nu het inzicht dat zij eeuwenlang gelogen hebben misbruiken in simplistische schrijfsels in simplistische krantjes. Ik ben boos omdat zij daar eeuwenlang meer dan goed van geleefd hebben en nog immer weigeren om al die door god gewilde ellende op te lossen. Ik ben boos omdat zij ons weloverwogen eerst het probleem aangepraat hebben, en nu in ruil voor het afgeven van onze ziel ons het medicijn willen geven. Ze handelen in de geest van de god die ze vertegenwoordigen. De god die de mens ziek geschapen heeft en hen beveelt beter te worden (vrij naar Hitchens).

Ik zou een stapje verder willen gaan: Het leven is pas echt troosteloos als er wel een god is.

Nurse Ratched was de hoofdzuster uit de film One Flew Over The Cuckoo’s Nest. Zuster Ratched dacht door goed te doen, dat ze deugde. Door zich te houden aan de letter van het systeem was ze in de veronderstelling anderen te helpen. Het systeem was het cherubijntje op haar schouder dat haar vertelde dat ze goed bezig was. Het cherubijntje zei dat het goed was en zodoende hoefde de hoofdzuster het systeem nooit te toetsen, haar veiligheid nooit op te geven. Zelfs niet bij het toepassen van een lobotomie, van stroomstoten of zelfmoord. Het systeem zei dat het goed was, en dus was het goed.

Doordat Mildred teveel veiligheid zou moeten opgeven wanneer ze het systeem onder de loep zou leggen, wanneer haar eigen positie in het geding zou komen en geen vraagtekens te plaatsen, koos ze er tevens voor om niet kritisch naar zichzelf te kijken. Ze weigerde in te zien dat het cherubijntje een puntige staart en twee spitse oren verborgen hield. Ratched was de verpersoonlijking van het kwaad verpakt in een cellofaan van goedheid. De idee dat onder ogen te zien, zou al haar veiligheid wegslaan. Schuldgevoel zou haar als agressieve kanker van binnenuit opvreten. Ze zou zichzelf nooit meer recht in de spiegel durven aan kijken. Ze zou moeten toegeven dat haar spine of goodness, niet meer dan ruggengraatloze angst voor het systeem is, bang om buiten de boot te vallen, bang om de vrije geest te zijn die ze meent te behandelen met haar naastenliefde.

De zo ogenschijnlijk krachtige nurse Ratched bleek het geïndoctrineerde vogeltje te zijn dat blijft zitten wanneer het deurtje van de kooi openstaat, zelfs wanneer anderen door de muren van het systeem breken en voor geestelijke vrijheid kiezen.

Maar ja, ik ben Mariska en ik geloof niet in een systeem. Ik geloof in God. Hihi.

Vintery, mintery, cutery, corn,
Apple seed and apple thorn,
Wire, briar, limber lock

Three geese in a flock
One flew East
One flew West
And one flew over the cuckoo’s nest.

]]> http://www.godvoordommen.nl/2011/07/11/column-mariska-de-zelfreflectie-van-een-vraagteken/feed/ 43 http://www.godvoordommen.nl/2011/07/04/column-mariska-de-haas/ http://www.godvoordommen.nl/2011/07/04/column-mariska-de-haas/#comments Mon, 04 Jul 2011 20:33:08 +0000 MariskaDeHaas http://www.godvoordommen.nl/?p=7915 Ja joehoee! Ik hier? Is dat even schrikken zeg, of niet soms volgelingen? Ik kan jullie zeggen dat ik ook schrok van de uitnodiging van meneer Erik die mij een heuse column aanbood op deze stek. Een beetje eng is het natuurlijk wel. Ik durfde eerder al niet op te komen dagen bij Echte Jannen, het Powned-programma van Jan Dijkgraaf en Jan Roos. Maar nu heb ik de stoute schoenen aangetrokken en waag mij in het hol van de leeuw. Ik hoor de mensen op straat nu al vragen: Waarom Maris, waarom op deze duivelse plek wel, en de twee keurige heren Roos en Dijkgraaf sla je af? Eenvoudig lieve volgelingen. Heel eenvoudig. Ik heb een boek te promoten. Mijn eigen boek met de welluidende marketing-gevoelige titel: Blond, brutaal en bidden.  Ik ga rijk worden, en beroemd. Maar vooral rijk. En dat amper in een jaar tijd. Ik weet het nog goed. Ik als fervent anti-abortus voorvechter steunde – natuurlijk – maar wat graag de actie waarbij plastic poppetjes van kinderlijkjes naar willekeurige mensen werden gestuurd. (ketters noemen het een foetus, een hoopje cellen, maar ik spreek toch echt over een mensenleventje) Het was ook nieuw voor me, een mening. Ik kreeg pas echt bekendheid toen ik over de rug en het verdriet van politica Jeanine Hennis-Plasschaert bekendheid vergaarde. Ik mocht zelfs bij die lieve meneer Witteman en die spannende meneer Pauw op schoot komen zitten. Dolletjes! En nu wil ik verder, nu stoot ik door met mijn boek Blond, brutaal en bidden. Ik heb sinds kort een eigen weblog waar jullie over alles dat mijn persoontje bezighoudt kunnen lezen. Kijk, dat God op mysterieuze wijze werkt, blijkt wel omdat in zijn Grote Plan geschreven staat dat ik over de rug van diezelfde kinderlijkjes wereldberoemd in heel Nederland ga worden. Ikke, Ikke, Ikke! Voor de duidelijkheid: dat stelselmatig over verdriet en lijken blijven gaan en elk weerwoord als kwetsend ervaren, is dus de wil van God, niet de mijne. Nogal wiedes dat ik van God houd. Ja toch, niet dan?

XXX-jes Maris.
Mariska de Haas is hoofdredactrice van het Katholiek Nieuwsblad, is getrouwd en woont samen met man, kinderen en de au pair onder de rook van ‘s Hertogenbosch.

Er zijn twee groepen mensen die de evolutietheorie en eugenetica als combinatie gebruiken. Enerzijds is er de groep mensen die eugenetische principes wil rechtvaardigen door te stellen dat het uit de evolutietheorie volgt. Anderzijds is er een groep creationisten die de evolutietheorie wil weerleggen door middel van de gedachte dat eugenetica volgt uit de evolutietheorie. Het ongelijk van beide groepen is eenvoudig aan te tonen, omdat eugenetica helemaal niet uit de evolutietheorie volgt.

De creationistische groep die eugenetica en de evolutietheorie koppelt, zorgde voor de directe aanleiding om dit stuk te schrijven. Een twitteraar genaamd @RubenKoornneef had het gevoel dat er toch wel wat onzin rondom de evolutietheorie zweefde. Het is gissen waarom deze persoon de evolutietheorie niet wil aanvaarden, maar het heeft waarschijnlijk te maken met de illusie dat zijn geloof in Jezus niet samengaat met het aanhangen van de evolutietheorie. Om die reden is het dus handig als de evolutietheorie ‘onzin’ uitkraamt, zodat je de theorie kunt laten varen. Ik heb Ruben herhaaldelijk gevraagd om de zogenaamde ‘onzin’ naar voren te brengen, maar dat kon hij uiteindelijk niet bepaald geloofwaardig. Hij mompelde wel iets over de eugenetische proeven van Hitler en de vermeende Darwinistische basis van het communisme.

Laten wij het nu eens over die eugenetische proeven van Hitler hebben. Ligt de basis hiervan in het Darwinisme? We kunnen deze vraag zowel bevestigend als ontkennend beantwoorden. Ja enerzijds, omdat er een duidelijke lijn is van Darwinistisch gedachtegoed in de richting van de eugenetica van Hitler. In zijn boek From Darwin to Hitler: Evolutionary Ethics, Eugenics, and Racism in Germany, laat Richard Weikart dit op een interessante manier zien. Hoewel dit boek behoorlijk bekritiseerd is kan de creationist dit gegeven natuurlijk eenvoudig gebruiken om de evolutietheorie aan te vallen. Anderzijds is het daarom van belang om de eerder gestelde vraag met nee te beantwoorden. Het grote probleem met Hitler’s visie is zijn idee van genetisch determinisme. De eugenetica volgt alleen uit de evolutietheorie wanneer men aanneemt dat er zoiets als genetisch determinisme bestaat. Aangezien de evolutietheorie geen genetisch determinisme veronderstelt, kan de basis van de eugenetica niet in de theorie van Darwin liggen, maar enkel in de foutieve interpretatie van de theorie.

Naar mijn mening zou het zelfs niet van belang geweest zijn wanneer eugenetica zou volgen uit de evolutietheorie. Immers, wat zeggen de negatieve consequenties van een theorie immers over de waarheid van die theorie? Juist, niets! Bovendien hebben we ook nog te maken met de naturalistic fallacy. Het feit dat bepaalde dingen in de natuur het geval zijn, betekent nog niet dat wij ze moeten toepassen. Kortom, als er al een verband zou zijn tussen evolutie en eugenetica, dan is er geen enkele reden waarom dit de evolutietheorie zou aantasten. Het zou hooguit een wat minder vrolijke theorie, in het licht van de geschiedenis, zijn.

Richard Dawkins is het met mij eens dat de eugenetica als wetenschap in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw helemaal niet zo’n slechte naam had, maar dat het waarschijnlijk vooral door de rassenleer van het nazisme zo’n negatief imago heeft gekregen. Een comfortabele discussie over het onderwerp zit er daarom waarschijnlijk niet in. Toch durft Dawkins het aan om de knuppel in het hoenderhok te gooien. In een stuk in The Herald zegt Dawkins:

“I wonder whether, some 60 years after Hitler’s death, we might at least venture to ask what the moral difference is between breeding for musical ability and forcing a child to take music lessons. Or why it is acceptable to train fast runners and high jumpers but not to breed them.”

Vragen die vanuit filosofisch en maatschappelijk oogpunt behoorlijk gerechtvaardigd zijn. We zijn immers al tijden bezig met het verbeteren van allerhande diersoorten en bepaalde eugenetische aspecten zijn ook in onze samenleving niet meer weg te denken. Maar Dawkins zal nachtenlang hebben wakker gelegen om bovenstaande quote, want niemand minder dan Peter Borger heeft Dawkins hierom bekritiseerd. Dawkins is volgens Borger een echte eugeneticus en een Darwinist en beide zijn verschrikkelijk, en fout, en dodelijk, en moreel verwerpelijk, en ach, we kennen Borger…

Het meest interessante aspect van Borger is zijn vermogen om totaal uit de context te quoten. Direct na de bovenstaande quote stelde Dawkins:

I can think of some answers, and they are good ones, which would probably end up persuading me. But hasn’t the time come when we should stop being frightened even to put the question?

Met andere woorden, we moeten niet bang zijn om eugenetische vragen te stellen ook al worden we niet overtuigd van het nut of de juistheid van de eugenetica. De quote-mine van Borger spreekt weer eens boekdelen. Wanneer je geen argumenten hebt, moet je die van anderen verdraaien.

Wat duidelijk is, is dat ook Borger het verschil tussen eugenetische gedachten en het uitvoeren van eugenetica niet ziet. Het zijn twee totaal verschillende dingen. Bovendien is de eugenetica van Hitler niet exemplarisch voor de gehele eugenetica. Borger heeft deze argumenten nodig, omdat hij de evolutietheorie in diskrediet wil brengen. Ieder weldenkend mens weet dat dit argument daarvoor geen hout snijdt, maar Borger moet er toch aan beginnen. Galton was volgens Borger de bedenker van de eugenetica en hij was bovendien een neef van Darwin, dus de link tussen Darwinisme en eugenetica is snel gelegd in het hoofd van mensen zonder historisch en wetenschappelijk besef. Francis Galton was wel degelijk een eugeneticus, maar had het begrip van genetisch determinisme in zijn hoofd zitten. Zoals al eerder gezegd had Darwin dit idee niet. Ondanks dat Galton werd beïnvloed door de ideeën van zijn neef betekent dit niet dat de eugenetica volgt uit het Darwinisme.

Zelfs in de tijd van Hitler waren er wetenschappers die door hadden dat bepaalde eugenetische theorieën wel eens gestoeld konden zijn op foutieve ideeën. Een van die wetenschappers was Arend Lourens Hagedoorn. Als leerling van onder andere Nederlands belangrijkste geneticus allertijden, Hugo de Vries, genoot deze man veel aanzien als bioloog. Bovendien had hij ook zijn sporen verdiend in het fokken van dieren en het veredelen van planten. Als verbindende factor tussen de theoretische aspecten van de genetica en de praktische aspecten van de fokkerij is deze man de perfecte kandidaat om nader te bestuderen wanneer het gaat om de wetenschappelijkheid van eugenetica.

In 1933 schreef Hagedoorn, samen met zijn vrouw, een artikel genaamd ‘De eugenische beweging en de eugenetika’ in het Nederlands tijdschrift voor geneeskunde. In dit artikel benadrukten zij al dat overenthousiaste verdedigers van eugenetica zich te veel focussen op genetische factoren verantwoordelijk voor eigenschappen, waarbij ze de omgevingsfactoren vergeten. In het boek ‘ De rassen der menschheid’ benadrukt Hagedoorn dit met een voorbeeld. Volgens eugenetici is er in de VS een bepaalde groep, genaamd de Hillbillies, die erg veel last hebben van een zwak genetisch stelsel. Deze zwakke genen zorgen ervoor dat de Hillbillies lui zijn en in een lage sociale klasse terechtkomen. Dit genetische determinisme wordt tegengesproken door Hagedoorn. Het bleek namelijk dat wanneer kinderen van Hillbillies geplaatst werden in andere sociale milieus zij wel energierijk waren en wel degelijk zichzelf konden bewijzen in sociale situaties. Dit argument was een van de vele argumenten tegen de eugenetica in de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw.

Hagedoorn was op zichzelf geen tegenstander van het ‘ verbeteren’ van het nageslacht, mits die verbetering wel was gestoeld op correcte wetenschappelijke inzichten. Wetenschappelijke inzichten die niet gebruikt werden door eugenetici zoals Galton en die zeker niet waren gestoeld op Darwinistisch principes. Darwin had helemaal geen idee van genetica en de wetten van Mendel die werden ‘herontdekt’ door o.a. Hugo de Vries. Om die reden kan Darwin zelf nooit verantwoordelijk zijn voor eugenetica.

Pas na de moderne synthese werd de genetica pas echt ondergebracht binnen de evolutietheorie. Daarvoor was de genetica een zelfstandige wetenschappelijke discipline die in de jaren 30 nog behoorlijk in de kinderschoenen stond. Op basis van genetische inzichten kon men er geen genetisch determinisme op nahouden zoals Hagedoorn in die tijd al vurig betoogde. Eugenetische maatregelen zoals de Duitse waren om die reden ook behoorlijk ongegrond. De Hagedoorns zagen de Duitse maatregelen met lede ogen aan. Foutieve wetenschappelijke interpretaties moeten te allen tijde bestreden worden. Eugenetische proeven van Hitler of creationisme, het is beide geen wetenschap.

In dit hoogstandje krom redeneren worden we ongewenst op de hoogte gebracht van de mening van Drs. Yme Horjus, predikant van de baptistengemeente in Ede de Kei, die op zijn minst een schouderklopje verdient voor het constateren van een onweerlegbaar feit: De ethiek van artsen botst inderdaad met de fundamenten van religie. Wie vervolgens het onderspit moet delven kunt u natuurlijk raden, maar laten we voor de vorm toch even de argumentatie van deze geleerde heer tot ons nemen.

Horjus vindt het namelijk maar raar dat die ‘a-religieuzen’ mannen- en vrouwenbesnijdenis op de grote hoop gooien. Het doel van de vrouwenbesnijdenis, zo beargumenteert hij, is namelijk volstrekt anders dan die van de besnijdenis van de man.

Het doel van de clitorisbesnijdenis is gericht op het uitschakelen van de genotfunctie en kan met recht gezien worden als een genitale verminking. De jongensbesnijdenis doet geen afbreuk aan de genotfunctie en is een gebruik dat vooral bij de joden teruggaat op een rechtstreekse opdracht van de God die zich aan hen kenbaar maakte in hun vroegste geschiedenis.

Afgezien van het feit dat Horjus er een klein leugentje tussendoor gooit – jongensbesnijdenis kan wel degelijk afbreuk aan doen aan de genotsfunctie en waarom zou je dit risico nemen als er geen enkel voordeel is? – mist hij natuurlijk volstrekt het punt dat hij eerder nog zo mooi citeerde uit de mond van de voorzitter van de KNMG, Arie Nieuwenhuijzen Kruseman: “De regel is dat je niet in gezonde kinderen snijdt.”

Welk onderdeel van deze uitspraak Horjus niet begrijpt wordt niet duidelijk omdat hij op geen enkel moment verkiest deze regel aan te vallen. In plaats daarvan vervalt hij in leugentjes en drogredeneringen als “De medische ethiek van de KNMG neemt het dus op tegen een religieuze institutie die op zijn minst al enkele duizenden jaren oud is.” Alsof oude ideeën verdedigbaar zouden zijn op basis van hun leeftijd. Integendeel zelfs, zou menigeen met hersenen beweren.

Maar dit alles is niet besteed aan Horjus. In plaats van op de centrale regel in te gaan vervalt hij in een uiteenzetting van de inmiddels bekende ‘dictatuur van het gelijkheidsdenken’ dat zo succesvol door de SGP geïntroduceerd is als ‘lekker puh argument’ op het verbieden van hun vorm van vrouwendiscriminatie. Onder het kopje ‘seculier klimaat’ vinden we dan ook de volgende zinsnede, die u even goed moet laten inwerken.

Geen wonder dat vanuit de joodse wereld de voorstellen van de KNMG als een bedreiging van de geloofsvrijheid worden ervaren. De impliciete beschuldiging dat de besnijdenis geen recht doet aan de autonomie van het individu doordat iemand er zelf niet voor kiest zo’n identiteitsbepalend merkteken aan zijn lichaam te dragen, komt hard aan.

Heeft u ‘em? Het komt heel hard aan bij de kneuzen van het Abrahamitische geloof dat er zoiets bestaat als autonomie van het individu. Het is bijna lachwekkend als het niet zo triest was om te beseffen hoezeer religie de gastheer afstompt tot een niveau waarop men niet eens meer inziet dat het niet aan een ander is om de één lichamelijk schade toe te brengen om welke reden dan ook. Want schade is het. Of het nu een jongetje of een meisje is die besneden wordt.

Daarbij moet de evidente tegenspraak niet onderschat worden. Terwijl men zich beroept op geloofsvrijheid, ontneemt men deze vrijheid aan het kind dat besneden wordt! Het is immers niet zelf tot de conclusie gekomen dat het geslachtsorgaan verminkt moet worden. Dat is het idee van de ouders. Geloofsvrijheid is zowel een reden om te ageren tegen de vrijheid van het individu als een manier om kinderen in het geloof te dwingen. Het vervolg is evenmin hoopgevend:

Het is opvallend dat het ritueel van de besnijdenis te lijf wordt gegaan met de begrippen ‘autonomie’ en ‘integriteit’. Dit zijn bij uitstek begrippen die passen in een seculier klimaat dat van geen goddelijke oorsprong van de besnijdenis wil weten.

Want hoe verdrietig is het dat zelfs onze predikant constateert dat autonomie en integriteit a-religieuze begrippen zijn? En hoezeer moeten wij ons verkneukelen in het feit dat hij zelf niet exact schijnt te begrijpen wat hij zojuist gezegd heeft? “Vrijheid,” beste gelovigen, “is niet voor jullie. Dat is voor die verdorven ongelovigen. Branden in de hel, zullen ze.”

Maar wel hun eigen hel. Want zoals alle gelovigen die ik tot nu toe heb horen spreken, kan ook dit onmens het niet laten om het a-religieuze voor te stellen als religie. Per slot van rekening is er geen beter argument dan te zeggen: “Oké, ik heb een dom geloof, maar jij ook hoor!” Ook al is het laatste niet waar.

In de tempel van de seculiere en humane wetenschap worden twee goden naar voren geschoven die vragen om aanbidding: ‘Autonomie’ en ‘Integriteit’. Op het altaar van die twee goden moet alles ingeleverd worden wat behoort tot de omgang met de levende God van Israël en zijn inzettingen en geboden. Die goden zijn veeleisend, want zij verdragen niet dat kinderen iets meekrijgen van de geloofsopvoeding van hun ouders. Dat heet dan beïnvloeding en indoctrinatie. Dat is dan in strijd met autonomie en integriteit die in de geest behoren te zijn van een humaan mensbeeld dat beantwoordt aan seculiere waarden.

Een slotwoord is eigenlijk niet meer nodig. Dit citaat leest als het script van een surrealistische zwarte komedie waarin ieder fundament dat onwrikbaar geacht mag worden om voor ieder mens zoveel mogelijk vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid te garanderen onbegrepen door de protagonist aan de laars wordt gelapt. Terwijl hij daar, net als deze predikant, mee voorziet in zijn levensonderhoud.

“In plaats van het kind de wereld te doen begrijpen waarin het leeft, voert men het rond in een spokige lelyke kunstwereld, die voor eeuwen rhapsodisch werd uitgebroeid in de verwarde hersenen van leeglopende vagebonden”.

Uit: Ideeën van Multatuli, eertijds lid van de vrijdenkersvereniging

In onze kring kan Multatuli’s aanklacht tegen de religieuze opvoeding vanzelfsprekend op hartelijke bijval rekenen. Maar is het wel mogelijk kinderen, scholieren en studenten zich tot vrije geesten te laten ontwikkelen? Stempelt niet iedere opvoeder zijn/haar pupillen? Kinderen hebben immers behoefte aan hechting en voorbeelden. Over de spagaat van opvoeden in en tot vrijheid gaat de Vrijdenkersdag 2010.

We zijn er trots op een aantal prominente inleiders bereid te hebben gevonden diverse kanten van dit probleem te belichten, met voorstellen te komen en met de deelnemers in discussie te gaan.

Datum zaterdag 29 mei 2010.
Sprekers: filosoof Bas Haring en publicist/historicus Maarten van Rossem.
Locatie: Utrecht, Universiteit voor Humanistiek.

Hier het volledige programma.

Ongelofelijk.

Het christelijke geloof laat zich kort omschrijven als: “het geloof dat een kosmische joodse zombie, die overigens zijn eigen vader was, jou voor altijd kan laten leven als je zijn vlees eet en zijn bloed drinkt, hem via telepathie verteld dat je hem accepteert als jouw absolute meester, zodat hij een anders eeuwige zonde van je ziel kan nemen, een zonde die daar was gekomen omdat een vrouw, gemaakt uit een rib, door een pratende slang was overtuigd een appel te eten van een magische boom.”

Het simpele feit dat we bijbelse verhalen niet door onze ouders hebben horen herroepen als kind, zoals wel het geval was bij de tandenfee, sinterklaas, kerstman en paashaas, zorgt ervoor dat sommige mensen ze na hun jeugd nog steeds voor waar aannemen en er de meest immorele consequenties aan verbinden. We zijn kennelijk nog niet zover in de evolutie dat iedereen ook in deze fabels de onzin kan herkennen. We zijn patronenzoekers maar niet iedereen legt de juiste verbanden. Niet zo gek als je bedenkt dat onze soort sinds de laatste gezamenlijke voorouder eigenlijk nog maar zo’n 100.000 jaar aan de eigen spirituele vorming bezig is.

We kunnen die 100.000 jaar bijna niet bevatten. Al helemaal niet als je ze in het kader zet van de pakweg 14.000.000.000 jaar die het ons bekende universum oud is. Dat is ietsje duidelijker te maken als je die 14 miljard jaar afzet tegen een jaarkalender zoals we die wel kennen. Dan is onze hele menselijke historie terug te brengen tot oudejaarsdag. Een uur of 3 in de middag is dan het begin van de menselijke soort en 12 uur ‘s nachts is dan het moment “nu”. Afhankelijk van de criteria, de wetenschapper die je ernaar vraagt en de definitie “menselijke soort” kan het allemaal hooguit een paar uurtjes schelen. Onze soort heeft in haar korte geschiedenis al zo’n 100 miljard mensen op en van de wereld gezet om er zo rond 12 uur oudejaarsdag, het moment “nu”, ruwweg 7 miljard in leven te hebben.
Er zijn ontelbaar veel andere soorten al uitgestorven in dat fictieve jaar, meer dan 90% van alles dat ooit leefde is zo’n lot beschoren geweest. Ze vormen op de een of andere manier de grondstof voor alles wat er nu wel is.

We zijn kennelijk de eerste soort die de eindigheid van ons leven beseft, vaak al in een heel vroeg stadium en nog voor er van een levensbedreigende situatie sprake is. Elke uitvlucht is dan welkom en bijna alle religies hebben een fantastische bonus voor de volgelingen in petto: “Geloof in mij en je zult eeuwig leven”. Dat klinkt heel wat beter dan terugkeren naar mest voor nieuw leven zoals de natuur voor ons had bedacht. Maar is dat wel zo? Is een religieuze belofte werkelijk mooier dan de bewijsbare realiteit? Als je je verdiept in evolutie, geologie, demografie, plaattektoniek, biologie, astronomie, historie, religie en zo meer dan kun je een heel andere conclusie trekken.

Vrijwel iedereen kan zich zijn ouders voorstellen, met weer hun ouders als jouw opa en oma erbij. Het is niet zo moeilijk om te bedenken dat als je opa je oma niet had zwanger gemaakt, jouw vader of moeder er niet geweest was. En jij dus ook niet. Deze gedachten lijn kun je doorzetten. Als je dat doet dan kun je niet anders concluderen dan dat er in het allereerste begin, 14 miljard jaar geleden, een ondoorbroken ontwikkeling en voortplantingslijn moet zijn naar jou! Het simpele feit dat je er bent is het bewijs van zo’n imposante lijn. Zou die ergens onderbroken zijn dan was je er nu niet. Je bent het resultaat van 14 miljard jaar evolutie waar je vanaf het eerste begin voluit deel van uitmaakte. En het wordt zelfs nog mooier. Je bent inderdaad uiteindelijk in de een of andere vorm mest. Na je dood maak je zo nog steeds deel uit van het systeem “leven”.En zal als een partikel, het kleinst mogelijke deeltje, in ander leven voortleven. Kinderen zijn helemaal niet nodig om dat te doen, dat gebeurt vanzelf, na begrafenis of crematie volgt onveranderlijk opname in de cyclus. Kinderen zorgen “slechts” voor de instandhouding en verdere evolutie van onze soort. Jij en ik, en ieder ander die nu leeft, is er in een of andere vorm in de basis al 14 miljard jaar geweest en zal tot het einde der tijden, dat is tot het moment waarop ons universum eindigt, (hoogstwaarschijnlijk zal dat niet gebeuren door de terugkomst van een joodse zombie) er ook altijd nog zijn. Die realiteit is vele malen mooier en imposanter dan de waan en waanzin van een bijgeloof.

Het maakt een fundamenteel verschil of je dit begrijpt en tot je neemt. Zodat je beseft dat dit leven onvoorstelbaar bijzonder en waardevol is en dat dit leven in deze vorm “het” is. Wat erna komt is mest en een voorbestaan als partikels in een ander leven. Wat er al 14 miljard voor je zat als partikel in je eigen afstamming leidde tot jouw “zijn” en zal er nog lang na je dood als partikel van een plant, dier of schimmel (de drie werkelijk verschillende levensvormen die we onderscheiden) steeds blijven. Wauw! Dat geeft een ander perspectief op leven en dood. In ieder geval ga je er dan hopelijk anders mee om dan iemand die er van overtuigd is dat dit slechts een tijdelijk aards tranendal is waaruit we zo snel mogelijk moeten ontvluchten. Teneinde het werkelijke “eeuwige paradijs” te mogen betreden. Al of niet met het radicaal en onvrijwillig meenemen van zoveel mogelijk “ongelovigen”.
De waan en waanzin van geloof en bijgeloof, van geloofsystemen in het algemeen, houdt werkelijke kennis niet alleen verborgen. De doctrine maakt hem voor die mensen en de aan hen opgelegde eenzijdige, absurde informatie, vrijwel onbereikbaar.

Als kennis macht is, dan zal het ontbreken van kennis onmacht zijn.
Net als een krijsend kind dat onmachtig is zijn argumenten redelijkerwijs te bewijzen, is ook voor geloofsystemen vaak de volgende stap dwingelandij en buitenproportionele onredelijkheid. Uitmondend in agressie.

Er zou veel opgelost zijn als kinderen in hun scholing kennis nemen van alle grote religies, van hun basis en historie. De tijd die dat in totaal neemt zou tevens in net zoveel uren besteedt moeten worden aan humanisme, evolutie en moraalontwikkeling. De overheid zou zich dit aan moeten trekken.

We kunnen onze kinderen om historische en actuele redenen niet aan de denkbeeldige goden en hun immorele aardse vertegenwoordigers overlaten.

Ten eerste wil ik graag iedereen bedanken voor de reacties op mijn eerste artikel. Het doet me goed om te zien dat er mensen zijn die medeleven tonen en me daardoor te steunen. Helaas ben ik de afgelopen tijd behoorlijk druk geweest met van alles en nog wat, en heb ik dus niet de tijd kunnen vinden om een artikel te schrijven. Gelukkig heb ik nu wel wat vrije tijd gevonden en wil ik jullie dan ook op de hoogte houden van de ontwikkelingen rondom mijn leven in de Bijbelgordel van Nederland.

In dit artikel wil ik het voornamelijk hebben over de kerk. De kerk, die een grote rol speelt in mijn leven, het leven van mijn ouders en in het leven van sommige vrienden. In mijn leven is de kerk vooral aanwezig als een obstakel, want, als de kerk er niet zou zijn, zou mijn leven een stuk simpeler zijn geweest. Mijn ouders zijn lid van de Gereformeerde Gemeente, wat inhoud dat het een zeer zware kerk is, een soort van zwarte kousen kerk, als u dat begrip kent. Televisie mag niet, internet mag niet, uitgaan mag niet en op de zondag andere dingen doen dan met gods woord bezig zijn mag niet, en dat zijn meestal de leukste dingen in het leven.

Terwijl ik een uit de kast gekomen atheïst ben, moet ik van mijn ouders toch naar de kerk. De reden hiervoor is omdat ze mij willen beschermen van de duivel. Ik moet dan dus naar de kerk om de preken van de dominee aan te horen, welke meer over hel en verdoemenis gaan dan over gods liefde. Altijd heeft de dominee over de kwade wereld, dat wij ons niet met de wereld moeten bemoeien en dat god er korte metten mee maakt en niemand met hem spot. Hij bid voor ‘onze SGP’ en wil dat iedereen op de SGP stemt, ook al ben je er niet mee eens.

Dat je toch op de SGP moet stemmen, maar je er niet mee eens bent, hoorde ik tijdens mijn verplichte catechisatie les. Dit is een soort zondagsschool, maar dan door de weeks op een avond. Gelukkig is het seizoen nu weer afgelopen, maar normaal moet je zo’n twintig weken, iedere maandagavond naar catechisatie om bezig te zijn met het woord van god. Bij ons is het zo dat de dominee een onderwerp pakt, en daar over gaat vertellen, soms vraagt hij er wat over, maar meestal is de preek éénrichtingsverkeer. Deze preek is vaak vol met tegenstrijdigheden. Zo ging het een keer over donorschap. Hij zei dat hij er tegen was, maar dat bloed wel mocht, ook een lever mocht wel. Het hart, de huid, de ogen en ga zo maar door waren te veel van je zelf, en god vind dat niet goed dat je dat van iemand anders aanneemt. Als je dan vraagt waarom hij het wel goed vind met bloed en lever, antwoord hij dat bij die twee niet het geval is… Wanneer je verder vraagt krijg je allemaal onzinnige antwoorden.

De dominee is in mijn ogen een dom man. Kritische vragen beantwoordt hij met domme antwoorden of soms met een grapje, iets wat anderen in de groep super grappig vinden, waarom weet ik niet. Blijkbaar is het stoer dat een dominee een grap maakt, want om alles wat hij zegt lachen ze, maar ik snap de humor niet wanneer iemand zegt ‘oud wijffie’. En ik ben heus geen sacherijn. De dominee heeft zelf geen verstand van evolutie of abiogenese. Hij doet net of die zaken de grootste onzin zijn, dat je dom bent dat je denkt dat dat waar is, en doet ze af met een grap.

Een opvallend statement van de dominee is dat we niet mogen discussiëren over bijvoorbeeld het scheppingsverhaal, omdat de mensen die het scheppingsverhaal in twijfel trekken dom zijn, en omdat het in de Bijbel staat, waar is. En het gekke is, de mensen discussiëren ook gewoon niet! Ze onderzoeken niets, niet naar de evolutietheorie, niet naar de oerknal, naar niks. Ze nemen aan dat de Bijbel het enige ware woord is, omdat het maar zo moet zijn. “De mensen van de kranten” zitten fout. Ik erger me er zo aan. Ik erger me aan het punt dat de mensen niet verder kijken dan hun neus lang is en alles geloven wat de dominee zegt. Om de een of andere reden heeft hij zo’n macht en invloed op hun dat ze alles geloven. Ook lijkt het pas officieel te zijn wanneer de dominee iets heeft gezegd. Iedere zondag leest hij bijvoorbeeld op wie er allemaal terug uit het ziekenhuis is gekomen, of juist wie er in ligt. Een vriend van mij leed onder een ziekte, wat nu gelukkig weer goed gaat, en wanneer die af en toe eens thuis kwam en de dominee dat op de zondag zei, hoorde je mijn moeder zeggen: “de dominee zei dat … weer thuis is uit het ziekenhuis”. Terwijl we dit al lang wisten van hem zelf.

Doordat ik naar de kerk moet, heb ik ondertussen een grote hekel aan alles wat met de kerk en het geloof te maken heeft. Ik begrijp niet dat wanneer je zegt dat je niet gelooft, je toch naar de kerk moet en dus een religie moet aanhangen! We leven ondertussen niet meer in de Middeleeuwen toch? Het is niet dat ik het enige kind ben wat verplicht naar kerk moet. Er zijn hier honderden anderen die verplicht op zondag, en naar catechisatie naar de kerk moeten. Misschien dat sommigen met plezier gaan, maar er zullen vast en zeker ook sommigen zijn die – net als ik – met tegenzin naar kerk gaan. Op de een of andere manier vinden ouders dit vanzelfsprekend.

Iedere zondag moet ik opnieuw met tegenzin naar de kerk, luisteren naar de waanzinnigheid van de dominee en zien hoe al die kinderen – al vanaf vier jaar – worden opgedrongen met het Christelijke geloof. Ik zal maar al te blij zijn wanneer ik dit niet meer moet, en kan ook niet meer wachten tot ik ben uitgeschreven bij de kerk, maar tegen die tijd, moet ik al helemaal zelfstandig kunnen wonen, want wanneer ik dat nu zal doen, zal ik mijn eten zelf moeten koken, mijn was zelf moeten doen en ga zo maar door…

Graag zie ik wat jullie van mijn situatie, en het kerkelijke leven vinden.

Hypes zijn er voldoende. In de jacht op kijkcijfers heeft nota bene de EO besloten een uitzending te maken met Gordon (de Goor van Geer & Goor). Op de perssite van de EO:

Ook voor Gordon wordt de zoektocht een verrassing. De EO brengt zijn bevindingen integer in beeld. De omroep is blij met de deelname van Gordon. Aan het programma doen altijd opvallende gasten mee; Gordon is een aansprekend gezicht voor de kijkers van Nederland 3. Zelf geeft hij aan zin te hebben in de diepgang.

In het praatprogramma Pauw & Witteman zei Gordon hierover: ‘Ik ben al zolang in de heren, daar kan deze Heer er ook wel bij’. De boze EO-leden gaan op de knieën tegen zijn komst. Het is natuurlijk wel slikken, eerst zegt Andries Knevel niet meer in de het scheppingsverhaal te geloven en nu deze relnicht. Blijft bij mij de vraag wat Gordon onder bovengenoemde diepgang verstaat.

Het AD van vandaag schreef over de last van jeukende kruizen. Ras van Entertainment-bureau Ras Entertainment:

“Het handelsmerk van de Sint is dat hij een kindervriend is, en zo’n kruis roept dan weer associaties op met kindermisbruik, dus gaat het eraf”, zei Ras. ,,Bovendien is Sinterklaas anno 2010 een commerciële kindervriend, je moet kerk en commercie in deze tijd van elkaar scheiden”

Een kruis op een mijter is dus een gevaar. Kinderen worden geacht hiervoor te waken. Wel makkelijk voor de kinderen om te onthouden. Gerd Leers schopte ooit zo’n iemand in zijn kruis. Als hulpsinterklaas bent u gewaarschuwd. En meneer Ras: Pakjesavond is commercie, net als religie, onafscheidelijk!

Over de zich als kindervrienden voordoende priesters en andere prelaten is er weer een onthulling gedaan. Vandaag schreef Trouw dat paus Ratzinger pedo-priesters niet verwijderde:

Als kardinaal Joseph Ratzinger weigerde de huidige paus een Californische priester uit het ambt te ontzetten die kinderen misbruikte. Dat blijkt uit kerkdocumenten.

De paus noemt het een beproeving; alsof hij het slachtoffer is. Simonis hat es nicht gewußt. Luijn wist ervan maar deed niets. Het is gotspe dat er heren zijn die dit vergelijken met de hetze tegen joden of homo’s beschuldigen van een complot tegen de kerk. Volgens mij zal er nog meer narigheid uit deze rottende beerput komen en de stank zal nog lang blijven hangen.

Een ander bericht uit de Volkskrant:

‘Monseigneur De Korte heeft herhaaldelijk een collega-bisschop openlijk bekritiseerd. Het is niet voorgekomen dat bisschoppen in Nederland zich openlijk bemoeiden met het beleid van andere bisschoppen.’

De kritiek uiten mag namelijk niet. Een fragment van de brief van monseigneur Eijk van Utrecht aan de pauselijke nuntius:

‘Als klap op de vuurpijl stelde mgr. De Korte de liederenkwestie op stuitende wijze aan de orde in een preek op 31 maart’, aldus Eijk. In de preek werden ‘de liederenkwestie, maar ook de kwestie-Williamson (de bisschop die de Holocaust ontkende-red.), rellen rond standpunten van de kerk over abortus en euthanasie, homoseksualiteit en de sluiting van het seminarie Ariënskovikt op één lijn gesteld met het seksueel misbruik in kerkelijke instellingen. Hiermee desavoueert mgr. De Korte niet alleen de aartsbisschop en de bisschop van Den Bosch, maar ook de heilige vader’,

Hoe bont kun je het nog maken?

Neemt u eens een voetbalcompetitie in gedachten. Laten we voor de overzichtelijkheid stellen dat er acht teams meedoen. Wij verplaatsen ons naar een tijdstip aan het einde van onze denkbeeldige competitie, waarin we de winnaar een gouden schaal in ontvangst zien nemen en stellen onszelf de volgende vraag: “Wat was de kans dat ‘Team D’ zou winnen?

Ieder die stelt dat die kans gelijk zou zijn aan één achtste zit er behoorlijk naast. Natuurlijk; er deden acht teams mee en er kon slechts één winnaar zijn, maar voetballen is niet hetzelfde als willekeurig een winnaar trekken. Voetbal is een kwestie van tactiek, talent, kwaliteit, oefenen, coachen en geluk. Het selectiemechanisme dat van toepassing is stelt de beste teams in staat te winnen. Die teams die “één doelpunt meer maken dan hun tegenstander” zijn de teams die meer kans maken op de uiteindelijke overwinning. Elk voordeel dat een team heeft om meer te scoren dan zijn directe tegenstander geeft het direct meer kans om de eindoverwinning binnen te slepen. De daadwerkelijke kansen van de acht deelnemende teams berusten daarom niet alleen op toeval, maar op kwaliteit. Ieder team heeft in basis evenveel kans om te winnen, maar de mate waarin het superieur is in tactiek, talent en coaching zorgt ervoor dat het per wedstrijd meer kans maakt om te winnen dan een ander team dat minder beroep kan doen op deze eigenschappen.

Dit is wat je, kort door de bocht, kunt betitelen als evolutie door natuurlijke selectie. Het hebben van talent om een keeper te passeren kan een kwestie van toeval genoemd worden, maar dat men meer kans maakt de competitie te winnen naarmate men meer talent in het team heeft, is geen toeval meer. Hetzelfde geldt voor tactisch inzicht. Ieder team kan erop getraind worden, maar sommige teams zullen meer spelers bezitten met aanleg ervoor dan anderen. Deze teams zullen een voordeel bezitten in het spelen van de benodigde wedstrijden. De eindoverwinning hangt niet alleen af van het broodnodige toeval – dat in essentie bij alle teams van gelijke aard is en derhalve weggestreept kan worden uit de vergelijking -, maar van de mate van aanpassing van de individuen aan de regels van het spel.

Vergeet hierbij ook niet dat het niet alleen om scoren gaat. Sommige individuen zijn beter toegerust om aanvallen van de tegenstander te anticiperen. Deze ‘geboren verdedigers’ zorgen niet direct voor een voordeel, maar zorgen er wel degelijk voor dat de aanvallers minder ballen in het doel van de tegenstander hoeven te trappen! Sommige voordelen zijn niet direct verbonden aan de selectiecriteria van de competitie, maar stellen anderen simpelweg in staat eenvoudiger aan deze criteria te voldoen.

De analogie met natuurlijke selectie is evident; die individuen die door hun genetische samenstelling  beter in staat zijn om een ronde verder te komen in onze denkbeeldige competitie, zullen langere en succesvollere carrières hebben. Het is daarom ook geen toeval dat topvoetballers, ongeacht hun esthetische kwaliteiten, altijd gearmd lopen met de vrouwen die volgens de heersende maatschappelijke consensus “de lekkerste wijven” zijn. Maar laten wij, zonder verder te filosoferen over de fenotypische kenmerken van het komende nageslacht van kabouter Wesley en zijn aanstaande Yolanthe, onze aandacht richten op een ander veelvuldig gehoord kans-argument tegen evolutie door natuurlijke selectie.

“Hoe ongelooflijk klein is de kans wel niet dat wij ontstaan zijn uit smurrie,” zo zult u ongetwijfeld wel eens tegengeworpen zijn. “Het is hetzelfde als honderd miljoen miljaar miljard keer de loterij winnen. Wil je soms zeggen dat dat ook geen toeval is?!”

Het korte antwoord is “ja”. Ik wil zeggen dat dat geen toeval is en ik zal het u zelfs bewijzen. Ook hiervoor zullen wij ons richten op onze denkbeeldige voetbalcompetitie. We zullen nu alleen niet verder ingaan op de sporters die in teamverband deelnemen, maar op de regels van de competitie. Eén van de redenen dat er geen mogelijkheid was te spreken van een kans van één op acht deze competitie te winnen was namelijk niet louter verbonden aan de kwaliteit van de sporters en hun teams. Zij was ook verborgen in de wijze waarop de winnaar tot stand zou komen. Velen van u zullen gedacht hebben dat er vast sprake zou zijn van een soort eredivisie-opzet waarin het uiteindelijke puntenaantal doorslaggevend zou zijn. Maar zo werkt evolutie niet!

Evolutie is voor genen een kwestie van alles of niets. Of je wordt doorgegeven aan een volgende generatie, of niet. Evolutie kent geen punten toe voor het niet weten te scoren. Evolutie evalueert je prestaties niet op betaal-tv zodat je bij de volgende wedstrijd beter voorbereid aan de partij kunt beginnen. Evolutie is een knock-out competitie. Als je verliest is je kans verkeken en een nieuwe krijg je niet.

Het is belangrijk dit te beseffen, want het toont onverzettelijk aan dat ieder organisme dat op dit moment leeft en derhalve bezig is de allesbeslissende wedstrijd te spelen opgebouwd is uit genen die alle voorgaande wedstrijden gewonnen hebben. U leest het goed. In alle generaties voor ons waarin zij aanwezig waren, bevonden zij zich in het lichaam van een winnaar. Onze genen – zoals ook die van onze huisdieren en alle andere levende organismen – zijn voetballers die een miljoen wedstrijden achter elkaar gewonnen hebben, zonder dat er ook maar één moment sprake geweest is van extreem toeval, laat staan toeval als in “een miljoen keer achter elkaar de loterij winnen, ” zoals nogal eens gesteld wordt.

Voor ieder die nog niet duidelijk is dat dit het directe resultaat is van het knock-out systeem, maak ik de vergelijking tussen natuurlijke selectie en onze voetbalcompetitie graag compleet met een klein tekeningetje dat dit bewijs levert.

Onze knock-out competitie bestaat uit acht teams die voor het gemak aangegeven zijn als team A tot en met team H. In de eerste ronde speelt team A tegen team B, team C tegen team D enzovoorts. Na deze eerste ronde zijn teams A, D, F en G nog over. Teams B, C E en H hebben verloren en liggen eruit. In de tweede ronde speelt team A tegen team D en team F tegen team G. De winnaars van deze ontmoetingen spelen de finale. Na een zinderende wedstrijd tussen finalisten D en G komt team D uit de competitie als glorieuze overwinnaar.

Team D heeft een, volgens velen, min of meer opmerkelijke prestatie geleverd. Het heeft namelijk drie wedstrijden achter elkaar gewonnen en binnen onze competitie van acht teams is zij ongeslagen. Op zich niet bijzonder, want teams winnen wel vaker drie wedstrijden achter elkaar. Tien wedstrijden is zelfs geen uitzondering, zo heb ik me laten vertellen. Maar wat nu als we onze competitie uitbreiden naar een enorme hoeveelheid deelnemers? Laten we bij de tweede jaargang eens 1 miljoen teams toestaan mee te dingen naar onze hoofdprijs. Of bij een derde jaargang tien miljoen teams!

Een opmerkelijke constatering die u zult moeten doen is dat de winnaar van deze derde jaargang een behoorlijk aantal overwinningen achter elkaar geboekt zal hebben. Toch is het aantal overwinningen niet schokkend. Wanneer wij een knock-out competitie opzetten met 1048576 teams, zal de winnaar slechts twintig wedstrijden achter elkaar gewonnen hebben. In een competitie met dertig wedstrijden kunnen 1073741824 teams meedingen naar de eerste prijs (2^30).

Niet alleen zien we daarom dat het onvermijdelijk is dat er één team zal zijn die alle wedstrijden achter elkaar zal moeten winnen, maar tevens hebben we kunnen constateren dat er van astronomische hoeveelheden overwinningen achter elkaar geen enkele sprake is.

Evolutie werkt min of meer volgens hetzelfde systeem. Het is belangrijk op te merken dat de teams in dit geval niet noodzakelijk individuen zijn, maar genen. Genen worden doorgegeven van generatie op generatie en sterven ofwel uit in de genenpoel of handhaven zich. Of ze winnen of verliezen hangt af van het resultaat dat het aanwezige gen heeft in het individu waar het zich op dat moment in bevindt, waarbij opgemerkt moet worden dat geen invloed ook een tot overleven kan leiden.

Hoezeer er ook haken en ogen kleven aan deze vergelijking, het toont duidelijk aan dat kans een bijzonder ondergeschikte rol speelt in het overleven van genetische eigenschappen. Het overleven van een gen is voornamelijk een kwestie van kwaliteit en competitie met andere genen in een model dat geen ruimte laat voor tweede kansen. Evolutie is oorlog.

Want dat religie uiteindelijk geen antwoord geeft op de angst die de mensheid voelt voor het gegeven dat zij zal sterven, spreekt voor zich wanneer men beseft dat deze doodsangst slechts vervangen is door angst voor de lakmoestest van god of goden. Kon men eerst nog berusten in een onbekende situatie, nu plotseling lag de kwaliteit van het leven na de dood in eigen handen. De angst om te sterven werd verlegd naar de angst om te leven. De angst om ‘goed’ te leven, welteverstaan.

Daarnaast blijken deze ‘antwoorden’ bijzonder acceptabel te zijn in de context van de ons aangeboren vragen “Waarom ben ik hier?” en “Wat is het doel van het leven?” Het antwoord “Om goed te leven zodat je na de dood het paradijs zult krijgen, ” sluit namelijk wonderwel aan bij ons (tevens aangeboren) gevoel van rechtvaardigheid en bijbehorende oorzaak en gevolg. God geeft niet alleen de wet en bepaalt derhalve wat ‘goed’ en ‘slecht’ is, maar beloont of straft je er ook voor na het sterven. Weg angst voor de dood, weg vragen naar het doel van het leven en hallo ultieme rechtvaardigheid.

Maar de relatie tussen vraag en antwoord, angst en religie, gaat veel dieper. Zo las ik vandaag het onderzoek van Dan Dennett en Linda LaScola over niet-gelovige predikanten, en ik was verbaasd over het aantal deelnemers aan dit onderzoek dat in haar verklaringen verwees naar de angst om uit het geloof te stappen. Want in tegenstelling tot wat je zou verwachten is het niet de angst voor god, of zelfs maar de angst voor het nemen van een verkeerde beslissing die deze mensen tegenhoudt zichzelf atheïst te noemen en ander werk te gaan zoeken. Het is de angst voor het wegvallen van zekerheid die ze weerhoudt.

Het geloof voorziet namelijk in een oplossing voor een veel belangrijker soort angst dan angst voor de dood en onrechtvaardigheid: De angst om ‘er alleen voor te staan’. Je eigen boontjes doppen, zogezegd. Wanneer je een religie belijdt, dan doe je dit in een gemeenschap. Deze gemeenschap helpt elkaar onder het mom allen ‘kinderen van dezelfde god’ te zijn. Zoals één deelnemer (Adam) treffend zei:

I will say one strong aspect of any religion, I’d guess, that I’ve been in is the community life. You have great friends who are close; you can depend on them. When there’s hard times, financially, emotionally, whatever, you’ve got a support group.

Angst is niet alleen een groot onderdeel van het ontstaan van religie, maar het is daarnaast ook een groot onderdeel van het vasthouden van de individuen die zich er aan overgeven. Religie veronderstelt een antwoord te geven op angst, maar door het introduceren van nieuwe onzekerheden, teert zij er tevens op. Vermakelijk genoeg betreft het hier geen hoogdravende levensvragen, maar simpele aardse noden. De ironie van dit alles is natuurlijk dat deze behoefte tot groepsgevoel dezelfde oorsprong moet hebben als onze behoefte tot het stellen van ‘levensvragen’.

Waar echter van de laatste categorie gesteld kan worden dat ze wellicht aardig klinken, maar geenszins correct zijn, kan men zich bij de eerste daar niet zo eenvoudig vanaf maken. De levensvragen zijn simpelweg onjuiste vragen. Er is geen absoluut of opgelegd doel van het leven en de vraag “waarom ben ik hier?” kent geen antwoord dat wij als afdoende zouden beschouwen wegens een gebrek aan enig antropocentrische verklaring. De angst om alleen te zijn of er alleen voor te staan lijkt echter overwegend een gegeven te zijn. Mensen hebben behoefte aan het leven in groepen.

Twijfel aan het eigen geloof is daarom niet alleen een zaak tussen gelovige en god. Het is een situatie die bedreigend is voor het groepsgevoel. Leden van dezelfde groep zal het derhalve onder deze groepsdruk niet alleen niet makkelijk vallen om zich hierover uit te spreken, maar tevens praktisch onmogelijk voelen om het groepslidmaatschap op te zeggen en zich te begeven in een ander leven. Van je geloof vallen is gelijk een wedergeboorte. Je moet op zoek naar nieuwe ouders, nieuwe vrienden en soms zelfs een nieuwe baan. Je moet een nieuw anker vinden in het leven en het belangrijkste is dat je een nieuwe plaats moet vinden in een nieuwe groep. Een groep die het groepsgevoel op geen enkele wijze zo hoog in het vaandel heeft staan als de groep die je hebt verlaten.

In deze optiek bekeken is het daarom niet opmerkelijk dat atheïsten tot de absolute minderheid der wereldbevolking behoren. ‘Ons’ groepsgevoel ontbreekt niet, maar is minder duidelijk afgebakend. Een atheïst heeft niet noodzakelijkerwijs iets te zeggen over dit gevoel. Het kan hem volledig ontbreken, zoals bij mij het geval is, maar het kan ook zijn dat hij daar wel een gemis in voelt. Doorgaans is voor een atheïst, bij gratie van het feit dat religie geen onderwerp voor hem is, het mens-zijn een eigenschap die van belang is. Atheïsten zijn vrijwel zonder uitzondering humanisten. Het is niet de religieuze identiteit die de groep vormt, maar de identiteit van de leden zelf.

Toch moet dit aanvoelen als een pleister op de wonde voor de gelovige die zijn geloof verlaten heeft en zich probeert te zetten tot het verlaten van de groep. Een daad die al bewerkstelligd wordt door zich simpelweg publiekelijk uit te spreken over het eerste, waarbij men daardoor terecht kan wijzen op de hypocrisie van dit groepsgevoel; het gaat immers niet om de waarde van de individuen, maar om de waarde van de groep. Het is niet de gelovige die belangrijk is, zoals men doet voorkomen, maar het geloof en bijbehorende zekerheid. Wie er voor je klaarstaat is irrelevant, als er maar iemand klaarstaat.

Zo speelt angst niet alleen een rol in het ontstaan van religie, maar ook – op vele vlakken tegelijkertijd – in het in stand houden ervan. En het schijnt mij toe dat atheïsten daar – zonder net zo te liegen als de gelovige – geen oplossing voor kunnen bieden behalve het verkondigen van de harde werkelijkheid: Je levensvragen zijn absolute non-vragen, er is geen absolute rechtvaardigheid, je groepsgevoel is hypocriet en draait niet om jou maar om je inschikkelijkheid en het in stand houden van geloof en boven alles: Angst is een slechte raadgever.

Er is geen god. Durf zelf te denken en geniet van het leven!

(of praat gewoon eens met een atheïst)

Het ‘dorp in Rotterdam’ waarin ik opgroeide bestond uit de verspreid wonende gemeenteleden van de kerk waartoe mijn ouders behoorden. Dat waren de enige mensen waarmee ik mocht omgaan. Buiten het dorp, in Rotterdam dus, woonden ook wel christenen maar die gingen naar de hel en alle anderen waren atheïsten en heidenen die als beesten leefden, zo werd mij verteld. Een blank dolerend christengezin van de juiste kerk was de ideale plaats om in terecht te komen, hoorde ik op school, van mijn ouders en in de kerk. En de zending was druk bezig het aantal gelukkigen uit te breiden: een ieder die naakt en gelukkig om de kookpot danste moest de Vreeze des Heeren opgelegd krijgen met behulp van een bijbel en een broek.

Toch twijfelde ik al vroeg aan mijn eigen geluk en begon vragen te stellen. Met wie trouwden de kinderen van Adam en Eva? Waarom had god wel aandacht voor het leven van een mus maar niet voor de levens van de volken die hij liet uitroeien? En als kinderen een geschenk van de heer waren, waarom waren mijn ouders dan niet blij met hun cadeautjes? Waarom moest ik stoppen met het geloof in Sinterklaas maar niet met het geloof in god? Vragen die me moeilijkheden opleverden. Ik werd verscherpt in de gaten gehouden, weinig alleen gelaten en mijn lectuur werd nog nauwkeuriger gescreend.

Ik zette mijn onderzoeken dus in het geheim voort. Tegen het einde van mijn lagere schoolperiode begreep ik dat er niet veel klopte van mijn wereldje; het gezin van mijn ouders was ernstig disfunctioneel: een broer was alcoholverslaafd; er waren depressies en zelfmoordpogingen. Niemand was gelukkig behalve mijn vader die altijd zijn zin kreeg. De kerk was niet sterk in analyse van de gezinsproblemen en de religieuze recepten voor een gelukkig bestaan werkten niet. Om meer te kunnen begrijpen moest ik mijn kooi kunnen verlaten en daarbuiten verder zoeken. De middelbare school die ik bezocht gaf me onvoldoende beeld van wat ik wilde weten: het functioneren van gewone mensen, en het leven buiten de kerk.

Ik telde de jaren en de zaken die ik moest regelen voordat ik kon vertrekken. Ik kon niemand in vertrouwen nemen, mijn leeftijdgenoten waren braaf ‘in de heer’, over jeugdhulpverlening had ik gehoord dat ze nauw samenwerkten met de ouders en mijn familie was als regel met eigen belang bezig en wilde alleen maar dat ik een gehoorzame dochter was. Ik maakte mijn middelbare school af, maar ondertussen nam de pressie van mijn ouders toe: zij vonden dat ik een ‘belijdend lid der gemeente’ moest worden voordat ik zelfstandig kon gaan wonen, maar de gezochte zelfstandigheid was hen een doorn in het oog. Achter mijn rug om begonnen ze gesprekken met een andere echtpaar uit hun kerk om me aan hun zoon te koppelen. Ik zag mezelf al in de ondergeschikte positie van een zuster der gemeente: zwanger, zogend en zorgend, zonder ooit te mogen bedenken wat ik wilde, net zoals mijn moeder.

Iedereen in de waan latend dat ik een brave dochter was, schreef ik me in voor belijdeniscatechisatie, brak mijn beroepsopleiding af en nam een baantje. “Je laatste kans om tevoorschijn te komen, god”, dacht ik bij de belijdenisceremonie. Een paar maanden later verhuisde ik naar een kamer die ik huurde en daarna liet ik me uitschrijven uit de kerk van mijn ouders. Het was 1972 en ik was achttien jaar. Ik had me niet gerealiseerd dat ik zo in één klap vrijwel mijn gehele sociale omgeving kwijt was, en dat ik er alleen voorstond in een wereld waarvan ik de mores niet kende – ik was niet alleen sociaal geïsoleerd geweest, maar ik had ook vrijwel geen toegang tot radio of tv gehad.

Ik begon dus eindelijk aan de verkenning van de gewone wereld en een laat leerproces, waarbij heel erg veel afgeleerd moest worden, zoals de christelijke vrouwenhaat, zelfhaat en een serviele houding. Uiteindelijk ging ik met de stofkam door mijn bestaan om oude vooroordelen en andere onnuttige zaken kwijt te raken. Ondertussen moest ik de kost verdienen en een nieuwe sociale omgeving testen en opbouwen, een wel erg zware klus voor het wereldvreemde meisje dat ik was. Ook zwaar omdat er altijd mensen zijn die graag misbruik maken van zo´n situatie. Maar gaandeweg werd ik meer baas over mezelf en bouwde mijn wereldje uit. Ik haalde stukjes van mijn verloren jeugd in, er kwamen kennissen en andere contacten. Ik ging samenwonen en terug naar school, las de meest uiteenlopende boeken en ontwikkelde meningen op grond van wat ik leerde. Ik ben met tamelijk veel geluk en een beetje wijsheid op mijn pootjes terecht gekomen.

Spijt dat ik ben vertrokken heb ik nooit gehad, wel verdriet om alle bedorven vreugdeloze jaren. Ik ben ook nog steeds boos dat ik zoveel tijd en energie moest gebruiken om christelijke onzin aan te leren om die daarna weer te moeten vervangen door dingen waaraan ik wél wat had. En ik had verdriet om mijn ouders, die hun laatste restje liefde lieten ondergaan in hun vermeende verplichtingen aan hun god. Zij waren niet alleen daders maar ook slachtoffers.

Onder meer uit het boek Vlucht uit het land van de vrijheid van Anna Meijerink (2005) begreep ik dat het gezin van mijn ouders niet toevallig disfunctioneel was. Enig zoeken op internet leert dat een dergelijke disfunctionaliteit samenhangt met het streng religieuze leven en dat dit als regel eenzelfde patroon laat zien: de vader is een hypocriete huistiran en de moeder leeft als zijn slavin. De zoons kunnen niet kiezen op welke wijze ze het voorbeeld van hun vader moeten volgen – streng religieus of hypocriet? – en nemen dan vaak hun toevlucht tot gewelddadig gedrag. Voor dochters is de keus eenvoudiger: onderwerpen of vertrekken.

Eigenlijk is het opmerkelijk dat deze groep bejurkte godvertegenwoordigers met losse handjes nu juist degenen zijn die openlijk zo ageren tegen homoseksualiteit. Dat neemt niet weg dat de weigering om homoseksuelen in Den Bosch ook eens te laten sabbelen aan het lichaam van Jezus nog steeds staat als een paal.

Zelfs de politiek begon zich ermee te bemoeien, getuige de oproep van PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen om uit protest de mis te bezoeken in de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Een aardige geste, maar natuurlijk volslagen onbenullig en ongeloofwaardig als je als politieke partij net drie jaar serieus met een stel christenen compromissen hebt gesloten over abortus, het homohuwelijk en stamcelonderzoek.

Een van die christelijke partijen is de ChristenUnie. Die partij waarvan de tweede geestelijke leider afgelopen week nog ‘met zeer goede redenen’ besloot zich niet te branden aan de portefeuille homo-emancipatie, verbonden aan de openstaande Ministerspost van atheïst en wetenschapper Ronald Plasterk.

De fractievoorzitter van deze partij is zowaar een gewaardeerde lezer van dit weblog gebleken, gezien zijn eerdere (en jammerlijk mislukte) poging tot het leveren van intelligent commentaar. Het zal u daarom ook niet verbazen dat Arie Slob ook in zijn wekelijkse beschouwing op de website van de ChristenUnie wederom hopeloos de plank misslaat:

[...] de politiek moet buiten de kerk blijven. En de homolobby in Nederland moet zich echt afvragen of men wel op de goede weg is. Natuurlijk moet iedereen in Nederland zich veilig weten. Homodiscriminatie moet dan ook bestreden worden. Maar sinds wanneer moet iedereen in Nederland hetzelfde denken over de ethische vragen rond homoseksualiteit? Kunnen we nog met verschillen van opvatting omgaan in dit land?

“De politiek moet uit de kerk blijven, ” zo stelt Arie. Een opmerking die eens te meer aangeeft dat het principe van scheiding van kerk en staat zeer slecht begrepen wordt door christenen. Zelfs als ze ‘wat doen in de politiek’. Alsof de staat zich niet zou mogen bemoeien met overtredingen van het eerste artikel uit onze grondwet! Stem op een christen en je stemt op een bananenrepubliek, wat ik u brom.

Verder is het natuurlijk interessant dat Arie onmiddellijk de bal probeert terug te kaatsen. “Wat zijn dat voor een rottige homoseksuele mensen,” zo lijkt hij te willen zeggen, “die de mensen van geloof hun vrijheid niet gunnen een tyfushekel aan die smerige rugtoeristen te hebben?” Daar moet de “homolobby” zich eens druk om maken, in plaats van dat gesteggel over gelijke rechten voor ieder mens.

Lieve Arie, geachte meneer Slob. Zolang ‘de staat’ garant staat voor het formuleren van het recht en toeziet dat dit recht correct wordt toegepast, hebben zeloten als u geen enkele reden om te eisen dat ‘de staat’ zich niet bemoeit met discriminatoir gedrag. Of dit nu gewenst is door een oud boekje of niet, het is verboden. Dat onze staat zich teveel heeft ingelaten met uw geloofsgenoten en dientengevolge te vaak een oogje toeknijpt, geeft u niet het recht om te stellen dat zij zich verre zou moeten houden van uw misselijkmakende gedachtegoed.

Kunnen we nog omgaan met verschillen van opvatting? Natuurlijk, Arie. Net zoals de ChristenUnie geen enkel probleem heeft met mensen die bijvoorbeeld de holocaust ontkennen. Of wacht, is het dan plotseling wel toegestaan om ‘een opvatting’ te willen verbieden en te eisen dat deze niet publiekelijk geventileerd mag worden? De holocaust is een feit, zegt u? Dat is waar. De holocaust heeft wat dat betreft een status die uw god gedurende drieduizend jaar nog niet heeft weten te bereiken.

Ziehier de logica der ChristenUnie. Een verbod op het ontkennen van de holocaust is volstrekt acceptabel, maar discriminatie op basis van seksuele geaardheid uit naam van geloof, daar heeft de staat zich niet mee te bemoeien. Sterker nog; dat is een kwestie van ‘verschillende opvattingen’.

Net als het een opvatting is van Arie en de zijnen dat er sprake zou zijn van “ethische vragen rondom homoseksualiteit”. Je zou er zomaar overheen lezen, maar die vragen bestaan natuurlijk net zo min als bij heteroseksualiteit.

Ethische vragen rondom seksualiteit bestaan wel, maar die ontstaan dan weer grotendeels vanwege het ‘bah-vies gebod’ van Arie’s grote roerganger in de lucht ofwel zijn vertegenwoordigers op aarde die weigeren hosties aan homoseksuelen te geven maar ondertussen de koorknaapjes tot persoonlijk genoegen maken.

Ik zou daarom willen besluiten met een welgemeend: “de kerk moet buiten de staat blijven”. Kerk en staat op hetzelfde niveau zetten door te claimen dat beiden zich niet met elkander moeten bemoeien is namelijk volslagen onzin. Er is maar één baas en dat is onze staat. De kerk heeft deze staat te gehoorzamen. En naar wie of wat ze verder in hun vrije tijd willen luisteren mogen ze zelf weten.

Rusland gaat de ongecontroleerde evangelisatie van allerhande stichtingen inperken. Een nobel streven dat navolging verdient. We leven ten slotte in de 21 ste eeuw waarin het ouderwetse zieltjeszwinnen een tamelijk gedateerde bezigheid genoemd mag worden. De hedendaagse samenleving vraagt niet om geïndoctrineerde mensen, maar heeft behoefte aan mensen die met open vizier naar buiten kijken. Niet te open natuurlijk, enige reserves mogen blijven.

In Nederland mag Jan en alleman langs deuren lopen, op markten staan of binnen de gevangenispoort kijken of er iets te halen valt. Want het credo is dat mensen gered moeten worden. Waarom dat overigens is, is tamelijk onduidelijk. Zelfs de gelovigen zijn het hier niet over eens, gezien de duizenden stromingen met ieder een eigen uitleg.

Het gevoel dat één leven niet genoeg is, heeft geleid tot bizarre fantasieën. Afschrikwekkende plaatsen met helse straffen en begeerlijke hemelen en paradijzen. Geheimzinnige eilanden waar sprake is van vrije liefde. Waar de meesten nog wel iets voor zullen voelen. In het Keltische paradijs is geen sprake van oordeel en straf.

Hun christelijke opvolgers hebben er nog een plek aan toegevoegd waar de verdoemden worden afgeranseld, gevild, op de pijnbank gelegd, verscheurd, gespietst, verstikt, opgehangen aan hun geslachtsdelen, tong, oren, hun haar of hart. Maden, padden en giftige slangen dringen hun lichamen binnen. Hun kwellingen gaan maar door en worden steeds herhaald. Ze verlangen naar de dood, maar zijn gedoemd nooit te sterven.

De tegenhanger is een paradijs, waar de voornaamste bezigheid een eeuwigdurend zingen en aanbidden is. Dat niet iedereen mythologische denkbeelden koestert is voor de evangelisten geen probleem. Het belet hun niet om onder valse voorwendselen mensen proberen te overtuigen van hun eigen naïeve levensbeschouwing.

Het beletten van evangelisatie is daarom het vrijwaren van psychologische kwellingen en een verminkt wereldbeeld.

Aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen kijkt men met argusogen naar de verrichtingen van Youth for Christ. Deze fundamentalistische  evangelisatievereniging  verzorgt open jongerenwerk in een groeiend aantal gemeenten. Dit alles met behulp van royale overheidssubsidies. Aan de ene kant ontvangt Youth for Christ financiële middelen van gemeenten en andere overheden om jongerenwerk te doen, aan de andere kant richten zij zich op hun eigenlijke taak: het evangeliseren onder jongeren. Dat doen ze open en bloot. Zo lezen we in het jaarverslag 2006:

Naast het jongerenwelzijnswerk biedt Yfc in deze steden programma’s en activiteiten aan waarmee we jongeren pro-actief (vet door redactie) laten horen, zien en ervaren wat het betekent om in God te geloven. Dit deel van het werk wordt financieel gedragen door onze achterban en diverse fondsen.

Verderop in hetzelfde jaarverslag:

Start van de ondersteuning van tienerwerk in Rooms-Katholieke parochies. Hiervoor wordt een rooms-katholieke coördinator aangenomen’.

Natuurlijk wast in zo’n organisatie de ene hand de andere. Geldstromen zullen in de boeken vast wel zijn geoormerkt,maar  in de praktijk zal een jongere niet het onderscheid maken tussen de YfC-jongerenwerker die aan het sjoelbakken is (vanuit gemeentesubsidie) en die even later voorgaat in gebed (door geld van de achterban).

Een treffend voorbeeld krijgen we te zien in Arnhem. De afgelopen jaren is deze club actief geweest in de Arnhemse wijk Klarendal. Vanuit een Villa werden allerhande activiteiten voor de jongeren in de buurt ontplooid. Zie: http://www.xs4all.nl/~leanjans/klarendal.htm

En wat lezen we op 6 februari in het Nederland Dagblad?:

‘Nieuwe gemeente in Arnhemse volkswijk
ARNHEM – Villa Klarendal, een missionair wijkproject van Youth for Christ in Arnhem, wordt een zelfstandige kerk. Aanvankelijk was het project bedoeld als een brug naar de bestaande kerken.

Maar langzamerhand begonnen bezoekers de zondagse bijeenkomsten hun ‘kerk’ te noemen. De wijkgemeenschap gaat nu zelfstandig verder, maar wordt ,,intensief” gesteund vanuit de vrijgemaakt-gereformeerde Koepelkerk in Arnhem.

[...]In de samenkomsten van Villa Klarendal worden christelijke versies van liederen van Frans Bauer en anderen gezongen; dat zal zo blijven, verwacht zij

,,Ook de praktische betrokkenheid doordeweeks, zoals het uitdelen van brood in de wijk, zal blijven.”

YfC werpt in dit krantenbericht haar masker af. Met dank aan de subsidie van de gemeente Arnhem (onder het mom van multi-etnische integratie-achtige sociale cohesie-activiteiten), komt de aap uit de mouw. Er is een nieuwe kerk gesticht.

Is dat ook de bedoeling van de gemeenten Haarlem, Deventer, Veenendaal, Rotterdam, Amsterdam, Alkmaar, Almere, Delft, Den Haag Ede, Epe, Gorinchem, Kampen, Lelystad, Rhenen, Roosendaal, Tilburg, Utrecht en Zwolle? Of zijn hier luie bestuurders aan de macht die bezuinigen op het open jongerenwerk en via een slinkse weg deze christenfundamentalisten binnenhalen?

Paul Schnabel schreef al in 1982 in het boek ‘Tussen stigma en charisma’ over de club het volgende:

Youth for Christ heeft [van de drie bewegingen] het verst uitgewerkte en meest veelzijdige evangelisatieprogramma, en richt zich ook meer op mensen die niet van huis uit al (bewust) christelijk zijn. Voor alle drie de bewegingen geldt dat zij:

• zich voornamelijk richten op jonge mensen, zo tussen 15-35 jaar;
• evangelisatiebewegingen zijn, gericht op het winnen van mensen voor een leven met Christus;
• daarbij ook weer voornamelijk gebruik maken van jonge mensen en wel van leken;
• niet gericht zijn op het bewerkstelligen van één specifieke kerkelijke binding of van gebondenheid aan een gemeente;
• gebruik maken van een vormentaal, die vooral jongeren aanspreekt;
• een persoonlijke geloofsbeleving in een sterke betrokkenheid op Christus voorstaan;
• zich baseren op een fundamentalistische bijbelinterpretatie;
• een traditionele moraalopvatting uitdragen.

De kritische publiciteit, die vooral Youth for Christ nu ten deel valt, richt zich vooral tegen de wijze waarop de moraal wordt gehandhaafd. Homoseksualiteit, ongehuwd samenleven, premaritale seksualiteit worden onverkort afgewezen en het ligt voor de hand dat dit in een beweging die vooral uit adolescenten bestaat, nogal eens tot spanningen en conflicten aanleiding geeft. Door het COC en door vertegenwoordigers van meer progressieve religieuze stromingen wordt deze bewegingen dan ook wel verweten ten onrechte en tot schade van de aanhangers vast te houden aan achterhaalde voorstellingen over de seksuele moraal.

Een tweede punt van kritiek is voorts dat deze bewegingen los van het evangelisatiedoel slechts een geringe belangstelling hebben voor maatschappelijke en politieke vraagstukken. Het doel van deze bewegingen is gelegen in het evangeliseren, het verbeteren van individuele mensen, en niet in het politieke en maatschappelijke engagement.

Een derde punt van kritiek is, dat deze bewegingen zich van onzuivere methoden bedienen. ‘Je komt binnen voor een kopje koffie, je gaat weg met god.’ Los van de vraag of zowel het eerste als het tweede deel van deze uitspraak juist is, verwijst het in ieder geval naar de mogelijkheid die deze bewegingen hebben om zich onder de algemene noemer van ‘jongerenorganisatie’ of ‘christelijk’ te presenteren en tegelijkertijd een in een aantal opzichten particuliere boodschap uit te dragen’.

Word wakker dames en heren gemeentepolitici! In de aanloop naar de verkiezingen meer dan genoeg redenen om schoon schip te maken met deze wolven in schaapskleren!